-
شبکه تلویزیونی C.N.N شب گذشته در گزارشی که روی سایت این شبکه قرار دارد، اعلام داشت که توسط یکی از کارکنان ایرانی بانک های کشور مالزی در جریان لیستی از پول مقامات و رهبران جمهوری اسلامی در خارج از کشور دست یافته است. این شبکه تلویزیونی مدعی شد که کارمند ایرانی بانک های مالزی بدلیل علاقه ای که به جنبش سبز در ایران دارد، این لیست را برای انتشار در اختیار C.N.N گذاشته است. C.N.N ضمن تشکر از این فرد ایرانی که نام وی را اعلام نکرده است، لیست مورد بحث را انتشار داده است که به شرح زیر است: 1ـ غلام حسین الهام:25 میلیون دلار در دوبی،13 میلیون دلار در ترکیه، 17 میلیون دلار درسوئیس،0.7 میلیون دلار در بیروت 2 ـ س. ح. پناهی: 11 میلیون دلار در بانک اسلامی شریعت، 4 میلیون ایورو در مالزی 3 ـ مسعود کاظمی: 45 میلیون دلار در آلمان، 4.2 میلیون دلار در دوبی 4ـ علی هاشمی بهرامیان:5.2 میلیون دلاردر کویت،11 میلیون ایورو در بلژیک، 23 میلیون دلار در دوبی و مبلغی نامشخص در الناخال کمپانی 5 ـ محمد محمدی:12 میلیون دلار در دوبی، 17 میلیون دلار در کویت، 8 میلیون ایورو درترکیه 6 ـ مهدی احمدی نژاد:18 میلیون ایورو در بلژیک،45 میلیون ایورو در سوئیس،44 میلیون دلار دربانک اسلامی شریعت 7ـ نازیه خامنه ا ی:7 میلیون دلار در ترکیه،56 میلیون ایورو در آلمان،122 میلیون پوند درگریت انگلیس 8 ـ صادق محصولی:14 میلیون ایورو در امارات متحده عربی، 24 میلیون دلار در ترکیه، 3 میلیون ایورو درمالزی 9 ـ مجتبی خامنه ای: 1 بیلیون پوند در گرین انگلیس( احتمالا بلوکه شده است)، 2.2 بیلیون ایورو در آلمان، 766 میلیون دلار در قطر. مبلغی نامشخص در بانک سوئیس 10 ـ حسین معادی خواه 15 میلیون دلار در کویت، 45 میلیون ایورو در استرالیا، 7 میلیون دلار در امارات متحده عربی 11 ـ عیسی کلانتری :3.2 میلیون ایورو در بلژیک، 1.2 میلیون دلار در ایتالیا 12 ـ حسین طائب: 122 میلیون دلار در امارات عربی، 42 میلیون ایورو در ایتالیا 13 ـ مسعود حجاریان کاشانی 92 میلیون دلاردر استرالیا،13.7 میلیون دلاردر قطر 14 ـ سردار احمد وحیدی: 32 میلیون دلار در امارات متحده عربی،65 میلیون دلار در ترکیه، 122 میلیون دلار در آلمان( احتمالا بلوکه شده) 15 ـ عباس کدخدائی: 2.5 میلیون دلارایتالیا،7.1 میلیون دلاردر کویت، 3.2 میلیون دلار دوبی 16 ـ مجتبی مصباح یزدی:184 میلیون دلار در دوبی، 221 میلیون دلار الناخال کمپانی 55 میلیون ایورو در اسپانیا 17 ـ علی مصباح یزدی : 45 میلیون دلار امارات متحده عربی، 17 میلیون دلار در ترکیه، 65 میلیون پوند دربانک انگلیس،75 میلیون دلار در افریقای جنوبی ، 110میلیون ایورو آلمان 18 ـ حسین فیروز آبادی:320 میلیون دلار در مالزی، 65 میلیون دلار در ایالات متحده عربی، 103 میلیون دلار در کویت، 17 میلیون دلارترکیه،... 