تبليغاتX
ده‌نگی ئازادی کوردستان
(هه‌والو راگه‌یاندن)( سیاسی )( کولتۆری )( ئده‌بی )( مافی مروڤ)(ازادی بیروباوه‌ر )( ته‌نز وه‌ نۆکته‌)
 

مێژووی سه‌رهه‌ڵدانی خاج ‌

فارسیه‌وه‌: سیروان سنه‌یی
سه‌رزه‌وینی كۆنی (بین النهرین ) ،له‌نزیكی ڕۆخانه‌ی دجله‌،له‌شوێنێكدا كه‌تا شاری مۆسل له‌ عێراقدا چه‌ند كاتژمێر زۆرتر ڕێگا نیه‌ ڵێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی گشتی له‌لایه‌ن ئاسه‌وارناسه‌كانه‌وه‌ ئه‌نجام دراوه‌كه‌ ده‌یسه‌لمێنێت نزیك به‌ 3000ساڵ له‌مه‌و پێش ( كاڵخا ) شاریكۆنی پاوشای به‌هێزی ئاشوریه‌كانهه‌رله‌م شوێنه‌بووه‌ كه‌به‌ده‌یان وسه‌دان كۆشكو په‌رستشگاهه‌یه‌له‌م شاره‌ به‌ناوه‌بانگه‌ی مێژوی عێراقدا .
سه‌دانساڵ تێپه‌ربوو وحكومه‌تی كۆنی ئاشور له‌ژێر فشاروهێزی دوژمه‌نان روخا وشاره‌كانی له‌ناوچوون .هه‌روه‌ها دیواره‌كانیكۆشكه‌كان وپه‌رستشگاكانی كاڵخا ڕوخانو بای به‌هێزی
باشوریعێراق هه‌موو ئه‌ویاده‌وه‌ریانه‌یه‌ یله‌ژێرخاكدا ده‌فن كرد.كه‌واته‌ له‌وخه‌ڵكانه‌كه‌له‌وی له‌دوای چه‌ندین سه‌ده‌ژیانیان به‌سه‌رده‌بردهیچ كه‌سێك شاره‌زایی نه‌بوو سه‌باره‌ت به‌وحه‌قێقه‌ته‌ڕاسته‌قینه‌یه‌كه‌له‌ژێرپێیاندا ده‌فن كرابوون .
له‌دوای 3000ساڵه‌وه‌ به‌كتوپڕدا ئه‌و حه‌قێقه‌ڕاسته‌قینه‌ سه‌باره‌ت به‌ شاریكۆنی ئاشوریه‌كانئاشكراكرا له‌لایه‌ن ( له‌یرد) ی به‌ڕیتانیه‌وه‌ كه‌به‌هه‌موو جیهان سه‌لماندی له‌ووه‌ڵاته‌له‌رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا شتێكیكۆنی مێژوویی هه‌بووه‌ .
هه‌روه‌ها په‌یكه‌ری بچوكو گه‌وره‌ی چه‌ندین (گا ) ی باڵداریپیرۆز له‌ئایینی ئاشوریه‌كان دۆزرایه‌وه‌ كه‌ ئیشیا حه‌ره‌سدان وئاگاداری له‌بارودۆخی كۆشكی پاوشاو په‌رستشگاكانی ئه‌وسه‌رده‌مه‌ی ئاشوریه‌كان بوو .له‌دواییدا كه‌زۆرتر زه‌وینه‌كه‌یان دالاوه‌ ورده‌ورده‌ په‌یكه‌ره‌ی پاوشاكانی ئاشوركه‌وته‌ ده‌ره‌وه‌ كه‌ زۆربه‌یان شانازیان ده‌كرد به‌خوێن رێشتنو داگیركردنی وڵاتانی تره‌وه‌ وهه‌موو ئه‌وانه‌ 3000 ساڵ له‌مه‌و پێش له‌سه‌ر به‌رده‌ گه‌وره‌كان نوسرابوونوله‌گه‌ڵ په‌یكه‌ری ئه‌وپاوشایانه‌ له‌ ژێر خاكه‌كه‌دا ده‌فن كرابوون .هه‌روه‌ها په‌رستشگاكانی ئه‌وان ورده‌ورده‌ خۆیان ده‌رخست كه‌ پاوشاكانی ئه‌وسه‌رده‌مه‌ی ئاشور له‌ به‌ر رازی كردنی دڵی خواكانی ئایینه‌كانیان ڕۆژانه‌هه‌زاران قوربانیان پێشكه‌ش به‌و په‌رستشگایانه‌ ده‌كرد.هه‌روه‌ها كه‌ (له‌یرد) یبه‌رَیتانی به‌رده‌وام بوو له‌سه‌ر لێكۆڵینه‌وه‌كانی خۆی به‌ناكاو په‌یكه‌ره‌یه‌كی زۆرگه‌وره‌ی دۆزیه‌وه‌ كه‌ وێنه‌ی پاوشای ئاشور(شێمشی ادد )  له‌سه‌ریدا بوو و له‌ته‌نیشتی وێنه‌كه‌دا وێنه‌ی پێنج خوای گه‌وره‌ی بابل وئاشوری كۆن هه‌بوو .
هه‌روه‌ها له‌سه‌ر سینگی پاوشاكه‌ وێنه‌ی خاجێك وه‌كوو خاجی مه‌سێحیه‌كان هه‌بوو كه‌ رَاسته‌وخۆ كاریگه‌ری كرد له‌سه‌ر ئاسه‌وارناسه‌ به‌ڕیتانیه‌ مه‌سێحیه‌كه‌ كه‌ باوڕی كرد خاج موڵكی مه‌سێحیه‌كان نیه‌ و3000 ساڵ پێش له‌دایك بوونی عیسی مه‌سێح له‌ وڵاتی عێراقدا هه‌بووه‌ . ئه‌وپه‌یكه‌ره‌ كه‌ وێنه‌ی خاجه‌كه‌ به‌سه‌ریه‌وه‌ ڕاسته‌وخۆ هه‌نارده‌كرا بۆ موزه‌ی به‌رَیتانیا وئێستاش له‌وێه‌ .
ئێستا پرسیاری ئێمه‌ لێره‌دایه‌ كه‌ ئه‌گه‌ر مه‌سێحیه‌كانی به‌رێتانیا وفه‌ره‌نسا وئه‌مریكا له‌و سه‌ری جیهان له‌2009 یزایینی ده‌ڵێن خاج موڵكی مه‌سێحیه‌كانه‌ چۆن 3000 ساڵ پێش له‌دایك بوونی مه‌سێح له‌عێراقدا پاوشایه‌كی ئاشوری هه‌روه‌كوو مه‌سێحیه‌كان له‌سه‌ر سینگی ئه‌و خاجیه‌داناوه‌ وه‌كوو شتێكی ئایینی زۆر پیروز وئه‌مرۆش له‌2009 یزایینی زۆربه‌ی مه‌سێحیه‌كان وه‌كوو ئه‌وپاوشای ئاشوریه‌ خاجێكی 4گۆش ده‌خه‌نه‌ سه‌رسینگیانه‌وه‌ ؟
ڕێزلێنان له‌خاج وه‌كوو سه‌مبۆلێك له‌ ئایینه‌كانی پێش له‌ مه‌سێح:
لێكۆڵینه‌وه‌كانی ئاسه‌وارناسه‌به‌ناوه‌بانگه‌كانی جیهان سه‌لماندویه‌تی ته‌نانه‌ت 5000ساڵ پێش له‌دایكبوونی عیسی مه‌سێح خاج وه‌كوو سه‌مبۆلێكی ئایینی ڕێزیان لێگرتووه‌ و جوتیاره‌كان له‌دوای ته‌واو كردنی ئیشی جوتیاری ده‌چوونه‌ په‌رستشگاكانه‌وه‌ كه‌ زۆربه‌یان وه‌كوو خاجێك له‌به‌رامبه‌ر چاوی بینه‌رانه‌وه‌ خۆیان ده‌رده‌خه‌ن . كه‌واته‌ خاڵێكه‌ هاوبه‌ش لێرانه‌دا هه‌یه‌ كه‌ ئه‌وه‌ش په‌یوه‌ندیه‌كی زۆر ته‌نگاته‌نگی نێوان خاجه‌ و خۆره‌تاو وئاگر وئه‌و ئایینانه‌ كه‌په‌یوه‌ندیان هه‌بووه‌ له‌گه‌ڵ ئاگردا ( وه‌كوو زه‌رده‌شت ) .
ئاسه‌وارناسه‌كان له‌وباوڕه‌دان كه‌ ستایلی دروستكردنی ئاگر به‌و شێوازه‌ كۆنه‌ كه‌به‌سووده‌ وه‌رگرتن له‌دو پاچه‌ دار به‌دژی یه‌كتردایه‌ خۆی نیشانده‌ری گرنگترین هۆكاره‌ بۆ گرنگی په‌یداكردنی خاج . چۆنكه‌ دروستكردنی ئاگر به‌و شێوازه‌ زۆرزه‌حمه‌ته‌ وای له‌خه‌ڵك كردبوو كه‌ڕێز له‌و ئامێره‌ (ئه‌و2پاچه‌ داره‌) بگرن كه‌ده‌بێته‌ هۆی دروست بوونی ئاگر. ورده‌ورده‌ ئاگرببوه‌ هۆی دروستبوونی چه‌ندین ئایینی جیاوازبه‌بنه‌مایه‌كی یه‌كسان و خه‌ڵكی ئاگرپه‌ره‌ست ڕوویانكردله‌ خوای ئاگر وخاجیش ببوه‌ سه‌مبۆلێكی تایبه‌ت بۆ ئه‌و ئایینانه‌ .
زۆربه‌ی شوێنه‌كانی جیهان له‌و سه‌مبۆله‌ سوودوه‌رده‌گرن بۆ مه‌راسیمه‌كانی تایبه‌ت به‌خۆیان . هه‌روه‌ها مێژووسه‌لماندوویه‌تی كه‌له‌ نێو كوردستانیشدا ژنه‌كان له‌كاتی دروستكردنی نان دا
خاجێك له‌سه‌ر هه‌ویره‌كه‌ كه‌پانیان كردووه‌ته‌وه‌ داده‌نن كه‌نیشانه‌ی هه‌بوونی پرۆسه‌یه‌كی درێژخایه‌نی مێژووییه‌ له‌ نێوكوردستاندا. ئه‌م پرۆسه‌یه‌ نیشانده‌ری ئه‌وه‌یه‌ كه‌له‌كوردستاندا له‌نێوژنانی كورددا بۆپیرۆزكردنی نانه‌كان ژنان خاجێكیان دروست ده‌كرد له‌سه‌ر نانه‌كه‌دا.
هه‌روه‌ها له‌ ( ئیلام) دا كه‌ئێستا زۆربه‌یان كوردن وله‌ وڵاتی ئێراندایه‌ ، 3000ساڵپێش له‌دایكبوونی عیسی مسیح سه‌دان وهه‌زاران قاپ وپه‌رداخ له‌ژێرخاكدا دۆزراوه‌ته‌وه‌ كه‌ هه‌ڵده‌گه‌ڕیته‌وه‌ بۆ سه‌رده‌می پاوشاكانی ئیلامی كۆن و له‌سه‌ر هه‌موو ئه‌و قاپه‌ ئاڵتونانه‌ وێنه‌یه‌كی خاج هه‌بووه‌ . هه‌روه‌ها له‌ پایته‌ختی ئاگرپه‌رسته‌كان له‌ئێران له‌ ( شاری یه‌زد ) داده‌یان وسه‌دان نمونه‌ی واهه‌یه‌ . ئه‌وه‌ش خۆی پیشانده‌ری ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌موو ئه‌وخاڵه‌هاوبه‌شانه‌ له‌هه‌موویاندا هه‌یه‌ . كه‌واته‌ گرنگترین فاكته‌ری سه‌رهه‌ڵدانی خاج وه‌كوو سه‌مبۆلێكی جیهانی له‌ پرۆسه‌یه‌كی چه‌ند هه‌زار ساڵه‌ی مێژووییدا گرنگی دان به‌ئاگر بووه‌ له‌لایه‌ن مرۆڤه‌وه‌ . له‌لایه‌كی تره‌وه‌ هه‌ستی نزیك بوون به‌خالق ببوه‌ هۆی ئه‌وه‌ی كه‌ مرۆڤ ئاگر هه‌ڵبژێریت وه‌كوو خوا یان بۆ په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ خوادا . له‌ئه‌نجامدا خاج لێرانه‌دا به‌چاكترین شێواز ڕۆڵی خۆی نه‌خشاندووه‌ وهه‌تا ئێستاش له‌پێشكه‌وتووترین وڵاتانی جیهان له‌نێو وێنه‌كان ویاریه‌كان وماڵه‌كان و بۆرجه‌كاندا وه‌كوو سه‌مبۆلێكی پیرۆز به‌كاردێت له‌لایه‌ن هه‌موو كه‌سایه‌تیه‌كاندا.
لێكۆڵینه‌وه‌كان له‌سه‌ر ئه‌شكه‌وته‌كانداسه‌لماندویه‌تی كه‌ مرۆڤ به‌درێژه‌ی مێژودا سوودی له‌خاج وه‌رگرتووه‌ بۆ جوانكردن یان ئاراستنی ئه‌شكه‌وته‌كان وهه‌روه‌ها له‌سه‌دان ئه‌شكه‌وتدا خاجی تاكوخاجی به‌كۆمه‌ڵ هه‌یه‌ كه‌ هه‌ركام له‌وخاجانه‌ مانایه‌كی خۆی هه‌یه‌ بۆ نمونه‌ له‌و شوێنانه‌ كه‌ترس له‌ئاژه‌ڵه‌كان زۆرتر بووه‌ مرۆڤ هه‌ستی كردووه‌ هه‌بوونی ئه‌و خاجه‌ یان ئه‌و كۆمه‌ڵه‌خاجه‌ نیشانده‌ری یارمه‌تیه‌كی نادیاره‌له‌لایه‌ن هێزێكی نهێنیدا . هه‌روه‌ها له‌هه‌ندێك شوێنانی دیكه‌دا هه‌بوونی خاج بوه‌ هۆكاری خه‌یروبه‌ره‌كه‌ت له‌ڕوانگه‌ی مرۆڤی ئه‌و سه‌رده‌مه‌دا وهه‌ندێكی تر كه‌ترسی مردنیان هه‌بووه‌ له‌ هێرشی دوژمنان خاج ڕۆلێكی باش وكاریگه‌ری هه‌بووه‌ له‌ ناخی مرۆڤدا بۆ خۆڕاگرتن بوون له‌شه‌ڕه‌كاندا به‌تایبه‌تی له‌شه‌ڕه‌درێژخایه‌نه‌كاندا .
كوردستان سه‌رچاوه‌یه‌كی سه‌ره‌كی له‌ سه‌رهه‌ڵدانی خاج :
 ئاسه‌وارناسه‌كان به‌پێ هه‌وڵه‌كانی خۆیان له‌سه‌ر ده‌رخستنی نهێنیه‌كانی خاج ومێژوی درێژخایه‌نی ئه‌وسه‌مبۆله‌ سه‌لماندویانه‌ كه‌كوردستان یه‌كێك له‌سه‌رچاوه‌ره‌سه‌نه‌كانی خاج بووه‌ كه‌ته‌نانه‌ت ئێستاش له‌زۆربه‌ی گونه‌كانی كوردستان به‌تایبه‌تی كوردستانی باشوروباكور خه‌ڵك له‌هه‌موو به‌شه‌كانی ژیانی خۆیاندا سوود وه‌رده‌گرن له‌خاج بۆ جوان كردنی به‌رهه‌مه‌ هونه‌ری وپیشه‌سازیه‌كانی خۆیان كه‌ له‌هه‌موو ڕوونتر وئاشكراتر دروستكردنی نانه‌ ..
 