19 ـ پرویز فاتح 16 میلیون دلار ترکیه، 5.2 میلیون ایورو در ترکیه، 22 میلیون دلار سوئیس 20 ـ حسین شاجونی:66.5 میلیون دلار در دوبی، 39 میلیون دلار در کویت، 11.2 میلیون دلار در بیروت 8 میلیون دلار مالزی 21: حبیب الله عسگراولادی : 172 میلیون دلار در بلژیک،120 میلیون ایورو در آلمان، 420 میلیون دلار درالناخال کمپانی، 42 میلیون دلار در ترکیه، 219 میلیون دلار در مالزی 22 ـ حسین جنتی:228 میلیون دلار دوبی، مبلغی نا مشخص در بانک سوئیس و مبلغی نا مشخص دربانکی در ترکیه 200 میلیون دلار در مالزی، 150 میلیارد دلار درژاپن 32 میلیون دلار در مالزی 23ـ سکینه خامنه ای 25 میلیون دلار در مالزی، 14 میلیارد دلاردر قطر، 112 میلیون دلار در دوبی 24ـ اسفندیار رحیم مشایی: 5.2 میلیون دلار در آلمان 32 میلیون دلار درایتالیا، 41 میلیون دلار دردوبی 25 ـ ح. محمدی اقائی: 48.4 میلیون دلار در دوبی، 2.4 میلیون دلار دربیروت،56 میلیون ایورو در اسپانیا 26 ـ علی اکبر ولایتی:244 میلیون ایورو در المان، 6 میلیون ایورو در استرالیا 56 میلیون دلار در مالزی 27 ـ محمد محمدی ریشهری:241 میلیون دلار الناخال کمپانی و 121 میلیون دلار دردوبی، 48 میلیون دلار درآلمان، 43 میلیون دلار درایتالیا 28ـ محسن هاشمی بهرامانی: 35 میلیون دلار در ایلات متحده عربی، 56 میلیون دلار در بلژیک 29 ـ محسن هاشمی ثمره: 11 میلیون دلار در قطر، 5.9 میلیون دلار درمالزی 30 ـ علی لاریجانی:185 میلیون ایورو در استرالیا،16 میلیون ایورو در امارات متحده عربی، 112 میلیون ایورو در مالزی 31 ـ عباس آخوندی:9 میلیون دلار در امارات متحده عربی، 502 میلیون دلار در بانک بیروت 32 ـ محسن رفیق دوست، 129 میلیون دلار در بلژیک، 44 میلیون دلار درکویت، 92 میلیون دلاردر کویت 33ـ حمید حسینی:30 میلیون دلارمالزی، 82 میلیون ایورو در اسپانیا 34 ـ محمد حسینی:14 میلیون دلار در ایالات متحده عربی، 7 میلیون دلار در کویت، 3 میلیون دلار درترکیه، 11 میلیون پوند در.... 35 ـ محمود حسینی: 3.2 میلیون دلار درترکیه، 11.4 میلیون دلار در کویت 36 ـ مجتبی هاشمی ثمره:28 میلیون دلار در اسپانیا، 76 میلیون دلار در ایالات متحده عربی، 124 میلیون دلار در مالزی 37 ـ کامران دانشجو: 76 میلیون یورو در استرالیا، 7.2 میلیون دلار در مالزی 38 ـ احمد رضا رادان: 98 میلیون دلار در ایالات متحده عربی، 65 میلیون دلار در کویت، 121 میلیون دلار در افریقای جنوبی 39 ـ یدالئه جوانی:22 میلیون دلار در ایلات متحده عربی،5 میلیون دلار درهند،23 میلیون دلار در پرتقال 40 ـ غلام رضا فیاض: 65 میلیون دلار در مالزی، 40.9 میلیون دلار در کویت 41 ـ رضا فیاض: 23 میلیون دلار در ایالات متحده عربی،17 میلیون دلار در ترکیه، 7 میلیون دلار در ایتالیا 42 ـ علی مباشری: 12 میلیون دلار در بلژیک، 19 میلیون دلار در مالزی، 42 میلیون دلار در کویت 43 ـ محمد نقدی:142 میلیون ایورو در ایالات متحده عربی،24 میلیون دلار در ایالات متحده عربی،66 میلیون دلار در مالزی 44 ـ فرهاد دانشجو : 2.3 میلیون دلار در ایالات متحده عربی، 5.6 میلیون دلار در ترکیه 45 ـ خسرو دانشجو:11 میلیون دلار در ترکیه، 7 میلیون دلار در جمهوری چک 46 ـ حمیدی حسینی:4.2 میلیون در مالزی، 28 میلیون در ایالات متحده عربی 47 ـ محمد باقری خرازی:120میلیون دلار در لبنان،86 میلیون دلار در ایالات متحده عربی،42 میلیون دلار در برکلی بانک آفریقای جنوبی 48 ـ مهدی هاشمی ثمره:5.7 میلیون دلار در ترکیه، 44 میلیون دلار در کویت 49 ـ حمید رسائی: 62 میلیون دلار در مجارستان،32 میلیون ایورو در آلمان، 18 میلیون پوند در انگلیس، 14 میلیون دلار در امارات متحده عربی 50 حسین موسوی اردبیلی: 21 میلیون دلار در کویت، 110 میلیون دلار در ایالات متحده عربی،32 میلیون دلار در مالزی 51ـ علی مبشری: 7 میلیون ایورو در استرالیا،22.4 میلیون دلار در ایالات متحده عربی 52 ـ حسین شریعتمداری:225 میلیون دلار در ایالات متحده عربی،54 میلیون دلاردرآلاناخل کمپانی، 65 میلیون ایورو در«ح.س. ب. س» بانک انگلیس 53 ـ حسین شاهمرادی:56 میلیون دلار در ایالات متحده عربی، 64 میلیون دلار در مالزی،7 میلیون دلار درهند 54 ـ کامران دانشجو: 24 میلیون دلار در ژاپن، 43 میلیون دلار در مالزی 55ـ داوود احمدی نژاد 55 میلیون دلار در ایالات متحده عربی،48 میلیون ایورو در ایالات متحده عربی، 8 میلیون دلار در بانک پترزبورگ روسیه 56 ـ عبدالئه عراقی: 84 میلیون دلار در ایالات متحده عربی، 127 میلیون دلار در لبنان، 67 میلیون دلار درمالزی ،مبلغی نا مشخص در بانک سوئیس 57 ـ بهاالدین حسینی هاشمی: 45 میلیون دلار در ایالات متحده عربی،80 میلیون دلار در مالزی 58 ـ محی الدین فاضل هرندی:52 میلیون دلاردرعمان، 45 میلیون دلار در عربستان سعودی 59 ـ احمد جنتی: 450 میلیون ایورو در بلژیک، 143 میلیون دلار در الناخل کمپانی، 124 میلیون دلار در ایالات متخده عربی،267 میلیون دلار در مالزی،118 میلیون دلار در آفریقای جنوبی و مبلغی نامشخص در بانک سوئیس 60 ـ علی جنتی:35 میلیون دلار در ایلات متحده عربی،155 میلیون دلار در ترکیه، 55 میلیون دلار در آلمان ، مبلغ نا مشخص در بانک سوئیس 61 ـمرتضی رفیق دوست: 120 میلیون ایورو در آلمان، مبلغی نا مشخص در بانک سوئد 63 ـ م. ح.پارسا:43 میلیون دلار در ترکیه،12 میلیون دلار در مالزی، 64 ـ فاطمه عسگر اولادی: 43 میلیون دلار در قطر،16 میلیون دلار در ترکیه 65 ـ علی اکبر محتشمی: 125 میلیون دلار در شارجه، 85 میلیون دلار در کویت، 200 میلیون دلار در مالزی، مبلغ نامشخص در بانک سوئیس 66 ـ یاسر بهرامانی هاشمی: 22 میلیون ایورو در آلمان، 12 میلیون ایورو در استرالیا، 14 میلیون دلار در ایالات متحده عربی 67 ـ غلام علی حداد عادل:12 میلیون دلار در ترکیه، 2.4 میلیون دلار در مالزی، 43 میلیون دلار در ایالات متحده عربی
)
)
)
بهشی دووهم: ژنان له سهردهمی مهشرووته تا سهردهمی کۆماری ئیسلامی
نیگار عینایهتی
له ئیران و رۆژههلاتی کوردستان به تایبهتی له زهمانی مهشرووتهوهحهرهکهتی ژنان ئاوا بوو بۆ ئالوگۆر له بواری باروودۆخی کۆمهڵگا و ژنان. له دوای شکستی ئیران لهشهر لهگهل رووسیهدا زهمینهیهک ئاوا بوو که ئێرانیهکان هاتووچۆی دهرهوهی وڵاتیان دهکرد به تایبهت بۆ ئۆرووپا و هاتنی ئۆرووپیاکان بۆ ئیران توانی چاوی گهل بکاتهوه.