ژێده‌ر : سه‌رچاوه‌ی سه‌رهه‌ڵدانی خاج
نووسه‌ر: ا-نیهارت
بڵاوكراوه‌ته‌وه‌ له‌لایه‌ن كتێبخانه‌ی ملی ئێران له‌ساڵی 2005ی زایینی
 
+ نوشته شده در  Sat 7 Nov 2009ساعت 5:33 PM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

مێژووی ژنانی کورد و رۆڵی له‌ شۆرشه‌کاندا(2)
 

به‌شی دووه‌م: ژنان له‌ سه‌رده‌می مه‌شرووته‌ تا سه‌رده‌می کۆماری ئیسلامی
نیگار عینایه‌تی
له‌ ئیران و رۆژ‌هه‌‌لاتی کوردستان به‌ تایبه‌تی له‌ زه‌مانی مه‌شرووته‌وه‌حه‌ره‌که‌تی ژنان ئاوا بوو بۆ ئالوگۆر له‌ بواری باروودۆخی کۆمه‌ڵگا و ژنان. له‌ دوای شکستی ئیران له‌شه‌ر له‌گه‌ل رووسیه‌دا زه‌مینه‌یه‌ک ئاوا بوو که ئێرانیه‌کان هاتووچۆی ده‌ره‌وه‌ی وڵاتیان ده‌کرد به‌ تایبه‌ت بۆ ئۆرووپا و هاتنی ئۆرووپیاکان بۆ ئیران توانی چاوی گه‌ل بکاته‌وه‌.
ئه‌و کات ژنان تیده‌کۆشان بۆ ئه‌وه‌ی داواکاریه‌کانیان له‌ ده‌سپیکی شۆرشی مه‌شرووته‌دا له‌ نیو ده‌ستوردا بچه‌سپێنن. به‌ڵام به‌ هۆکاری گه‌رماو گه‌رمی شؤرشه‌که‌و درووست بوونی که‌ش و هه‌وای نه‌ته‌وه‌گه‌رایی سه‌ره‌تایی نه‌یان توانی ئامانجه‌کانیان بپێکن.
فکریه‌تی نه‌ته‌وه‌گه‌رایی له‌ میشکی ژنانی ئه‌و کاتیش دا په‌ره‌ی سه‌نده‌بوو هه‌ر بۆیه‌ له‌ جیاتی بۆ وه‌ده‌ست هینانی مافه‌کانی خۆیان تیبکۆشن، ئه‌وانیش که‌وتنه‌ به‌ر داوی فکریه‌تی نه‌ته‌وه‌په‌رستی و ئێرانچیه‌تی.
له‌و سه‌ر ده‌مه‌دا مه‌شرووته‌ خوازی ژنان ژووماره‌یان زۆر که‌م بوو. به‌ڵام له‌ راستی دا کاری زۆر گه‌وره‌یان ده‌کرد. ژنانی مه‌شروته‌ خواز 2 هه‌ده‌فی سه‌ره‌کیان هه‌بوو
1_ وه‌ده‌ست هێنانی مافی سه‌ره‌تایه‌کانی ژنان له‌ ئیران دا
2 _خه‌بات کردن له‌ هه‌مبه‌ر فکریه‌تی کۆنه‌په‌رستی .

له‌ دست پێکی سه‌ده‌ی 19 ده‌یه‌م دا رۆژنامه‌ نیگاری رۆلی به‌ر چاوی ده‌بینی له‌ ئیراندا ، رۆژنامه‌کانی وه‌کوو ئه‌خته‌ر ،قانون ،حبل للمه‌تین،.. ئه‌م رۆژنامانه‌ ته‌نیا وابه‌سته‌ به‌ پیاوان نه‌به‌وو و ژنان رۆلێکی به‌رچاویان تێدا ده‌گێرا، و ته‌حلیلی کۆمه‌ڵگایان ده‌کرد ئه‌مه‌ش بووه‌ هۆی به‌ سرنج راکێشانی ژنان بۆ رۆژنامه‌و خوێندنه‌وه‌. هه‌روه‌ها له‌و سه‌رده‌مه‌دا گرینگیه‌کی زۆر ده‌درا به‌ زانستی فه‌ن و به‌رفراوان کردنه‌وه‌ی ئه‌م زانسته‌ له‌ سه‌رانسه‌ری ئیراندا.

له‌ ساڵه‌کانی 1911 دوای ئاڵوگۆری بواری سیاسی ناوچه‌که‌ و هیور بونه‌وه‌ی سه‌رهه‌ڵدانه‌کان له‌ مه‌جلیسی شۆرای میلی ده‌ستوری نوێ دارێژرایه‌وه‌،
له‌ ده‌ستور‌ه‌که‌دا ته‌نانه‌ت به‌ دێریکیش باسیان له‌ مافی ژنان نه‌‌کرد و به‌ پێچه‌وانه‌ی چاوه‌روانیه‌کانی چآلاکڤانانی مافی ژن، ژنان له‌ ده‌ستووری نوی دا ته‌نانه‌ت مافی ده‌نگدانیانیشیان پێ نه‌درا.

ئه‌مه‌ش بووه‌ هۆکاریک که‌‌ ژنان به‌ شێوه‌یه‌کی چالاکتر بێنه‌ نێو مه‌یدانی خه‌باته‌وه‌، بۆ وه‌ده‌ست هێنانی مافی خۆیان، هه‌ر بۆیه‌ش چالاکڤانان بواری ژن ریخراوه‌یه‌کیان پیک هێنا به‌ پێشه‌نگایه‌تی خانمی سه‌دیقه‌ی ده‌وڵه‌ت ئابادی. به‌م شێوه‌یه‌ خه‌باتی ژنان له‌ سه‌رده‌می مه‌شروته‌دا ده‌ستی پێ کرد.
ئه‌و کات له‌ ئامارژوماریه‌کانی دوای تاج گوزاری ره‌زا شاه‌ 10_12 میلیۆن نفوس له‌ ئیران تۆمار کرا بوو‌ . به‌ڵام پرانی خه‌ڵک له‌و کاته‌دا گوند نشین بوون. لێره‌دا بۆمان ده‌رده‌که‌ویت که‌ چالاکڤانانی ژن له‌و سه‌رده‌مه‌دا ته‌نیا ژنه‌ ئه‌شره‌فزاده‌کان بوونه‌.
چالاکڤانان له‌و باوه‌ره‌دا بوون که‌ ئه‌گه‌ر ژنان له‌ ماڵه‌کناندا بینه‌ ده‌ره‌وه‌ و بێنه‌ نێو کاری بازاری ‌ ، به‌ تایبه‌ت به‌ کاری بازرگانی سه‌رقاڵ بن ،ده‌توانن رۆڵی به‌رچاو بگێرن بۆ گۆرانکاری له‌ کۆمه‌ڵگادا.

به‌ڵام ئه‌م هه‌ڵویسته‌ له‌ لایه‌ن پیاوانی سه‌رده‌مه‌وه‌ په‌سه‌ند نه‌ده‌کرا.
ته‌نانه‌ت له‌ لایه‌ن ژنانی چینی بورژوا خوازیش ئه‌م خواسته‌یه‌ دژبه‌رایه‌تی ده‌کرا. له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ لای هێندێک ژنانی چینی بورژوا کار کردن له‌ نێو ماڵێش دا به‌ عه‌یبیان ده‌زانی(ئه‌وه‌مان له‌ بیر نه‌چێت که‌ ئه‌م گرووپه‌ ته‌نیا له‌ نێو ژنانی فارس دا هه‌بوون).
به‌ڵام ئه‌م خواسته‌یه‌ له‌ لایه‌ن ژنان به‌ گشتی له‌ چێنی کریکاران و هه‌روه‌ها رۆشنفکران پیشوازیه‌کی زۆرێ لی کرا.

له‌ بواری هونه‌ریدا ژنان زۆر به‌ که‌می خۆیان تێدا ده‌دیته‌وه‌ و به‌ شیوه‌یک ئه‌م پیشه‌یه‌ که‌م ره‌نگ بوو. ته‌نانه‌ت راوه‌ستانی ژنان له‌ به‌رامبه‌ر پیاوان نا په‌سه‌ند و بیێ شه‌رمی بوو، له‌ لایه‌ن پیاوه‌ ئیقتدار ته‌له‌به‌کان و کۆنه‌ فکره‌کاندا.
له‌ ئێراندا پیش سالێ 1910 هونه‌ری شانۆ به‌شێوه‌یه‌ک وابه‌سته‌ به‌ پێاوان بوو.
ژنان نه‌ک نه‌یان ده‌توانی وه‌کوو هونه‌رمه‌ند له‌ شانۆدا دا بن به‌ڵکو نه‌شیان ده‌توانی وه‌کوو تماشاچی ته‌ماشای شانۆ گه‌ریه‌که‌ بکه‌ن.
دوای کارو خه‌باتێکی زۆر بۆ یه‌که‌مین جار له‌ رۆژی یه‌کشه‌مه‌ی 2 ژانووه‌ ساڵی 1910 بۆ یه‌که‌مین جار ژن هاته‌ سه‌ر سه‌حنه‌ی شانۆله‌ ئێراندا .
ئه‌م هونه‌رنه‌مایه‌ به‌ زۆری له‌ لایه‌ن ژنه‌ ئه‌رمه‌نیه‌کان و مه‌سیحیه‌کان ده‌ستی پێ کرد و ریگای بۆ ژنانی موسولمانیش کرده‌وه‌ که‌ بتوانن به‌شداری شانۆ ببن و خۆیانی تێدا ببینه‌وه‌.
له‌ ده‌وای سه‌ڵته‌نه‌تی مه‌حه‌مه‌د عه‌لی شاه‌ ، رێگا کراوه‌ بۆ درووست بوونی حیزب .ئه‌وه‌ش کار ئاسانی ده‌کرد تا داواکاریه‌کانی کۆمه‌ڵگا بێنێته‌ سه‌ر زمان له‌ سیاسه‌تی رۆژانه‌دا. و هاوکات رێگا کرایه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ژنانیش به‌ شیئوه‌یه‌کی فه‌رمی بتوانن له‌ نیو حیزبه‌کاندا به‌شداری له‌ ره‌وشی سیاسی سه‌رده‌م دا بکه‌ن.له‌ ساله‌کانی 1909 به‌ دواوه‌ ژنان به‌ شێوه‌یه‌کی رێخستنی و چالاکانه‌ هاتنه‌ نێو مه‌یدانه‌وه‌ی سیاسیه‌وه‌ ،و ئه‌م حه‌ره‌که‌ته‌ش له‌ تارانه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی گرت و له‌ شاره‌کانی دیکه‌ی ئێران ئاسایی بۆوه‌ و ژنانی شاره‌ستانی ودوور له‌ پایته‌ختیش هیدی هێدی رێخراوی خۆیان درووست ده‌کرد.
به‌ هاتنه‌ سه‌ر کاری ره‌زا شاه‌ و له‌ کاتی شه‌ری جیهانی دووه‌م ژنان حیزبی فه‌رمی خۆیان ئاواکرد له‌ بن نێوی شۆرای ژنان. دوا به‌دوا له‌ بن سه‌ختی شه‌ری جیهانی دووه‌م شۆرای ژنان بوو به‌ سازمانی مافی مرۆڤ.