ئهو کات ژنان تیدهکۆشان بۆ ئهوهی داواکاریهکانیان له دهسپیکی شۆرشی مهشرووتهدا له نیو دهستوردا بچهسپێنن. بهڵام به هۆکاری گهرماو گهرمی شؤرشهکهو درووست بوونی کهش و ههوای نهتهوهگهرایی سهرهتایی نهیان توانی ئامانجهکانیان بپێکن.
فکریهتی نهتهوهگهرایی له میشکی ژنانی ئهو کاتیش دا پهرهی سهندهبوو ههر بۆیه له جیاتی بۆ وهدهست هینانی مافهکانی خۆیان تیبکۆشن، ئهوانیش کهوتنه بهر داوی فکریهتی نهتهوهپهرستی و ئێرانچیهتی.
لهو سهر دهمهدا مهشرووته خوازی ژنان ژوومارهیان زۆر کهم بوو. بهڵام له راستی دا کاری زۆر گهورهیان دهکرد. ژنانی مهشروته خواز 2 ههدهفی سهرهکیان ههبوو
1_ وهدهست هێنانی مافی سهرهتایهکانی ژنان له ئیران دا
2 _خهبات کردن له ههمبهر فکریهتی کۆنهپهرستی .
له دست پێکی سهدهی 19 دهیهم دا رۆژنامه نیگاری رۆلی بهر چاوی دهبینی له ئیراندا ، رۆژنامهکانی وهکوو ئهختهر ،قانون ،حبل للمهتین،.. ئهم رۆژنامانه تهنیا وابهسته به پیاوان نهبهوو و ژنان رۆلێکی بهرچاویان تێدا دهگێرا، و تهحلیلی کۆمهڵگایان دهکرد ئهمهش بووه هۆی به سرنج راکێشانی ژنان بۆ رۆژنامهو خوێندنهوه. ههروهها لهو سهردهمهدا گرینگیهکی زۆر دهدرا به زانستی فهن و بهرفراوان کردنهوهی ئهم زانسته له سهرانسهری ئیراندا.
له ساڵهکانی 1911 دوای ئاڵوگۆری بواری سیاسی ناوچهکه و هیور بونهوهی سهرههڵدانهکان له مهجلیسی شۆرای میلی دهستوری نوێ دارێژرایهوه،
له دهستورهکهدا تهنانهت به دێریکیش باسیان له مافی ژنان نهکرد و به پێچهوانهی چاوهروانیهکانی چآلاکڤانانی مافی ژن، ژنان له دهستووری نوی دا تهنانهت مافی دهنگدانیانیشیان پێ نهدرا.
ئهمهش بووه هۆکاریک که ژنان به شێوهیهکی چالاکتر بێنه نێو مهیدانی خهباتهوه، بۆ وهدهست هێنانی مافی خۆیان، ههر بۆیهش چالاکڤانان بواری ژن ریخراوهیهکیان پیک هێنا به پێشهنگایهتی خانمی سهدیقهی دهوڵهت ئابادی. بهم شێوهیه خهباتی ژنان له سهردهمی مهشروتهدا دهستی پێ کرد.
ئهو کات له ئامارژوماریهکانی دوای تاج گوزاری رهزا شاه 10_12 میلیۆن نفوس له ئیران تۆمار کرا بوو . بهڵام پرانی خهڵک لهو کاتهدا گوند نشین بوون. لێرهدا بۆمان دهردهکهویت که چالاکڤانانی ژن لهو سهردهمهدا تهنیا ژنه ئهشرهفزادهکان بوونه.
چالاکڤانان لهو باوهرهدا بوون که ئهگهر ژنان له ماڵهکناندا بینه دهرهوه و بێنه نێو کاری بازاری ، به تایبهت به کاری بازرگانی سهرقاڵ بن ،دهتوانن رۆڵی بهرچاو بگێرن بۆ گۆرانکاری له کۆمهڵگادا.
بهڵام ئهم ههڵویسته له لایهن پیاوانی سهردهمهوه پهسهند نهدهکرا.