ئامانجی سه‌ره‌کی ئه‌و ژنانه‌ له‌ به‌شداریان له‌ سیاسه‌ت و ئاوا کردنی ئه‌و رێخراوه‌یه‌ ئه‌وه‌ بوو که‌.
1_ کردنه‌وه‌ی مه‌کته‌ب بۆ ژنان و هاندانی ژنان بۆ خویندن
2_ تێکۆشان له‌ هه‌مبه‌ر فکریه‌تی کۆنه‌په‌رستی و داکۆکی کردن له‌ مافی ژنان.

‌به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ کردنه‌وه‌ی مه‌دره‌سه‌ له‌ ناوچه‌ی کورد نشیندا رووبه‌روی ناره‌زایه‌تیه‌کی زۆری پیاوان و کۆنه‌ فکران سونه‌تگه‌رای کوردی سه‌رده‌م بۆوه‌.

تا ساڵه‌کانی 1940 یش ژنانی کورد نه‌یانتوانی‌ ‌ بچنه‌ مه‌کته‌ب و بخوێنن، ژنانی خویندکاری کورد هه‌تا ساله‌کانی 1940 ئه‌وه‌ند ه‌که‌م بووه‌ که‌ ناتوانین ئاماژه‌ی پی بکه‌ین. ئه‌وانه‌ی که‌ ده‌شیانتوانی بنوسن یا بخوینه‌وه‌ ، له‌ بنه‌ماله‌ی ئاغاکان و خانه‌کان بوون که‌ له‌ لایه‌ن مه‌لای مزگه‌وته‌کانه‌وه‌ فێری ئه‌لف و بێ عه‌ره‌بی بۆ خویندنه‌وه‌ی قو‌رئان ببون.

له‌ سه‌رده‌می مه‌شرووته‌وه‌ ژنان به‌ شیوه‌یه‌کی به‌ر چاو خۆیان له‌ نووسینی بابه‌ت له‌ رۆژنامه‌کاندا ده‌دیته‌وه‌ به‌لام زۆرینه‌ی ئه‌و ژنانه‌ به‌ نێوی پیاوان یان به‌ نێوی نهێنی نووسینه‌کانیان ده‌نووسی.
دوای محه‌مه‌د عه‌لی شاه‌ رۆژنامه‌ی ژنان به‌ فه‌رمی له‌ ئیراندا کرایه‌وه‌ به‌ نێوی (شکوفه‌ دانیش،زبان زنان). شکوفه‌ زانست و زمانی ژنان.
ژنان له‌ رۆژنامه‌کاندا به‌ شێوه‌یه‌کی زۆر ئاکتیڤ کاریان ده‌کرد و بابه‌تی سرنج راکێشێ نێو کۆمه‌ڵگایان ده‌نووسی و جه‌ماوه‌رێکی زۆر لایه‌نگریان پێدا کرده‌بوو.

جێ ئاماژه‌یه‌ له‌ کاتی محه‌مه‌د عه‌لی شاه‌ به‌ زۆری حجابیان له‌ سه‌ری ژنان لا ده‌برد به‌ مه‌به‌ستی کۆتایی هێنان به‌ کولتوری کۆن. ئه‌وه‌ش بووه‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ ‌ زۆرینه‌ی ژنان له‌ ماڵی خانه‌نشین بن و مافی چونه‌ ده‌ره‌وه‌یان له‌ لایه‌ن بنه‌ماڵه‌کانیان ڵێ سه‌ندراوه‌.
به‌ هۆکاری سونه‌تی بوونی کۆمه‌لگا و هه‌روه‌ها فکریه‌تی دینی تووندره‌و کۆمه‌لگا له‌ قاڵبێکی وشک دا مابۆوه‌، هه‌ر بۆیه‌ش محه‌مه‌د عه‌لی شاه‌ خوازیاری گۆرانکاری له‌ سیسته‌می کۆمه‌لگای ئه‌و کاتدا بوو، و ده‌یهه‌ویست ‌ ئێران به‌ره‌و وڵاتێکی سه‌نعه‌تی ببات ،به‌لام به‌ هۆکاری به‌ کار هینانی زه‌خت له‌ سه‌ر گه‌ل رووبه‌رووی ناره‌زایتیه‌کی زۆر بۆوه‌، به‌ تایبه‌ت له‌ لایه‌ن تووندره‌وه‌ ئیسلامیه‌کانه‌وه‌، و ئه‌مه‌ش کرده‌وه‌یه‌کی نێگاتیڤی هه‌بوو له‌ سه‌ر پێشکه‌وتنی ژنان له‌ بواره‌ جیاوازه‌کاندا

به‌لام له‌کاتی ره‌زا شا، ئه‌م باروودۆخه‌ ‌هێور بووه‌ و ئازادی هه‌ڵبژاردن درا به‌ ژنه‌کان که‌ به‌ حیجابه‌وه‌ بگه‌رێن یا بێ حجاب.
به‌ڵام له‌ شوێنه‌ فه‌رمیه‌کان حیجاب بۆ ژنان قه‌ده‌خه‌ کرابوو به‌ تایبه‌ت له‌ مه‌کته‌به‌کاندا ئه‌وه‌ش له‌گۆر فکری ئه‌و سه‌رده‌مه‌ نه‌ده‌گونجا،
زۆرینه‌ی ژنانی ئه‌و کات بۆ ئه‌وه‌ی به‌ بێ حجاب نه‌یان ده‌ویست له‌ مه‌دره‌سه‌کاندا بخوینن نه‌ ده‌چونه‌وه‌ بۆ خویندن و له‌ ماڵ دا ده‌مانه‌وه‌.
هه‌ر بۆیه‌ش‌ خه‌ڵک زۆرتر به‌ره‌و دین په‌نایان ده‌برد. ئه‌م گۆرانکاریه‌ش وای کرده‌بوو که‌ ژنان له‌ لایه‌ن بنه‌ماله‌که‌یانه‌وه‌ زۆرتر بچه‌وسینه‌وه‌ و ده‌سه‌لاتی باوک وبرا له‌ سه‌ریان زۆرتر ببیت و له‌ سه‌ر نیوی ناموس زه‌خت بخه‌نه‌ سه‌ر ژنان.

له‌ ده‌وره‌ی دووه‌می سه‌ڵته‌نه‌تی ره‌زا شاه‌ گوشاره‌کان له‌ هه‌مبه‌ر فکریه‌تی دینی تووندره‌و و ناره‌زایه‌کانی هه‌مبه‌ر سیستم ئه‌وه‌نده‌ی دیکه‌ په‌ره‌ی گرت و بوه‌ هێزێکی سه‌رکوبگه‌ر، ئه‌وه‌ش بووه‌ هۆی سه‌رهه‌ڵدانی گه‌ل و حاکم بوونی سیستمیکی ئیسلامی تووند ره‌و له‌ ئیراندا. شۆرشی ساڵی 1979 بووه‌ هۆی رووخانی ده‌سه‌لاتی سه‌لته‌نه‌ت ته‌له‌به‌کان و شای ئیران و تیکچوونی سیسته‌می چینایه‌تی حاکم به‌ سه‌ر کۆمه‌ڵگادا.

زۆرینه‌ی ژنان پێستیوانیان له‌ سه‌رهه‌لدانی 1979 ده‌کرد، به‌و هیوایه‌ی ژن به‌ بی جیاوازی ته‌به‌قاتی مه‌ئامه‌له‌یان له‌ گه‌ل بکردریت . به‌م هۆیه‌شه‌وه‌ ژنان له‌ شۆرشی ساڵی 1979 ئێران دا رۆڵێکی پێشه‌نگیان هه‌بوو و له‌ هه‌مانکاتدا ریخستنێکی باشیان درووست کردبوو. به‌ڵام دوای هاتنه‌ سه‌ر کاری رژیمی کۆماری ئیسلامی به‌ پێشه‌نگایه‌تی خومه‌ینی ژنان دوای هێور بوونه‌وه‌ی سه‌رهه‌ڵدانه‌کان به‌ره‌و ماله‌کان کشانه‌ پاشه‌وه‌.
له‌و کاته‌دا به‌ ده‌ستووری خۆی خومه‌ینی ده‌ستوری ئێران له‌ سه‌ر بنه‌مایه‌کی دینی شێعه‌ی تووندره‌و نوسراوه‌. له‌ ده‌ستورنامه‌که‌دا ژنان ته‌نیا مافی ده‌نگدانیان پێ به‌خشراو له‌ هه‌موو مافه‌ سه‌ره‌تاییه‌ مرۆڤایه‌تی‌ بێ به‌ری کران. و به‌ پێ ده‌ستووری دینی مه‌ئامه‌له‌ له‌گه‌ل ژنان ده‌کرا.
له‌ ده‌ستوری کۆماری ئیسلامی ئیران ئه‌م خالانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ سه‌ر ژنان دا سه‌پاوه‌.
1_ حجابی ئیجباری بۆ ژنان .
2_ته‌مه‌نی هاوسه‌رگیری بۆ ژنان که‌م کرایه‌وه‌ بۆ 9 ساڵ،
( به‌ خواستی دایک و باوک)
3_ هه‌ر دوو ژن به‌ یه‌ک پیاو داده‌ندرێت له‌ کاتی شاهیدی له‌ دادگادا
4_ سه‌نگسار و ئێعدام بۆ ژن له‌ سه‌ر ناموس
کاتیک پیاو ژنه‌که‌ی خۆی له‌ سه‌ر بابه‌تی ناموسی بکوژێت له‌م سیسته‌مه‌دا له‌ 3ساڵ تا 5 ساڵ سزای زیندانی بۆ ده‌بردرێته‌وه‌.
5_ ژن به‌ بێ ئیزنی باوک، برا، میرد یا پیاوانی بنه‌ماڵه‌که‌ی وه‌کوو مام و خال هتد.. مافی هێچ چه‌شنه‌ کارێکی پێ نادریت.
6_ پیاوان ده‌توانن به‌ مه‌یلی خۆیان هه‌ر چه‌ند ژنیک که‌ ده‌یانه‌وێت، ده‌وتوانن ی هاوسه‌رگیری بکه‌ن.
7_ هاوسه‌رگیری به‌ شێوازی سیغه‌ ئازاده‌
8_ مافی جودابوونه‌وه‌ ته‌نیا به‌ پیاوه‌ و ژنان مافی ئه‌وه‌یان نیه‌ که‌ داوای جودابوونه‌وه‌ له‌ هاوسه‌ره‌کانیان بکه‌ن.
9_ له‌ کاتی جودا بوونه‌وه‌دا منداڵ به‌ باوکی ده‌به‌خشرێت و ژن هێچ مافێکی به‌ سه‌ریانه‌وه‌ نیه‌.
10 _ژنان مافی له‌ بار بردنی منداڵ یان نیه‌ به‌ بێ ئیزنی هاوسه‌ره‌کانیان
11_ ژنان مافی خۆ پاڵاوتنیان بۆ پۆستی سه‌رۆک کۆماری نیه‌ یا هیچ چشنه‌ کاری سیاسیان نیه‌ له‌ ده‌ستوردا.

هه‌ر وه‌ک له‌م خاڵانه‌ی سه‌ره‌وه‌دا بینیتان ژنان دیسان که‌وتنه‌ به‌ر هێرشی چه‌وساندنه‌وه‌ و ته‌نانه‌ت له‌ مافه‌ سه‌ره‌تایه‌کانیشیان بێ به‌ری کران.
سه‌ره‌رای هه‌موو ئاسته‌نگیه‌کان ژنان دیسان له‌ نێو سیسته‌می ئسلامیدا هه‌ستان به‌ خۆ رێکخستن کردن له‌ دژی سیسته‌می پیاو سالاری و دین سالاری، کۆماری ئیسلامی له‌ ئیران.

ژنانی کورد
له‌ نیوو كورداندا و له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان له‌ ده‌ستپێکی ده‌وره‌ی دووه‌می ره‌زا شاه‌ وه‌ بگره‌ هه‌تا کۆماری ئیسلامی له‌ ئیران ،ژنانی کورد به‌ شێوه‌یه‌کی زۆر ئاکتیڤ له‌ هه‌مبه‌ر هیزه‌ چه‌وسێنه‌ره‌کانی هه‌ر دوو سه‌رده‌می ده‌سه‌‌ڵات داری سه‌ڵته‌نه‌تی و کۆماری ئیسلامی له‌ به‌رخۆدانیکی بێ وینه‌دا بوون. ئێمه‌ ناتوانین باس له‌ کۆماری کوردستان له‌ مه‌هاباد و رۆڵی ژنان له‌و سه‌رده‌مه‌دا نه‌که‌ین.
(له‌ به‌شی یه‌که‌می بابه‌ته‌که‌دا ده‌توانن له‌ سه‌ر رۆڵی ژنان و ریخستنی له‌ کۆماری کوردستاندا بخوێنه‌وه‌).