تهنانهت له لایهن ژنانی چینی بورژوا خوازیش ئهم خواستهیه دژبهرایهتی دهکرا. له بهر ئهوهی له لای هێندێک ژنانی چینی بورژوا کار کردن له نێو ماڵێش دا به عهیبیان دهزانی(ئهوهمان له بیر نهچێت که ئهم گرووپه تهنیا له نێو ژنانی فارس دا ههبوون).
بهڵام ئهم خواستهیه له لایهن ژنان به گشتی له چێنی کریکاران و ههروهها رۆشنفکران پیشوازیهکی زۆرێ لی کرا.
له بواری هونهریدا ژنان زۆر به کهمی خۆیان تێدا دهدیتهوه و به شیوهیک ئهم پیشهیه کهم رهنگ بوو. تهنانهت راوهستانی ژنان له بهرامبهر پیاوان نا پهسهند و بیێ شهرمی بوو، له لایهن پیاوه ئیقتدار تهلهبهکان و کۆنه فکرهکاندا.
له ئێراندا پیش سالێ 1910 هونهری شانۆ بهشێوهیهک وابهسته به پێاوان بوو.
ژنان نهک نهیان دهتوانی وهکوو هونهرمهند له شانۆدا دا بن بهڵکو نهشیان دهتوانی وهکوو تماشاچی تهماشای شانۆ گهریهکه بکهن.
دوای کارو خهباتێکی زۆر بۆ یهکهمین جار له رۆژی یهکشهمهی 2 ژانووه ساڵی 1910 بۆ یهکهمین جار ژن هاته سهر سهحنهی شانۆله ئێراندا .
ئهم هونهرنهمایه به زۆری له لایهن ژنه ئهرمهنیهکان و مهسیحیهکان دهستی پێ کرد و ریگای بۆ ژنانی موسولمانیش کردهوه که بتوانن بهشداری شانۆ ببن و خۆیانی تێدا ببینهوه.
له دهوای سهڵتهنهتی مهحهمهد عهلی شاه ، رێگا کراوه بۆ درووست بوونی حیزب .ئهوهش کار ئاسانی دهکرد تا داواکاریهکانی کۆمهڵگا بێنێته سهر زمان له سیاسهتی رۆژانهدا. و هاوکات رێگا کرایهوه بۆ ئهوهی ژنانیش به شیئوهیهکی فهرمی بتوانن له نیو حیزبهکاندا بهشداری له رهوشی سیاسی سهردهم دا بکهن.له سالهکانی 1909 به دواوه ژنان به شێوهیهکی رێخستنی و چالاکانه هاتنه نێو مهیدانهوهی سیاسیهوه ،و ئهم حهرهکهتهش له تارانهوه سهرچاوهی گرت و له شارهکانی دیکهی ئێران ئاسایی بۆوه و ژنانی شارهستانی ودوور له پایتهختیش هیدی هێدی رێخراوی خۆیان درووست دهکرد.
به هاتنه سهر کاری رهزا شاه و له کاتی شهری جیهانی دووهم ژنان حیزبی فهرمی خۆیان ئاواکرد له بن نێوی شۆرای ژنان. دوا بهدوا له بن سهختی شهری جیهانی دووهم شۆرای ژنان بوو به سازمانی مافی مرۆڤ.
ئامانجی سهرهکی ئهو ژنانه له بهشداریان له سیاسهت و ئاوا کردنی ئهو رێخراوهیه ئهوه بوو که.
1_ کردنهوهی مهکتهب بۆ ژنان و هاندانی ژنان بۆ خویندن
2_ تێکۆشان له ههمبهر فکریهتی کۆنهپهرستی و داکۆکی کردن له مافی ژنان.
بهڵام به داخهوه کردنهوهی مهدرهسه له ناوچهی کورد نشیندا رووبهروی نارهزایهتیهکی زۆری پیاوان و کۆنه فکران سونهتگهرای کوردی سهردهم بۆوه.