ژنانی کورد به‌ شیوه‌یه‌کی چالاک به‌شداریان له‌ خه‌باتی نه‌ته‌وه‌یی گه‌لی کورد دا کردوه‌و رۆڵێکی به‌رچاویان گێراوه‌. ئه‌لبه‌ت رۆڵی ژنانی کورد به‌ شێوه‌یه‌کی پیشتیوان یا هێزی پشته‌وه‌ی شۆرشه‌کان بووه‌، هه‌ر بۆیه‌ش به‌ شیوه‌یه‌کی روون و ئاشکرا ئاماژه‌ به‌ کاروو خه‌باتی ئه‌م ژنانه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا نه‌کراوه‌.

پێویسته‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ بکه‌ین که‌ له‌ رۆژهه‌لاتی کوردستان هه‌تا ئه‌م دوایانه‌ش زۆر گرینگی به‌ رۆڵی ژنان چ له‌ بواری خه‌باتی سیاسی، ئابوری، نه‌ته‌وه‌یی، جڤاکی نه‌دراوه‌. به‌س نابێت ئه‌وه‌مان له‌ بیر بچێت که‌ رێخراوه‌گه‌لێک درووست بوونه‌ ،به‌ڵام له‌و ئاسته‌دا نه‌بووه‌ که‌ وه‌ڵامده‌ره‌وه‌ی پرسه‌کانی ژنان ببن له‌ کۆمه‌ڵگادا .

له‌ نیو ئه‌و رێخراوی ژنانی کورد له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان ده‌توانین ئاماژه‌‌ به‌ رێخستنی فه‌مینیستی بکه‌ین له‌ ‌ شاری سنه‌ .ریخراوێک له‌ سه‌ر نێوی ریخراوی فه‌مه‌نیستی دامه‌زرا که‌ زۆرتر فکریه‌تی فه‌مه‌نیستی تووندره‌وی کلاسیکی له‌ خۆ ده‌گرت،ئه‌وه‌ش له‌ گۆر سیسته‌می کۆمه‌ڵگای کوردی یه‌کی نه‌ده‌گرته‌وه‌ و دوای ماوه‌یه‌کی کورت ئه‌م ریخراوه‌یه‌ هه‌ڵوه‌شایه‌وه‌.
له‌ هه‌مان کاتدا له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان که‌مپینێک له‌ سه‌ر نیوی که‌مپینی یه‌ک میلیۆن ئیمزا له‌ سالی 2006 ده‌ستی پی کرد، ئه‌م که‌مپینه‌ له‌ سه‌راسه‌ری ئێراندا ژنان به‌ شێوه‌یکی باش پێشوازیان لێ کرد و ته‌نانه‌ت سرنجی رێخراوه‌کانی به‌یانیان بۆ خۆیان راکێشا، ئه‌م رێخراوه‌یه‌ به‌ پێشه‌نگایه‌تی ژنانی کورد وه‌کو زێنه‌ب بایه‌زیدی، رووناک سه‌فازاده‌، هانا عه‌بدی ...هتد، به‌رێوه‌ ده‌چوو که‌ ئیستا ئه‌م ژنانه‌ له‌ به‌ندینخانه‌کانی ئیران ده‌ست به‌سه‌ر کراون.
له‌ بواری سیاسی و چه‌کداری له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان هه‌روه‌ک ئاماژه‌مان پێ کرد، ژنانی کورد به‌ دریژای مێژوو رۆڵێکی گه‌وره‌یان بینیوه.
ئه‌مرۆکه‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان ژنان سه‌ره‌رای هه‌موو گوشاره‌کانی که‌ له‌ سه‌ریانه‌ پۆل پۆل روو له‌ چیاکانی کوردستان ده‌که‌ن و به‌ به‌رخۆدانێکی بێ وێنه‌ مێژووی ژنی ئازاد له‌ لاپه‌ره‌کانی مێژووی کوردی و ژناندا تۆمار ده‌که‌ن
+ نوشته شده در  Mon 12 Oct 2009ساعت 10:53 PM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

مێژووی ژنانی کورد و رۆڵی له‌ شۆرشه‌کاندا
 

avatar
نیگار عینایه‌تی
به‌ر له‌ هه‌ر شتیک ده‌بی دان به‌ وه‌ دا بنێن که‌ لێکۆلینه‌وه‌و سه‌رچاوه‌ زانستیه‌کان له‌ بواری کۆمه‌ڵایه‌تی و کولتووری کۆمه‌ڵگای کورده‌وای رۆز که‌من.
له‌ لاپه‌ره‌ مێژووه‌کاندا هه‌ژارترین لاپه‌ره‌کانی وابه‌سته‌یه‌ به‌ ژنانی کورد. و جێ ئاماژه‌ پی کردنه‌ که‌ سه‌رچاوه‌کانی که‌ ده‌که‌ونه‌ به‌ر ده‌ستمان ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ نوسه‌ره‌ به‌یانیه‌کانی که‌ سه‌ردانی کوردستانیان که‌ردووه‌ و شته‌‌ سه‌ره‌نج راکێشه‌کانیان نۆسیوه‌ته‌وه‌. ئه‌وه‌ش هه‌ر له‌ گۆر بیر و باوه‌روو تێگه‌یشتنی خۆیان هه‌ڵیان سه‌نگاندووه.

مێژوو نوسان مێزووپوتامیا به‌ وڵاتی ئومید و هیوا و گه‌ران بۆ به‌دی هاتنی ئازادی ناساندووه‌ . سه‌رچاوه‌ی خه‌بات بۆ وه‌ده‌ست هینانی ئازادی مرۆڤایه‌تی یان گه‌راندۆته‌وه‌ بۆ ئه‌م ناوجه‌یه‌ پڕ به‌ پیته‌.
میزووپوتامیا وڵاتی ئیشتاره‌ ، مالیکردنی ئازه‌ڵ و چاندنی دانه‌وێله‌ بۆ یه‌که‌م جار له‌م ناوچه‌یه‌ به‌ ده‌ست ژنان ئه‌نجام دراوه‌، هه‌ر بۆیه‌ ژنان ده‌کرێنه‌ خوداوه‌ندوو ده‌گاته ئاستی‌ په‌ره‌ستێشی خوداوه‌ندی و به‌ ئیلاهه‌ بوون . هه‌موو زانستوو لێکۆلینه‌وه‌کان ئکۆلۆژی ئه‌م راستیه‌یان سه‌لماندووه‌، به‌لام ئه‌وانه‌ی که‌ له‌ دوای ئیشتاره‌وه‌ به‌جێ ماوه‌ن دواکه‌وتووترو بێچآره‌ترین ژنانی جیهانن که‌ بنه‌مای خێزان و کۆمه‌ڵگای هه‌یی له‌ سه‌ر ئه‌م ژنانه‌ پێکهاتووه‌.
ته‌نانه‌ت شوێنه‌وارانی که‌ خوداوه‌ندی ژنی لێ له‌ دایه‌ک بووه‌ خاپوور و وێران کراوه‌، و بۆته‌ که‌لاوه‌یه‌ک که‌ جێپه‌نجه‌ی ژنی پێوه‌ دیار نه‌ماوه‌. ئه‌م شوێنه‌ی که‌ به‌ لانکه‌ی مرۆڤایه‌تی ناوزه‌د ده‌کریت بۆته‌ گۆره‌ستانی مرۆڤایه‌تی. و پێدا چونه‌وه‌ به‌ مێژووی ئه‌و سه‌ر ده‌مه‌ وه‌کوو ئه‌وه‌وایه‌ که‌ گۆره‌کان هه‌ڵکه‌نین و رۆهیان به‌ به‌ردا که‌ینه‌وه‌.
به‌ر له‌ هه‌ر شتێک پێدا چوونه‌وه‌ و ناساندنی که‌سایه‌تیه‌کانی وه‌کوو ئیشتار و زه‌نۆبیا و هه‌تاکیلۆپاترا، سه‌میره‌، ئه‌میسیه‌کان و هتد.. که‌ بناغه‌ی مێژوو و خه‌باتی ژنانیان ده‌ست پێ کردووه‌ پێویسته‌.

له‌ دوای شه‌روو پێکدادانی خوداوه‌ندانی ژنان له‌ گه‌ڵ خوداوه‌ندانی پیاوان له‌ پانتیۆم دا(مه‌جلیسی خوداوه‌ندان که‌ 3000 خوداوه‌ندی تیدا هه‌بوو)خوداوه‌ندی ژن تیامات که‌ گه‌وره‌ترین خوداوه‌ندی ژن بوو له‌ شه‌ر له‌ گه‌ڵ خوداوه‌ندی پیاو ماردۆک ، شکه‌ستی خوارد. شکه‌ستی تیامات پلانێک بوو که‌ له‌ لایه‌ن خوداوه‌نده‌ پیاوه‌کانه‌وه‌ دارێژرابوو بۆ ئه‌وه‌ی تیامات ده‌سه‌ڵاتی زۆرتر نه‌بێت هه‌موو خوداوه‌نده‌کان هه‌ر یه‌ک به‌شێک له‌ هێزی خۆیان داناو مه‌ردۆخ که‌ نیوی پیاو بوو و نیوی ئه‌ژدیهایان ساز کرد له‌ سه‌ره‌که‌دا تیامات بردیه‌وه‌ به‌لام دوای که‌وتنی مه‌ردۆخ له‌ پشته‌وه‌ خه‌نجه‌ر له‌ تیامات ده‌دات و ده‌یکوژێت هه‌تا ئه‌و کات به‌شداری ژنان و پیاوان به‌ یه‌ک ئه‌ندازه‌ بوو له‌ مه‌جلیسی خوداوه‌ندان دوابه‌دوای کوژرانی تیامات له‌ مێژووی میتۆلۆژیدا به‌شدار بوونی ژنان له‌ پانتیۆم دا به‌ره‌و که‌م بوون ده‌روات، ئه‌وه‌ش یه‌که‌مین شکه‌ستی ژنان به‌وو له‌ مێتۆلۆژی و مێژووی ژنان دا.
له‌ مێتۆلۆژی گلگامیش دا بۆ یه‌که‌م جار ژن بووه‌ ئامرازی به‌کار هێنان له‌ لایه‌ن پیاوانه‌وه‌. ئه‌وه‌ش به‌م سیوازه‌ بوو که‌ تاپتیلا یه‌که‌مین ژن بوو که‌ گلگامێش به‌ کاری هینا بۆ فریودانی ئه‌نکیدۆ. بۆ ئه‌وه‌ی له‌ سروستی بوون ده‌ری بینێت و بیهێنێته‌ نێو گۆمه‌لگای شاره‌ستانیه‌ته‌وه‌. ئه‌وه‌ش دووه‌م شکه‌ستی ژنان بوو له‌ مێژوودا که‌ بووه‌ ئاله‌تی به‌کار هێنانی جنسی له‌ لایه‌ن پیاوانه‌وه‌ سوکایه‌تی پێ کردنی.

دوابه‌دوا په‌ره‌ستگاکانی خوداوه‌ندی ژنان کران به‌ شوێنی خۆشگوزه‌رانی پیاوان و به‌ زۆری ده‌ست دڕێژییان ده‌که‌رده‌ سه‌ر ژنان له‌م شووێنه‌ پێرۆزه‌ی که‌ زیاره‌تگای خوداوه‌ندی ژنان بوو .
دروست بوونی دین و ته‌ک خودایی له‌و کاته‌وه‌ ده‌ست ده‌ست پێ ده‌کات که‌ ئیتر ژن واتای خۆی له‌ ده‌ست داوه‌. ئه‌وه‌ش بووه‌ هۆی ئه‌وه‌ی دین به‌م شێوازه‌ی هه‌یی دا برێژرێت، که‌ ته‌نانه‌ت له‌ بچوکترین ماف بێ به‌ری بێت.
له‌و کاته‌وه‌ بوو که‌ که‌سایه‌تی ژن واتای خۆی له‌ ده‌ست ده‌دات و به‌ره‌و به‌ کویله‌ بوون ده‌روات و وه‌کو کالا بازه‌رگانی پێوه‌ ده‌کرێت.

به‌ دریژایی 5000 هه‌زار ساڵ ژنان به‌ کویله‌ بوون و به‌ بێ که‌سایه‌تی ژیانیان به‌ سه‌ر بردووه‌. و به‌ هاتنی دین(ئاین) ژن هه‌ر به‌ ته‌واوی که‌سایه‌تی خۆی له‌ ده‌ست ده‌دات و ته‌نانه‌ت وه‌کوو ئینسان چاوی لێ ناکردرێت سه‌ره‌رای ئه‌وش که‌سایه‌تیه‌کانی وه‌کوو(هاجه‌ره‌ ، سارا. مریه‌م،زێنه‌ب،ئامینه‌، فاتمه‌، ئایشێ، خه‌جیجه‌ ) توانیان له‌ گۆشه‌یه‌کی میژوودا هه‌بوونی خۆیان بسه‌لمێنن و توانیان سه‌ره‌رای ئاسته‌نگیه‌کان رۆڵی خۆیان له‌ ساختاری دینه‌کاندا بگێرن.

هه‌ر وه‌کوو باسی لیوه‌ ده‌کریت میسوپوتامیا وڵاتی به‌رینی کوردان بووه‌ و که‌ سه‌ره‌رای ئه‌وه‌ی زۆربه‌ی دین و بیرو باوه‌ره‌کان تیدا خولقاون هاوکات رۆلێکی گرینگی له‌ هه‌بوونی سیاسه‌تی ئه‌و کاتدا هه‌ببوه‌ و خاوه‌ن هێز و جێگایه‌کی تایبه‌تی بووه‌. بۆ ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ دراوسیکانی بتوانێت ئاشتی سه‌قامگیر بکات ئیمپراتوره‌کانی ئه‌و سه‌رده‌م کچه‌کانی خۆیان پێشکه‌شی ئیمپراتوری دراوسی یان خاوه‌ن هێزی ده‌کرد. له‌وێ دا باس له‌ نه‌فه‌رته‌یتی ژنی پادیشای میسر که‌ کچه‌ کوردێک بووه‌ ده‌کریت که‌ پێشکه‌شی خوداوه‌ندی میسر کراوه‌.
و گوایه‌ باخچه‌ی هه‌ڵواسراوی بابل و باشوری میزووپۆتامیا بۆ کچه‌ چیایی کوردستان درووست کراوه‌ که‌ ژنی ئیمپراتۆری فارس بووه‌ که‌ هه‌ر به‌ کێوو و چیا دڵی کراوه‌ته‌وه‌.

به‌ گوێره‌ی گووته‌کانی تۆمابوا ژنانی گۆتیه‌کان خاوه‌ن هێز و گه‌ڵی جار سه‌رکێشی سوپا و ‌هێرشه‌کانی گه‌لانی دراوسێیان که‌ردوه‌ و رۆڵێکی گه‌وره‌یان بینیوه‌. به‌وه‌ش دیار ده‌بیت که‌ ژنان دیسانیش رۆڵی خۆیان له‌و سه‌رده‌م دا گیراوه‌ به‌ڵام زۆر به‌کمی باسی لێوه‌ کراوه‌.



پشت گوێ خستنی مێژووی کۆمه‌ڵایه‌تی و کولتووری ، هاوکات زیاتر گرینگی دان به‌ مێژووی سیاسی نه‌ک هه‌ر کورد به‌ڵکوو هه‌موو رۆژهه‌ڵاتی ناوین ده‌گریته‌وه‌. و ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ ئیمه‌ نه‌توانین دیمه‌نێکی راستینی رۆلی ژنان له‌ مێژژوی کوردان به‌رچاو بخه‌ین. هه‌ر بۆیه‌شه‌ ده‌بێ به‌ ناچاڕێ په‌نا ببه‌ینه‌ به‌ر ئه‌‌م یه‌ک دوو سه‌ده‌ی که‌ له‌ مێژوو تۆماری کراه‌و‌.ئه‌وه‌ش بۆ شایه‌که‌ که‌ له‌ میژووی ژنان دا هه‌یه‌.
ئیمه‌ ده‌زانی کاتێک دوژمان هێرشیان کردۆته‌ سه‌ر وڵاتی میسۆپۆتامیا یه‌که‌م کاریک که‌ کردویانه‌ ئاگریان له‌ په‌رتوکخانه‌کان به‌ردواوه‌ بۆ سرینه‌وه‌ی میژووی ئه‌و سه‌ر ده‌مه. ئه‌وه‌ش خۆی له‌ خۆیدا گه‌وره‌تین شکه‌ستی زانیستی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ گه‌ڵ خۆی هێناوه‌.
ته‌نیا پشت به‌سته‌ن به‌ گوته‌کانی زاره‌کی ناتوانێت راستینه‌ی ئه‌و کات بخاته‌ روو. هه‌ر بۆیه‌ش گه‌لی کورد وه‌کوو نه‌ته‌وه‌یه‌ک که‌ له‌ خاکێکی به‌ پیت دا ژیاون زۆر جار هێرشی به‌م شێوازه‌ی کراوه‌ته‌ سه‌ر و میژوو و زانسته‌کانی به‌ تاڵان براوه‌. وه‌کوو مێژوو ناس هێرۆدۆد باسی لیوه‌ ده‌کات میتسوپوتامیا ولاتی زانستی ئه‌ستێره‌ ناسی، ریازیات، کۆمه‌لناسی، کشاوه‌رزی و ئاسه‌نگه‌ری بووه‌.
.
سه‌رچاوه‌کانی مێژووی به‌ شانازیه‌وه‌ باسی پله‌و پێگه‌ی هێندی ژنی نێوداری کۆمه‌ڵگه‌ی فۆئۆداڵی و خێله‌کی نێو کوه‌ردان ده‌که‌ن. به‌ڵام ئه‌م نموونانه‌ زیاتر پێوه‌ندیان به‌ ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ هه‌یه‌، به‌ڵام سه‌رچاوه‌کان زۆر به‌ که‌می ده‌چنه‌ نیوو بابه‌ته‌کانه‌وه‌ و ته‌نیا له‌ نێوه‌کان زیاتر زانیاری له‌ بواری که‌سایه‌تیه‌کانمان بۆ وه‌ده‌ر ناخه‌ن.

گه‌ڵێک له‌ نوسه‌رانی به‌ نێو بانگ وه‌کوو (دیللا ڤالییه‌ و سۆن، ئیدمۆندز ، مینۆرکسی ، ڤیلجیڤسکی) و زۆر نووسه‌ری دیکه‌ به‌م شێوه‌یه‌ له‌ مه‌ر ژنانی کورد دواوه‌ن.
تۆما بوا له‌ مه‌ر ژنانی کورد ده‌ڵێ که‌(( ژنان شان به‌ شانی پیاو کار ده‌که‌ن و سه‌ره‌رای کاری ده‌ره‌وه‌ کاری نێو ماڵیش به‌ ئه‌وستۆ ئه‌وانه‌. شتێکی سه‌ره‌نج راکێش ئه‌وه‌یه‌ له‌ نێو کوردان، ژنان له‌ دوای مردنی هاوسه‌ره‌کانیان جێگای مێرده‌کانیان ده‌گرنه‌وه جا چ له‌ بواری ماڵ یان هۆز ، ته‌نانه‌ت له‌ گۆره‌پانی شه‌ریش دا. ))

لیرزی رۆژهه‌ڵات ناسی به‌نیو بانگ له‌ مه‌ر ژنانی کورد ده‌ڵێ ((پێوه‌ندی ژن و پیاوی کورد له‌ ئاستێکی به‌رز دایه‌. و پیوه‌ندی هاوسه‌رێتی لایان زۆر به‌ نرخ و پیرۆزه‌. پیاوانی کورد باوه‌رێکی زۆریان به‌ ژنانیان هه‌یه‌ و له‌ کۆمه‌ڵگای کورده‌واریدا پیاوه‌کان ته‌نیا یه‌ک ژنیان هه‌یه‌ تا مردن .))

بۆ نموونه‌ بابی مێژوو نووسی کورد شه‌ره‌فخانی به‌دلیسی باسی ده‌وڵات خانم ده‌کات که‌ له‌ ساڵی 1316-1317 له‌ میرنشینئ لوری بچوک له‌ دوای مردنی هاوسه‌ره‌که‌ی ده‌سه‌ڵاتی گرتۆته‌ ده‌ست. وه‌هه‌ر وه‌ها باس له‌ وه‌ ده‌کات که‌ له‌و ناوچه‌یه‌ کۆمه‌ڵه‌ خێڵه‌کیه‌ سه‌ردارانی هۆز و خێله‌کان ئاماده‌ نه‌بوون مل بۆ ده‌وڵه‌ت خانم بده‌ن ، ئه‌وێش به‌ ناچاری ده‌ست له‌ ده‌سه‌ڵات هه‌ڵده‌گرێت و ده‌یدات به‌ میرعه‌زه‌دین حوسه‌ینی برای.

هه‌روه‌ها شه‌ره‌فخان باسی حه‌لیمه‌ خانمی هه‌کاری، کوێخا نیرگزی شوانمان بۆ ده‌کا که‌له‌ نێو ئه‌و ده‌وه‌ره‌ نێوبانگیان ده‌رکردووه‌
.
له‌ نێو ژنانی شاعێرو نووسه‌رانی سه‌ده‌کانی رابردوودا ماه‌ شه‌ره‌فخانی ئه‌رده‌ڵان که‌ به‌ مه‌ستووره‌ی ئه‌رده‌ڵانی ناسراوه‌ رۆڵێکی مه‌زه‌نی بینیوه‌.مه‌ستووره‌ خانی ئه‌رده‌ڵان سه‌ر باری دیوانی شێعره‌که‌ی که‌ له‌ بیست هه‌زار به‌یت پێک هاتووه‌ و له‌ ساڵی 1926 له‌ ژێر نیوی (دیوان ماه‌ شه‌ره‌ف خانم کوردستانی _ مه‌ستووره‌ ) له‌ چآپ دراوه‌ مێژووی ئه‌رده‌لانی نوسیوه‌ته‌وه‌ که‌ له‌ سه‌ر ده‌می خۆی دا مێژوو نوسینه‌وه‌ ته‌نیا کاری پیاوان بووه‌. به‌ وته‌ی خانمه‌ رۆژهه‌ڵات ناسی رووسی ڤاسیلییڤا مه‌ستوره‌ خانم شوێنێکی تایبه‌تی له‌ هیستوگرافی ئه‌رده‌ڵاندا له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان هه‌یه‌. ده‌ست نووسه‌که‌ی ماه‌ شه‌ره‌ف خانم له‌ ساڵی 1946 له‌ سنه‌ چآپکراوه‌ و هه‌ر هه‌مان رۆژهه‌ڵات ناس کتێبه‌که‌ی وه‌رگه‌راندۆته‌ سه‌ر زمانی رووسی و له‌ سالێ 1990 له‌ مۆسکۆ بڵاو کراوه‌ته‌وه‌.

8march.jpgخانزاد خانی خوشکی میر سلێمان فه‌رمانره‌وای میرنشێنی سۆران،له‌ دوای ئه‌وه‌ی ۆالی به‌غدا میر سه‌لیمان ده‌کوژی ، خانمه‌ میرزاده‌یه‌ وه‌کو ئه‌میره‌ی سۆران له‌ مێژووی کوردی و ژنان دا نیوی ده‌رکردووه‌ و به‌ وته‌ی مێژوونووسان زۆر شوینه‌واری له‌ د‌وای خۆی به‌جی هێشتوه‌.وه‌کوو پرد، مزگه‌وت، قوتانخانه‌ و تا ئیستاش شوێنه‌واری کۆشکی خانزاد له‌ هه‌ریر ماوه‌. له‌ کاتی فه‌رمانره‌وایی خانزاد شاری شه‌قڵاوه‌ زؤر گه‌شه‌ی کردووه‌ و هاوینه‌ هه‌واری قه‌رالیچه‌ بووه‌ و له‌ سه‌ر لوتکه‌ی چیای سه‌فینیش گۆره‌پانێک به‌ نێوی خانزاده‌وه‌ هه‌یه‌ و ده‌گێرنه‌وه‌ که‌ هاوینان له‌و شوینه‌ هه‌ساوه‌ته‌وه‌. وه‌هه‌روه‌ها له‌ هه‌مووی گرینگتر ده‌ڵێن که‌ گوایه‌ خانزاد بۆخۆشی له‌ هه‌موو شه‌ره‌کاندا به‌شدار بووه‌.

مه‌لا مه‌حمودی بایه‌زیدیش باس له‌ وه‌ ده‌کات که‌ له‌ کاتی شه‌ری 1877 دا له‌ نیوان ده‌وڵه‌تی ئوسمانی و رووسیادا قه‌ره‌ فاتم سه‌رکێشی 500 سواری کوردی کردووه‌ له‌ ناوچه‌کانی قارس و ئه‌رزه‌رۆم.

میتۆته‌ر لیخیش باس له‌ به‌شداری چالاکانه‌ی ژنانی کورد ده‌کات له‌ کاتی سه‌رهه‌ڵدان و راپه‌رینه‌کان.
مێجه‌رسۆن که‌ له‌ ساڵی 1909 له‌ ژیر نیوی بازرگان ده‌چیته‌ هه‌ڵه‌بجه‌ و له‌ نزیکه‌وه‌ عادیله‌ خانمی هاوسه‌ری عوسمان پاشای چاف ده‌ناسێ. به‌ وته‌ی سۆن عادیله‌ خانم ژنێکی بێ هاوتایه‌ و تێگه‌یشتو و خاوه‌ن که‌سایه‌تیه‌کی به‌ هێز بووه‌. بۆ خۆی به‌ ته‌نیا فه‌رمانره‌وای شاری شاره‌زوور بوووه‌، بێجگه‌ له‌ کاری سیاسی بۆ خۆی دادگایه‌کی هه‌بووه‌ که‌ به‌ عادیلانه‌ تاوانبارانی سه‌زا ده‌دا. و له‌ شآری هه‌له‌بجه‌ کۆشک و ته‌لاری جوان بازارێکی باشی بۆ بازرگانی درووست کردوو. ئه‌م بازاره‌ سرنجی ئوسمانیه‌کانی له‌ سه‌رده‌می خۆی دا راکێشابوو و ده‌یان ویست به‌ هه‌ر شیوه‌یه‌ک بێت بچنه‌ نێو شاری هه‌له‌بجه‌وه‌، به‌ڵام عآدیله‌ خانم به‌ ‌هیچ شێوه‌یه‌ک ده‌رفه‌تی پێیان نه‌ده‌دا که‌ بێنه‌ نێو حوکمرانیه‌که‌یه‌وه. له‌م ده‌ڤه‌ره‌ هه‌موو که‌س رێزیان له‌ عادیله‌ خانم گرتووه‌ و که‌س له‌ فه‌رمانه‌کانی سه‌رپێچی نه‌کردووه‌.و نازناوی جان به‌هادوۆری یان پێ به‌خشیوه‌.
عادیله‌ خانم دوای کۆچی دوایی هاوسه‌ره‌که‌ی له‌ دوای شه‌ری جه‌هانی یه‌که‌م سه‌رکردایه‌تی یه‌کیک له‌ گه‌وره‌ترین هۆزی کوردی ده‌کرد که‌ هۆزی جاف بووه‌.