تا ساڵهکانی 1940 یش ژنانی کورد نهیانتوانی بچنه مهکتهب و بخوێنن، ژنانی خویندکاری کورد ههتا سالهکانی 1940 ئهوهند هکهم بووه که ناتوانین ئاماژهی پی بکهین. ئهوانهی که دهشیانتوانی بنوسن یا بخوینهوه ، له بنهمالهی ئاغاکان و خانهکان بوون که له لایهن مهلای مزگهوتهکانهوه فێری ئهلف و بێ عهرهبی بۆ خویندنهوهی قورئان ببون.
له سهردهمی مهشرووتهوه ژنان به شیوهیهکی بهر چاو خۆیان له نووسینی بابهت له رۆژنامهکاندا دهدیتهوه بهلام زۆرینهی ئهو ژنانه به نێوی پیاوان یان به نێوی نهێنی نووسینهکانیان دهنووسی.
دوای محهمهد عهلی شاه رۆژنامهی ژنان به فهرمی له ئیراندا کرایهوه به نێوی (شکوفه دانیش،زبان زنان). شکوفه زانست و زمانی ژنان.
ژنان له رۆژنامهکاندا به شێوهیهکی زۆر ئاکتیڤ کاریان دهکرد و بابهتی سرنج راکێشێ نێو کۆمهڵگایان دهنووسی و جهماوهرێکی زۆر لایهنگریان پێدا کردهبوو.
جێ ئاماژهیه له کاتی محهمهد عهلی شاه به زۆری حجابیان له سهری ژنان لا دهبرد به مهبهستی کۆتایی هێنان به کولتوری کۆن. ئهوهش بووه هۆی ئهوهی که زۆرینهی ژنان له ماڵی خانهنشین بن و مافی چونه دهرهوهیان له لایهن بنهماڵهکانیان ڵێ سهندراوه.
به هۆکاری سونهتی بوونی کۆمهلگا و ههروهها فکریهتی دینی تووندرهو کۆمهلگا له قاڵبێکی وشک دا مابۆوه، ههر بۆیهش محهمهد عهلی شاه خوازیاری گۆرانکاری له سیستهمی کۆمهلگای ئهو کاتدا بوو، و دهیههویست ئێران بهرهو وڵاتێکی سهنعهتی ببات ،بهلام به هۆکاری به کار هینانی زهخت له سهر گهل رووبهرووی نارهزایتیهکی زۆر بۆوه، به تایبهت له لایهن تووندرهوه ئیسلامیهکانهوه، و ئهمهش کردهوهیهکی نێگاتیڤی ههبوو له سهر پێشکهوتنی ژنان له بواره جیاوازهکاندا
بهلام لهکاتی رهزا شا، ئهم باروودۆخه هێور بووه و ئازادی ههڵبژاردن درا به ژنهکان که به حیجابهوه بگهرێن یا بێ حجاب.
بهڵام له شوێنه فهرمیهکان حیجاب بۆ ژنان قهدهخه کرابوو به تایبهت له مهکتهبهکاندا ئهوهش لهگۆر فکری ئهو سهردهمه نهدهگونجا،
زۆرینهی ژنانی ئهو کات بۆ ئهوهی به بێ حجاب نهیان دهویست له مهدرهسهکاندا بخوینن نه دهچونهوه بۆ خویندن و له ماڵ دا دهمانهوه.
ههر بۆیهش خهڵک زۆرتر بهرهو دین پهنایان دهبرد. ئهم گۆرانکاریهش وای کردهبوو که ژنان له لایهن بنهمالهکهیانهوه زۆرتر بچهوسینهوه و دهسهلاتی باوک وبرا له سهریان زۆرتر ببیت و له سهر نیوی ناموس زهخت بخهنه سهر ژنان.
له دهورهی دووهمی سهڵتهنهتی رهزا شاه گوشارهکان له ههمبهر فکریهتی دینی تووندرهو و نارهزایهکانی ههمبهر سیستم ئهوهندهی دیکه پهرهی گرت و بوه هێزێکی سهرکوبگهر، ئهوهش بووه هۆی سهرههڵدانی گهل و حاکم بوونی سیستمیکی ئیسلامی تووند رهو له ئیراندا. شۆرشی ساڵی 1979 بووه هۆی رووخانی دهسهلاتی سهلتهنهت تهلهبهکان و شای ئیران و تیکچوونی سیستهمی چینایهتی حاکم به سهر کۆمهڵگادا.