ئیدمۆندز باس له‌ حه‌بسه‌ خانی نه‌قیب ده‌کات که‌ هاوسه‌ری شێخ قادری برای شێخ مه‌حمودی حه‌فید بووه‌ و به‌ ژنێکی زیره‌ک و نێودار پێناسه‌ی ده‌کات و ده‌ڵی که‌ له‌ سیاسه‌تی نا وچه‌که‌دا رۆلیکی گرینگی بینیوه‌ و سه‌رگه‌وره‌ی ژنانی شاری سوله‌یمانی بووه‌، یه‌کێک له‌ کاره‌کانی که‌ ئه‌نجامی داوه‌ ئه‌وه‌ بووه‌ تێکۆشاوه‌ که‌ مه‌دره‌سه‌یه‌کی ئێوارانه‌ بۆ ژنان درووست بکات. و هه‌ر له‌ سوله‌یمانیه‌وه‌ هاری کاری کۆماری مه‌هابادی کردووه‌ و ته‌نانه‌ت پێشه‌وای نه‌مر نامه‌ی سوپاسگوزاری بۆ ناردووه‌.
ئیدمۆنز له‌ نووسینه‌کانی دا باس له‌ وه‌ ده‌کات که‌ هیز و توانایه‌کی زۆر له‌ پیکهاته‌ی ژنی کوردا هه‌یه‌ و هه‌میشه‌ هه‌وڵ ده‌ده‌ن خۆیان پێش بخه‌ن و له‌م باره‌یه‌وه‌ ده‌ڵی (هه‌میشه‌ و له‌ یه‌که‌م رۆژی ده‌ست به‌ کار بوونمانه‌وه‌ له‌ ناوچه‌ی کوردییه‌کاندا بی وچان داوامان ڵئ ده‌کری که‌ مه‌دره‌سه‌ بۆ کچان بکه‌ینه‌وه‌ و نه‌ک ته‌نها له‌ شار و شارۆچکه‌کان ته‌نانه‌ت له‌ گونده‌کانیش)


مینا خانم هاوسه‌ری نه‌مر پێشه‌وا قازی له‌ سه‌ره‌تای کار و خه‌بات سیاسی هانده‌ری بووه‌ بۆ کار و خه‌باتی له‌ دامه‌زراندنی کۆماری مه‌هاباد، و له‌ سه‌ر ده‌می کۆمار له‌ مه‌هاباد یه‌کێتی ژنانی دامه‌زراند بۆ خۆشی سه‌ر په‌رستی رێخراوی ژنانی ده‌کرد،له‌ سه‌رده‌می کۆمار مینا خانم بۆ به‌ده‌ست هێنانی مافی ژنان و دابین کردنی مه‌دره‌سه‌ بۆ ژنان خه‌باتێکی‌ مه‌زه‌نی کردووه‌.

رابیعه‌ خانم سه‌رگه‌وره‌ی نانه‌واکانی شاری سوله‌یمانی بووه‌و ، رۆلێکی گرینگی بینیوه‌ له‌ دابینکردنی نان له کاتی شه‌ر دا.
فاتمه‌ خانم ره‌واندزی له‌ دوای مردنی هاوسه‌ره‌که‌ی کارو باری 8 گونده‌ی ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌ی گرتۆته‌ سه‌ر ئه‌ستۆی خۆی و هه‌موو جۆره‌ بازرگانیه‌کی ده‌کرد. خه‌ڵکی ده‌ڤه‌ر ئه‌وه‌نده‌ باوه‌ریان پێ هێنابوو که‌ به‌ نوێنه‌ری خۆیان هه‌لیان بژارده‌بوو.

پیه‌ترۆ گه‌ریده‌یه‌کی ئۆروپایی له‌ گه‌شتێکی بۆ کوردستان به‌م شێوه‌یه‌ باسی ژنانی کورد ده‌کات ( ژنه‌کانیان بی ده‌موچاوداپۆشین به‌ سه‌ر به‌ستی دین و ده‌چن و له‌ گه‌ڵ پیاواندا چ کورد وچ بیانی به‌ ئازادی گفتۆ گۆ و هه‌ڵس و که‌وت ده‌که‌ن))
.
له‌ دوای شه‌ری یه‌که‌می جیهانی و له‌ ساڵی 1919 بۆ یه‌که‌مین جار له‌ گۆر زانیاری و هه‌وڵه‌کانی سه‌رچاوه‌کانی مێژوو ، یه‌که‌مین رێخراوه‌ی ژنانی کورد له‌ ئه‌سته‌نبۆل دامه‌زرا. ئه‌نجوم خانمی هاوسه‌ری موسته‌فا پاشای یامولکی سه‌رۆکی کۆمه‌ڵه‌که‌ بووه‌. زۆرتر داوای مافی ژنان و دابینکردنی مه‌دره‌سه‌ و برایه‌تی گه‌لان کاری کردووه‌و له‌ بواری په‌روه‌رده‌ی منداڵان هه‌نگاوێکی مه‌زنی هه‌ڵگرتووه‌. له‌ کاتی سه‌رهه‌ڵدانی که‌مالیزمه‌وه‌ ئه‌م رێخراوه‌یه‌ په‌رته‌وازه‌ ده‌بن.
له‌ وه‌ زیاتر هێچ زانیاریه‌کی باشترمان له‌ به‌ر ده‌ست دا نییه‌

فاتیمه‌ محێدین و گوزیده‌ خانم هاوسه‌ری عه‌بدولعه‌زیز یامولکی ئه‌و دوو ژنه‌ کورده‌ بوون که‌ زه‌نگی کاروانی خویندنیان له‌ باشوری کوردستان لێدا. و به‌ درێژایی ته‌مه‌نیان هه‌وڵی فێرکردنی زانست به‌ کچانی کوردیان داوه‌ سه‌ره‌رای ئه‌و هه‌موو ئاسته‌نگه‌ی که‌ هه‌بووه‌.
یه‌کیک له‌ لایه‌نه‌ لاوازه‌کانی چالاکی ژنانی کورد له‌ بواری رۆژنامه‌ گه‌رییه‌ بووه‌.
هۆیه‌کانی ئه‌م لاوازیه‌ ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ نه‌خوێنده‌واری له‌ نێو ژنانی کورد و دواکه‌وتوویی کۆمه‌لگه‌ی کوردی. لایه‌نێک ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌رێنه‌وه‌ که‌ کوردان خۆیان مه‌یلی رۆژنامه‌نووسیان که‌م بووه‌ و لایه‌نێکی دیکه‌ش هۆیه‌که‌ی بۆ نه‌زانینی له‌ بواری کاری رۆژنامه‌نووسی کوردی دا ده‌گه‌رێنه‌وه‌.
.ئه‌و ڵاوازیه‌ی له‌ لایه‌ن ژنانه‌وه‌ هه‌بووه‌ له‌ بوواری رۆژنامه‌نیگاری، له‌و سه‌رده‌مه‌دا له‌ لایه‌ن پیاوانه‌وه‌ پر کراوه‌ته‌وه‌، پیاوانی رۆشنبیری ئه‌و سه‌رده‌مه‌ به‌ بیروو باوه‌ری خۆیان له‌ سه‌ر ژنانیان ده‌نوسیه‌وه‌ وبابه‌ته‌کانیان به‌ نازناوی ژنانه‌ بلاو ده‌کرده‌وه‌.

له‌ رۆژنامه‌کانی زه‌مانی 1950 بابه‌ته‌کانی که‌ له‌ سه‌ر ژنان نوسراون به‌ نێوه‌کانی (کچی کورد،خوشکی راستی،دایکی سۆلاڤ،خونچه‌ موکریانی،ئه‌بریه‌ مه‌حه‌مه‌د،ئه‌دیبه‌ عه‌لی ، پرشه‌نگ .زیبا عه‌بدولواحید،و رووناک)له لایه‌ن نووسه‌رانی پیاو وه‌کوو(فایه‌ق هۆشیار،قانع،گیوی موکریانی ،کاکو مه‌م بۆتانی ، مومتاز حه‌یده‌ری ،خالید دلیر ،مسته‌فا ساڵح ، که‌ریم) نوسراونه‌ته‌وه‌.
له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان ده‌ست به‌ قه‌له‌می ژنان له‌ کاتی 1960 ته‌کاندا به‌ره‌و زیاد بوون رۆیشت. و له‌و کاته‌دا ده‌رفه‌تی ره‌خسا که‌ کچانی کورد بۆ ده‌ره‌وه‌ی وڵات ده‌رۆیشتن بۆ ته‌واو کردنی زانینگا و ده‌هاتنه‌وه‌ بۆ کوردستان.و کار و خه‌باتیان بۆ وه‌ده‌ست هێنانی مافی خۆیان به‌رده‌وام ده‌کرد و هه‌تا ئیستاش جێپه‌نجه‌یان دیاره‌.

له‌ ده‌وای کۆماری مه‌هاباد و به‌رده‌وام بوونی فکریه‌تی ئازادی خوازی ، ژنانیش رۆلێکی مه‌زنیان بینیوه‌ و به‌ به‌شدار بوونیا له‌ هێزه‌کانی پێشمه‌رگه‌دا و له‌ گۆر فکریه‌تی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ هه‌نگاویان بۆ ئازادی و یه‌کسانی هه‌ڵهێناوه‌. هه‌ر چه‌ند خه‌باتی ژنان له‌ شۆرشه‌ چه‌کداری ئه‌و سه‌رده‌مه‌ زۆر سنوردار بوو به‌ڵام به‌شداری ژنان له‌ خه‌باته‌کاندا یه‌که‌م هه‌نگاو بوو له‌ خه‌باتی رزگاری خوازی ژنان، و لێره‌شدا ژن سه‌لماندی که‌ له‌ هه‌موو بواره‌کاندا بۆ رزگاری خۆی و نه‌ته‌وه‌یی رۆڵی به‌رچاو ده‌گێرێت.
ئێمه‌ له‌ بواری چه‌کداری دا شاهێد زۆر ژنه‌ قاره‌مان بووین که‌ هه‌تا دوا هه‌ناسه‌ی سه‌ری بۆ رژیمی داگیرکه‌ر نه‌ نه‌واند و بوون به‌ ئه‌زموونێک بۆ ژنان و سیمبولێکی له‌بیر نه‌کراو.
به‌ هه‌زاران ژن و کچی کورد بوونه‌ قوربانی ژنۆساید و پاکتاوکردنی نژادی و وێران کردن کوردستان له‌ لایه‌ن داگیرکه‌رانه‌وه‌. به‌ هه‌زارانیش له‌ زیندانه‌کاندا توند کران یان زینده‌ به‌ چاڵ کران و سه‌دانیش ده‌ست درێژیان کرایه‌ سه‌ر و له‌ سێداره‌ دران له‌م نێوانه‌دا ناتوانین ئاماژه‌ به‌ فاتمه‌ ره‌ش خه‌ڵکی بانه‌ و له‌یلا قاسم،نه‌که‌ین.

له‌ 30 ساڵی رابردوودا به‌ پێشه‌نگایه‌تی خه‌باتی رزگاری خواز گه‌لی کورد له‌ باکوری کوردستان ده‌توانین ئاماژه‌ به‌(( سه‌ما،بیریتان، بێریڤان، زیلان، ڤیان، زیلان په‌پوله‌،رووناهی، ژیان هتد.. )) بکه‌ین که‌ به‌ فیداکاری خۆیان و پێشکه‌ش کردنی گیانی خۆیان بۆ ئازادی نه‌ته‌وه‌یی بوونه‌ سیمبولی به‌رخۆدان و گه‌یشتنه‌وه‌ به‌ئاستی ئیلاهه‌ی ژن و به‌ خوداوه‌ند بوونیان.
له‌م ده‌هه‌یه‌ی رابه‌ردوودا به‌ درووست بوونی پارتێکی سه‌ربه‌خۆی ژنان له‌ سه‌ر بنه‌مای فکریه‌تی ئازادی و ریزگاری خوازی و ئیدیۆلۆژیه‌کی فه‌لسه‌فی و گه‌رانه‌وه‌ بۆ سه‌ر بنه‌ما و کۆکی رابه‌ردوو ژنان له‌ باکوری کوردستان توانیان هێزێکی پۆڵاین بئافرێنن و به‌ هه‌ڵکۆلینی گۆره‌کانی وه‌کوو ئیشتار و زه‌نۆبیا و هه‌تاکیلۆپاترا، سه‌میره‌، ئه‌میسیه‌کان، و دیسان رۆحیان به‌ به‌ردا بکاته‌وه‌و له‌ جه‌سته‌ی گریللا و هێزی رزگاری خوازی ژنان له‌ سه‌ر شاخه‌کانی کوردستان بیانبینینه‌وه‌.