زۆرینهی ژنان پێستیوانیان له سهرههلدانی 1979 دهکرد، بهو هیوایهی ژن به بی جیاوازی تهبهقاتی مهئامهلهیان له گهل بکردریت . بهم هۆیهشهوه ژنان له شۆرشی ساڵی 1979 ئێران دا رۆڵێکی پێشهنگیان ههبوو و له ههمانکاتدا ریخستنێکی باشیان درووست کردبوو. بهڵام دوای هاتنه سهر کاری رژیمی کۆماری ئیسلامی به پێشهنگایهتی خومهینی ژنان دوای هێور بوونهوهی سهرههڵدانهکان بهرهو مالهکان کشانه پاشهوه.
لهو کاتهدا به دهستووری خۆی خومهینی دهستوری ئێران له سهر بنهمایهکی دینی شێعهی تووندرهو نوسراوه. له دهستورنامهکهدا ژنان تهنیا مافی دهنگدانیان پێ بهخشراو له ههموو مافه سهرهتاییه مرۆڤایهتی بێ بهری کران. و به پێ دهستووری دینی مهئامهله لهگهل ژنان دهکرا.
له دهستوری کۆماری ئیسلامی ئیران ئهم خالانهی خوارهوه به سهر ژنان دا سهپاوه.
1_ حجابی ئیجباری بۆ ژنان .
2_تهمهنی هاوسهرگیری بۆ ژنان کهم کرایهوه بۆ 9 ساڵ،
( به خواستی دایک و باوک)
3_ ههر دوو ژن به یهک پیاو دادهندرێت له کاتی شاهیدی له دادگادا
4_ سهنگسار و ئێعدام بۆ ژن له سهر ناموس
کاتیک پیاو ژنهکهی خۆی له سهر بابهتی ناموسی بکوژێت لهم سیستهمهدا له 3ساڵ تا 5 ساڵ سزای زیندانی بۆ دهبردرێتهوه.
5_ ژن به بێ ئیزنی باوک، برا، میرد یا پیاوانی بنهماڵهکهی وهکوو مام و خال هتد.. مافی هێچ چهشنه کارێکی پێ نادریت.
6_ پیاوان دهتوانن به مهیلی خۆیان ههر چهند ژنیک که دهیانهوێت، دهوتوانن ی هاوسهرگیری بکهن.
7_ هاوسهرگیری به شێوازی سیغه ئازاده
8_ مافی جودابوونهوه تهنیا به پیاوه و ژنان مافی ئهوهیان نیه که داوای جودابوونهوه له هاوسهرهکانیان بکهن.
9_ له کاتی جودا بوونهوهدا منداڵ به باوکی دهبهخشرێت و ژن هێچ مافێکی به سهریانهوه نیه.
10 _ژنان مافی له بار بردنی منداڵ یان نیه به بێ ئیزنی هاوسهرهکانیان
11_ ژنان مافی خۆ پاڵاوتنیان بۆ پۆستی سهرۆک کۆماری نیه یا هیچ چشنه کاری سیاسیان نیه له دهستوردا.
ههر وهک لهم خاڵانهی سهرهوهدا بینیتان ژنان دیسان کهوتنه بهر هێرشی چهوساندنهوه و تهنانهت له مافه سهرهتایهکانیشیان بێ بهری کران.
سهرهرای ههموو ئاستهنگیهکان ژنان دیسان له نێو سیستهمی ئسلامیدا ههستان به خۆ رێکخستن کردن له دژی سیستهمی پیاو سالاری و دین سالاری، کۆماری ئیسلامی له ئیران.
ژنانی کورد
له نیوو كورداندا و له رۆژههڵاتی کوردستان له دهستپێکی دهورهی دووهمی رهزا شاه وه بگره ههتا کۆماری ئیسلامی له ئیران ،ژنانی کورد به شێوهیهکی زۆر ئاکتیڤ له ههمبهر هیزه چهوسێنهرهکانی ههر دوو سهردهمی دهسهڵات داری سهڵتهنهتی و کۆماری ئیسلامی له بهرخۆدانیکی بێ وینهدا بوون. ئێمه ناتوانین باس له کۆماری کوردستان له مههاباد و رۆڵی ژنان لهو سهردهمهدا نهکهین.