به‌ سپاسه‌وه‌ نیگار.
+ نوشته شده در  Thu 8 Oct 2009ساعت 1:5 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

کورده‌کانی باکوور بیر له‌ جیابوونه‌وه‌ ده‌که‌نه‌وه‌

 

Aysel-Tugluk

دوای کۆبوونه‌وه‌ جه‌ماوه‌رییه‌که‌ی رۆژی یه‌کی سێپته‌منه‌ری شاری “ئامه‌د”، پارله‌مانتارێکی کورد ڕایگه‌یاند: ده‌بێ شاخ و ئیمرالی بێ چه‌ند و چۆن بکرێنه‌ به‌شێک له‌ پرۆسه‌ی چاره‌سه‌یی پرسی کورد. ئه‌گه‌ر ئه‌و پرۆسه‌یه‌ش فه‌شه‌ل بێنێ، ئه‌وا کورده‌کان بیر له‌ جیابوونه‌وه‌ ده‌که‌نه‌وه‌.سه‌باره‌ت به‌ لێدوانه‌ تونده‌کانی وه‌زیری ناوخۆی تورکیا سه‌باره‌ت به‌ “له‌ناوبردنی په‌که‌که‌”، نوێنه‌ری “ئامه‌د” له‌ پارله‌مانی تورکیا ئایسه‌ل توغلووک، گوتی: له‌ سه‌رده‌می [تورگوت] ئۆزالیشدا ده‌خوازرا کرانه‌وه‌ی وه‌ک ئه‌وه‌ی ئێستا ده‌ست پێ بکرێ، به‌ڵام ده‌وڵه‌تی ئه‌و کات ده‌وڵه‌تی ئاشتبوونه‌وه‌ و پێکهاتن نه‌بوو. له‌ لێدوانه‌کانی ئه‌م دواییه‌دا وا ده‌رده‌که‌وێ که‌ دیسان ئاشتبوونه‌وه‌ و پێکهاتن له‌گۆڕێدا نه‌بێ. جه‌نابی وه‌زیر باسی “بناخه‌ی پارله‌مانی” ده‌کا، به‌ڵام ڕوون نییه‌ ئه‌و بناخه‌ پارله‌مانییه‌ چی لێ ده‌که‌وێته‌وه‌.

هه‌وڵی له‌ناوبردنی په‌که‌که‌

وه‌زیری ناوخۆی تورکیا به‌شیر ئاتالای حه‌وتووی ڕابردوو ڕایگه‌یاندبوو که‌ ” له‌ ناو ئه‌و پرۆسه‌یه‌دا چه‌ککردن و له‌ناوبردنیش جێ ده‌گرێ” و یه‌کدابه‌دووی ئه‌وه‌ش ڕای گشتیی کورده‌کانی باکووری کوردستان ئه‌وه‌یان وه‌ک “هه‌وڵی له‌ناوبردنی په‌که‌که‌” به‌ناوکردبوو.

ئایسه‌ل توغلووک، که‌ یه‌کدابه‌دووی کۆبوونه‌وه‌ جه‌ماوه‌رییه‌که‌ی ڕۆژی یه‌کی سێپته‌مبه‌ر له‌ شاری ئامه‌د له‌گه‌ڵ ڕۆژنامه‌نووسان دوا، له‌ پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ لێدوانه‌که‌ی وه‌زیری ناوخۆی تورکیادا گوتیشی: “ئه‌گه‌ر ئاکه‌په‌ پاشه‌کشێ له‌ پڕۆسه‌که‌ بکا، بێگومان ده‌یدۆڕێنێ. باشکردنی ڕه‌وشی ئیمراڵی، ئه‌نستیتۆی زمان، گێڕانه‌وه‌ی ناوه‌ کوردییه‌کانی گونده‌کان و گوته‌ی “وه‌رن له‌ ناو ده‌وڵه‌تدا جێی خۆتان بکه‌نه‌وه‌” ڕازیمان ناکا.”

له‌وانه‌یه‌ ده‌ته‌په‌ له‌ پرۆسه‌که‌ بکشێته‌وه‌

پارتی کۆمه‌ڵگه‌ی دێموکراتیک DTP، که‌ بیست نوێنه‌ری له‌ پارله‌مانی تورکیا هه‌یه‌ و خۆی به‌ لایه‌نێکی کێشه‌ی کورد ـ تورک ده‌زانێ، ڕایگه‌یاندووه‌ که‌ کێشه‌که‌ به‌بێ به‌شدارکردنی لایه‌نی کوردی چاره‌سه‌ر نابێ و جه‌ختیشی ده‌کاته‌وه‌ که‌ “عه‌بدوڵا ئۆجالان کلیلی چاره‌سه‌ریی پرسه‌که‌یه‌”.

ئایسه‌ل توغلووک له‌و بواره‌وه‌ گوتی: چاوه‌روانیمان له‌ پارتی داد و گه‌شه‌پێدان ئه‌وه‌یه‌ لێدوانه‌که‌ی ئاتاڵای سه‌رراست بکاته‌وه‌؛ ئه‌گه‌ر نا، ئێمه‌ وه‌ک ده‌ته‌په‌ له‌وانه‌یه‌ له‌و پڕۆسه‌ بێ ناوه‌رۆکه‌ بکشێینه‌وه‌. ته‌نیا له‌ گه‌ڵ چاره‌سه‌ریی یه‌کجاریدا ده‌توانین باس له‌ چه‌ککردن بکه‌ین. ئه‌گه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ له‌ سه‌ره‌تاوه‌ بێننه‌ گۆڕێ، پێش له‌ چاره‌سه‌ریی ده‌گرن. پارتی داد و گه‌شه‌ پێدان ده‌بێ ڕوونکردنه‌وه‌یه‌ک بدات، له‌ چوارچێوه‌ی دروستکردنه‌وه‌ی متمانه‌دا.”

کورده‌کان بیر له‌ جیابوونه‌وه‌ ده‌که‌نه‌وه‌

پارله‌مانتاره‌که‌ی ده‌ته‌په‌ له‌ دیداره‌که‌یدا له‌گه‌ڵ ڕۆژنامه‌نووسان ئاماژه‌ی به‌وه‌ کرد که‌ “ئیمڕاڵی باسی “هێزی پاراستن”ی کرد بۆ کورده‌کان، به‌ڵام هه‌موو به‌ هه‌ڵه‌ له‌وه‌ تێگه‌یشتن. که‌چی ئه‌من پێم وایه‌ ئه‌وه‌ ڕوونکردنه‌وه‌یه‌کی ئه‌خلاقییه‌.” ڕوونیشی کرده‌وه‌ که‌ “جیهان ئیتر به‌ره‌و ده‌سته‌ڵاتی هه‌رێمی ده‌ڕوا، ئه‌و ده‌سته‌ڵاته‌ هه‌رێمییه‌ له‌تبوون نییه‌. ئه‌من به‌ هه‌لومه‌رجی “ده‌سته‌ڵاتی خۆبه‌ڕیوه‌بردنی هه‌رێمیی ئه‌رووپا” ده‌یشوبهێنم. ئیمڕاڵی له‌ ساڵی 99 به‌ولاوه‌ هه‌ر ئه‌وه‌ی گوتووه‌. یه‌ک ده‌وڵه‌ت و یه‌ک ئاڵا، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ هیچ کێشه‌یه‌کمان نییه‌، به‌ڵام ده‌بێ شارۆمه‌نده‌کانی پێکه‌وه‌ ئاشت بنه‌وه‌ و مافه‌کانیان گارانتی بکرێن.”

له‌ کۆتاییشدا گوتی: “ئه‌گه‌ر ئه‌و پرۆسه‌یه‌ش فه‌شه‌ل بێنێ ئه‌وکاته‌ کورده‌کانیش بژاره‌یه‌کی دیکه‌ دێننه‌ گۆڕێ، له‌وانه‌یه‌ باسی جیابوونه‌وه‌ بکه‌ن.”

+ نوشته شده در  Fri 4 Sep 2009ساعت 8:30 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

"ئۆجه‌لان ئازاد ده‌كرێت"
فه‌له‌كه‌دین كاكه‌یی: ئومێده‌وارم له‌ هه‌ولێر پێشوازی‌ لێبكه‌ین
ده‌نگوباس، هێمن مامه‌ند – وه‌زیری‌ رۆشنبیری‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان پێیوایه‌ به‌مزووانه‌ عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان سه‌ركرده‌ی‌ پارتی‌ كرێكارانی‌ كوردستان "په‌كه‌كه‌" له‌ زیندان ئازاد ده‌كرێت و ئومێدیشی‌ خواست له‌ هه‌ولێر پێشوازی‌ لێبكرێت.
 له‌ لێدوانێكیدا بۆ ده‌نگوباس، فه‌له‌كه‌دین كاكه‌یی وه‌زیری‌ رۆشنبیری‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان و ئه‌دیب و نووسه‌ری‌ به‌ناوبانگی‌ كورد رایگه‌یاند: به‌مزووانه‌ عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان سه‌ركرده‌ی‌ پارتی‌ كرێكارانی‌ كوردستان "په‌كه‌كه‌" له‌ زیندان ئازاد ده‌كرێت.
كاكه‌یی وتیشی‌: "ئومێده‌وارم له‌ شاری‌ هه‌ولێر پێشوازی‌ لێبكه‌ین".
ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شدا كه‌ ئازادكردنی‌ ئۆجه‌لان بۆته‌ پرسێكی‌ سیاسی‌ گرنگی‌ ناوخۆی‌ توركیا، هه‌رچه‌نده‌ زۆرلایه‌ن هه‌ن ناڕازین، به‌ڵام پێموایه‌ هه‌ر ئازاد ده‌كرێت، چونكه‌ كلیلی‌ چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌كانه‌.
كاكه‌یی وتیشی‌: "ئومێده‌وارم له‌ هه‌ولێر پێشوازی‌ له‌ عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان بكه‌ین".
جێی‌ ئاماژه‌یه‌ نزیكه‌ی‌ 10 ساڵه‌ عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانی‌ توركیاوه‌ ده‌ستگیركراوه‌ و ئێستا به‌ تاوانی‌ "خیانه‌ت" له‌ زیندانی‌ تاكه‌كه‌سی‌ ئیمراڵی‌ سزاكه‌ی‌ ده‌باته‌سه‌ر كه‌ زیندانی‌ هه‌تاهه‌تاییه‌.
پارتی‌ كرێكارانی‌ كوردستان به‌ سه‌ركردایه‌تی‌ عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان له‌ ساڵی 1984ه‌وه‌ خه‌بات ده‌كات له‌پێناو به‌ده‌ستهێنانی‌‌ مافه‌كانی‌ كورد له‌ به‌شه‌كه‌ی‌ توركیا و به‌پێی لێدوانه‌كانی‌ سوپا، تائێستا 45 هه‌زار كه‌س له‌شه‌ڕ و پێكدادانه‌كاندا له‌ماوه‌ی‌ ئه‌م 25 ساڵه‌دا گیانیان له‌ده‌ستداوه‌.
+ نوشته شده در  Fri 4 Sep 2009ساعت 8:17 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