(له بهشی یهکهمی بابهتهکهدا دهتوانن له سهر رۆڵی ژنان و ریخستنی له کۆماری کوردستاندا بخوێنهوه).
ژنانی کورد به شیوهیهکی چالاک بهشداریان له خهباتی نهتهوهیی گهلی کورد دا کردوهو رۆڵێکی بهرچاویان گێراوه. ئهلبهت رۆڵی ژنانی کورد به شێوهیهکی پیشتیوان یا هێزی پشتهوهی شۆرشهکان بووه، ههر بۆیهش به شیوهیهکی روون و ئاشکرا ئاماژه به کاروو خهباتی ئهم ژنانه لهو سهردهمهدا نهکراوه.
پێویسته ئاماژه بهوه بکهین که له رۆژههلاتی کوردستان ههتا ئهم دوایانهش زۆر گرینگی به رۆڵی ژنان چ له بواری خهباتی سیاسی، ئابوری، نهتهوهیی، جڤاکی نهدراوه. بهس نابێت ئهوهمان له بیر بچێت که رێخراوهگهلێک درووست بوونه ،بهڵام لهو ئاستهدا نهبووه که وهڵامدهرهوهی پرسهکانی ژنان ببن له کۆمهڵگادا .
له نیو ئهو رێخراوی ژنانی کورد له رۆژههڵاتی کوردستان دهتوانین ئاماژه به رێخستنی فهمینیستی بکهین له شاری سنه .ریخراوێک له سهر نێوی ریخراوی فهمهنیستی دامهزرا که زۆرتر فکریهتی فهمهنیستی تووندرهوی کلاسیکی له خۆ دهگرت،ئهوهش له گۆر سیستهمی کۆمهڵگای کوردی یهکی نهدهگرتهوه و دوای ماوهیهکی کورت ئهم ریخراوهیه ههڵوهشایهوه.
له ههمان کاتدا له رۆژههڵاتی کوردستان کهمپینێک له سهر نیوی کهمپینی یهک میلیۆن ئیمزا له سالی 2006 دهستی پی کرد، ئهم کهمپینه له سهراسهری ئێراندا ژنان به شێوهیکی باش پێشوازیان لێ کرد و تهنانهت سرنجی رێخراوهکانی بهیانیان بۆ خۆیان راکێشا، ئهم رێخراوهیه به پێشهنگایهتی ژنانی کورد وهکو زێنهب بایهزیدی، رووناک سهفازاده، هانا عهبدی ...هتد، بهرێوه دهچوو که ئیستا ئهم ژنانه له بهندینخانهکانی ئیران دهست بهسهر کراون.
له بواری سیاسی و چهکداری له رۆژههڵاتی کوردستان ههروهک ئاماژهمان پێ کرد، ژنانی کورد به دریژای مێژوو رۆڵێکی گهورهیان بینیوه.
ئهمرۆکه له رۆژههڵاتی کوردستان ژنان سهرهرای ههموو گوشارهکانی که له سهریانه پۆل پۆل روو له چیاکانی کوردستان دهکهن و به بهرخۆدانێکی بێ وێنه مێژووی ژنی ئازاد له لاپهرهکانی مێژووی کوردی و ژناندا تۆمار دهکهن
خانزاد خانی خوشکی میر سلێمان فهرمانرهوای میرنشێنی سۆران،له دوای ئهوهی ۆالی بهغدا میر سهلیمان دهکوژی ، خانمه میرزادهیه وهکو ئهمیرهی سۆران له مێژووی کوردی و ژنان دا نیوی دهرکردووه و به وتهی مێژوونووسان زۆر شوینهواری له دوای خۆی بهجی هێشتوه.وهکوو پرد، مزگهوت، قوتانخانه و تا ئیستاش شوێنهواری کۆشکی خانزاد له ههریر ماوه. له کاتی فهرمانرهوایی خانزاد شاری شهقڵاوه زؤر گهشهی کردووه و هاوینه ههواری قهرالیچه بووه و له سهر لوتکهی چیای سهفینیش گۆرهپانێک به نێوی خانزادهوه ههیه و دهگێرنهوه که هاوینان لهو شوینه ههساوهتهوه. وهههروهها له ههمووی گرینگتر دهڵێن که گوایه خانزاد بۆخۆشی له ههموو شهرهکاندا بهشدار بووه.
)