دیوانی پارێزگای سلێمانی... به‌ڵگه‌كان ده‌دوێن

 سه‌رتیپ جه‌وهه‌ر   ‌13:13   01/09/2009


پێموانییه‌ ئه‌نجومه‌نی پارێزگای سلێمانی له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌بن هه‌موو رۆژێك كه‌سانێك كۆنگره‌ی رۆژنامه‌وانی ببه‌ستن و پاكانه‌ بۆ گه‌نده‌ڵی ناو دیوانی پارێزگا بكه‌ن و داوای بڵاوكردنه‌وه‌ی به‌ڵگه‌ بكه‌ن له‌سه‌ر گه‌نده‌ڵییه‌كان، به‌ڵام پێده‌چێت كاتی ئه‌وه‌هاتبێت ئیتر كارێك بكه‌ین چیتر كۆنگره‌ی رۆژنامه‌وانی نه‌به‌ستن له‌پێناو پینه‌كردنی بارودۆخێك كه‌ پێشتر كه‌مێك قسه‌مان له‌سه‌ر كردبوو وه‌ك رۆژنامه‌ی كوردستانی نوێ، چونكه‌ ته‌نها چه‌ند كه‌سێكی نێو ئه‌نجومه‌نی پارێزگا له‌به‌رئه‌وه‌ی سه‌ر به‌ كوتله‌یه‌كی دیاریكراون.
بڵاوبوونه‌وه‌ی ئه‌و گه‌نده‌ڵییانه‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌واندا نییه‌، بۆیه‌ كه‌وڵیان كه‌وتۆته‌ خوران و ده‌یانه‌وێت به‌ موزایه‌ده‌ روبه‌ڕووی ئه‌و ناڕه‌زاییه‌ ببنه‌وه‌ كه‌ له‌سه‌ر نوسینێكی پێشتر له‌لایه‌ن خه‌ڵكه‌وه‌ دروستبوو، به‌ڵام هه‌رچۆنێك بێت ئه‌وانه‌ی ئه‌مڕۆ به‌رگری له‌ گه‌نده‌ڵی ده‌كه‌ن لێپرسراوبوون له‌ به‌ڕێوه‌چوونی كاروباره‌كانی ئه‌نجومه‌نی پارێزگا و دیوانی پارێزگا، به‌ واتایه‌كی دیكه‌ ئه‌وان به‌رپرس بوون له‌ ئاوه‌دانی و خزمه‌تگوزاری شاری سلێمانی و به‌ره‌وپێشچونی، ئه‌م به‌رگریكردنه‌شیان نه‌ك له‌ به‌رژه‌وه‌ندیاندا نییه‌، به‌ڵكو خراپ به‌سه‌ریاندا ده‌شكێته‌وه‌، نه‌خاسمه‌ پێش هه‌ڵبژاردن و دوای هه‌ڵبژاردن ئه‌وان پشتیوانیان له‌ گروپێك كردووه‌ كه‌ دروشمی گۆڕان و نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵییان هه‌ڵگرتبوو، وه‌لێ مه‌خابن ئه‌مڕۆ ئه‌و چه‌ند كه‌سانه‌ی كه‌ له‌سه‌ر لیستی گۆڕان حیساب بوون دێن كۆنگره‌ی رۆژنامه‌وانی ده‌به‌ستن و ده‌یانه‌وێت وانیشانی بده‌ن ئه‌و شتانه‌ی له‌سه‌ر دیوانی پارێزگای سلێمانی بڵاوبۆته‌وه‌ فه‌بره‌كه‌و بوختانه‌و هیچ به‌ڵگه‌یه‌ك نییه‌ بیسه‌لمێنێت.
نه‌ده‌بوو ئه‌وان چیتر كۆنگره‌ی رۆژنامه‌وانی ببه‌ستن، چونكه‌ جارێكی دیكه‌ بابه‌ته‌كه‌یان له‌خۆ زیندوو كرده‌وه‌ و خستیانه‌وه‌ ناو روپه‌ڕی رۆژنامه‌كانه‌وه‌، به‌ڵام پێده‌چێت له‌ سه‌روی خۆیانه‌وه‌ (مه‌به‌ست ئه‌و لیسته‌ی كاری بۆ ده‌كه‌ن) فه‌رمانیان پێكرابێت ئه‌و كاره‌بكه‌ن، یاخود ئه‌و كه‌سانه‌ی ئه‌م كۆنگره‌ رۆژنامه‌وانییانه‌ ده‌به‌ستن به‌ناوی ئه‌نجومه‌نی پارێزگای سلێمانییه‌وه‌ (ئه‌م ماسته‌ موی تێدابێت)، دیارترین تێبینیش له‌سه‌ر ئه‌م كۆنگره‌ رۆژنامه‌وانییانه‌ گرنگی پێدانیه‌تی له‌لایه‌ن میدیاكانی لیستی گۆڕان وه‌ك به‌رگریكردنێك له‌ ئاماده‌كارانی كۆنگره‌ رۆژنامه‌وانییه‌كه‌ كه‌ سه‌ر به‌لیستی گۆڕانن.
مه‌به‌ستم نه‌بوو به‌ڵگه‌كان بڵاوبكه‌مه‌وه‌، به‌ڵام بۆ داكۆكیكردن له‌ متمانه‌ی رۆژنامه‌ی كوردستانی نوێ و ئه‌و بابه‌ته‌ی بڵاومكرده‌وه‌ له‌سه‌ر گه‌نده‌ڵییه‌كانی ناو دیوانی پارێزگای سلێمانی، ناچار ئێستا ئه‌و به‌ڵگانه‌ ده‌خه‌مه‌ڕوو كه‌په‌یوه‌ندیان به‌ به‌شێك له‌و گه‌نده‌ڵییانه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ له‌نێو دیوانی پارێزگادا رویانداوه‌.
حه‌قیقه‌تێك هه‌یه‌ نابێت له‌بیری بكه‌ین، ئه‌ویش له‌م راپۆرته‌ی چاودێری دارایی به‌ڕوونی ناوی چه‌ند كه‌سێك هاتووه‌ كه‌ ده‌ستیان هه‌بووه‌ له‌ گه‌نده‌ڵییه‌كاندا، به‌ڵام ئێستا لێكۆڵینه‌وه‌ی دیكه‌ له‌لایه‌ن دادگای سلێمانییه‌وه‌ به‌رده‌وامه‌ بۆ دۆزینه‌وه‌ی هه‌موو ئه‌و سه‌ره‌داوانه‌ی په‌یوه‌ندییان به‌و بارودۆخه‌ نه‌خوازراوه‌وه‌ هه‌یه‌، ئاماژه‌ش بۆ ئه‌وه‌ بكه‌ین پارێزگاری سلێمانی وه‌ك سه‌رۆكی یه‌كه‌ی ئیداریی لێپرسراوی یه‌كه‌می سه‌ركه‌وتن و شكستی به‌ڕێوه‌چوونی ئیداره‌ی دیوانی پارێزگایه‌.
هه‌موو به‌ڕێوبه‌ر و لێپرسراوێك كاتێك كاره‌كانی به‌ڕێكی ده‌كات ئه‌وا ده‌ستخۆشی لێده‌كرێت، به‌ڵام كاتێك به‌پێچه‌وانه‌وه‌ كاره‌كان به‌ڕێوه‌ده‌ڕۆن، كاتێك فه‌رمانگه‌كه‌ی پڕده‌بێت له‌ گه‌نده‌ڵی و كێشه‌و گرفتی تێده‌كه‌وێت، ئه‌وا دیاره‌ ئه‌و كه‌سه‌ سه‌ركه‌وتوو نه‌بووه‌ و به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ده‌ستخۆشی لێناكرێت و قسه‌ی تر ده‌كرێت.
ئه‌وه‌ی ئێستا له‌ دیوانی پارێزگا روویداوه‌ له‌ژێر لێكۆڵینه‌وه‌دایه‌ و دادگا بڕیارده‌دات كێ ده‌ستی تێدایه‌ و كێی تریش گه‌نده‌ڵی سه‌ره‌كییه‌، بۆیه‌ پێویسته‌ چیتر خه‌ڵكانێك له‌ناو ئه‌نجومه‌نی پارێزگادا كۆنگره‌ی رۆژنامه‌وانی نه‌به‌ستن، ئه‌گه‌رنا عوزریان له‌ قه‌باعه‌تیان گه‌وره‌تر ده‌بێت.
به‌ڵگه‌كان بریتین له‌ به‌شێك له‌و راپۆرته‌ی كه‌ له‌لایه‌ن دیوانی چاودێریی دارایی ئاماده‌كراوه‌ و وێنه‌یه‌كی ره‌وانه‌ی هه‌ره‌یه‌ك له‌ په‌رله‌مانی كوردستان و وه‌زاره‌تی هه‌رێم بۆ كاروباری دارایی و جێگری سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێم كراوه‌ له‌ به‌رواری 2/7/2009دا.
به‌پێی به‌ڵگه‌نامه‌كان گه‌نده‌ڵییه‌كان بریتین له‌ ئیختیلاس و ته‌زویر و دزیكردنێكی زۆر و دیارنه‌مانی پاره‌یه‌كی زۆر كه‌ به‌ملیاره‌ها دینار ده‌خه‌مڵێنرێت، هاوكات كێشه‌یه‌كی دیكه‌ دیارنه‌مانی هه‌زاران نوسراو كه‌ په‌یوه‌ندی به‌حیساباتی 2007 ه‌وه‌ هه‌یه‌، واته‌ ته‌واوی وردبینی و حیساب ختامی 2007 ی دیوانی پارێزگا دیار نه‌ماوه‌، له‌ كاتێكدا به‌پێی به‌ڵگه‌ی ژماره‌ 15 هه‌موو ئه‌و نوسراوانه‌ به‌ئیمزای پارێزگار و جێگره‌كه‌ی و ژماره‌یه‌ك به‌رپرسی دیوان ته‌سلیم به‌ گه‌نجینه‌ كراوه‌ته‌وه‌، دیارنه‌مانی به‌ڵگه‌نامه‌ و حیسابی ختامی 2007 واته‌ ساڵێك گومانی زیاتر دروستده‌كات كه‌ بۆ شاردنه‌وه‌ی راستییه‌كانی به‌ڕێوه‌چوونی كاره‌كان و خه‌رجی و حسابی ئه‌و ساڵه‌ بووبێت كه‌ پێویست بوو دواتر چاودێری دارایی بۆ ئاماده‌كردنی ئه‌م راپۆرته‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی له‌باره‌وه‌ بكات.
له‌لایه‌كی دیكه‌وه‌ بۆ پاراستنی هه‌ندێك نهێنی كه‌ ره‌نگه‌ دادگا سوودی لێ ببینێت و له‌ڕووی یاساییه‌وه‌ له‌سه‌ر رۆژنامه‌ی كوردستانی نوێ بكه‌وێت، ناوی چه‌ند كه‌سێك و پله‌و پایه‌كه‌یان داپۆشراوه‌ و لای ئێمه‌ پارێزراون، به‌ڵگه‌كانیش وه‌ك خۆی بڵاوده‌كه‌ینه‌وه‌ بۆئه‌وه‌ی ئێمه‌ قسه‌ی تری تێدا نه‌كه‌ین.
دۆكیومێنته‌كان سێ به‌شن، به‌شێك راپۆرتێكی كورته‌ ره‌وانه‌ی دیوانی پارێزگا كراوه‌ و به‌كورتی گه‌نده‌ڵییه‌كانی ناو پارێزگا رونكراوه‌ته‌وه‌، به‌شی دووه‌م راپۆرتێكی دیوانی چاودێری داراییه‌ له‌باره‌ی گه‌نده‌ڵییه‌كانی ناو دیوانی پارێزگای سلێمانی، سێیه‌م دۆكیومێنتیش ژماره‌ 15 تایبه‌ته‌ به‌ ته‌سلیمكردنی حیساب ختامی ساڵی 2007 به‌ گه‌نجینه‌ی دیوانی پارێزگاوه‌.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


+ نوشته شده در  Wed 2 Sep 2009ساعت 3:41 PM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

ئۆجه‌لان: وولاتی هاوبه‌ش ،کوردستان و تورکیایه‌

پارتی چاره‌ سه‌ ری دیموکراتی کوردستان

ڕیبه‌ری گه‌لی کورد عه‌بدولا ئۆجالان له‌ پاش 2 هه‌فته‌ ئاسته‌نگکردنی دیداره‌کانی له‌گه‌ڵ پارێزه‌رانی دا ،ڕۆژی چوارشه‌مه‌ی رابوردوو ‌چاوی به‌پارێزه‌رانی که‌وت و له‌باره‌ی نه‌خشه‌ی ڕێ، که‌ ڕای گشتی چاوه‌ڕوانی ده‌کات، زانیاری دا.
ئۆجه‌لان رایگه‌یاند که‌نه‌خشه‌ی ڕێ، نه‌ته‌نیا بۆ کوردان، به‌ڵکوو هاوکات بۆ وڵاتی تورکیا و هه‌موو ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین گرنگه‌.
ئۆجه‌لان له‌و باره‌دا، به‌م شێوه‌یه‌ دوا:
نه‌خشه‌ی ڕێ، نه‌خشه‌ی دیموکراتی و ئاشتیخوازیه‌، و ته‌واوکه‌ره‌. ئه‌و بانگه‌شانه‌ی که‌پارتی مه‌هه‌په‌، له‌باره‌ی جوداییخوازبوونی ئێمه‌پێشی ده‌خات، له‌راستیه‌وه‌دوورن. به‌پێچه‌وانه‌وه‌، نه‌خشه‌ی ڕێ یه‌کپارچه‌یی هه‌موو گه‌لانی تورکیای به‌بنه‌ما گرتووه‌و تورکیا له‌بواری دێمۆکراتیزه‌بوون پێش ده‌خات. ته‌نانه‌ت وه‌زیری کاری ناوخۆی تورکیا له‌باره‌ی نه‌خشه‌ی ڕێ دا ده‌ڵێت: مۆدێلێکه‌ بۆ تورکیا . له‌راستی دا نه‌خشه‌ی ڕێ، مێتۆدێکه ‌له ‌پێناو چاره‌سه‌ری پرسه‌کانی تورکیا. من نه‌خشه‌ی ڕێم، له ‌160 لاپه‌ره‌دا ئاماده‌کردوه‌ هه‌روه‌ها 600 لاپه‌ره‌شم بۆ به‌شی دێمۆکراتیزه‌کردنی کولتوری ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین، له‌به‌رگرینامه‌که‌م دا ئاماده‌ کردوه‌، من هه‌ردووکیانم راده‌ستی به‌ڕێوبه‌رایه‌تی زیندان کردووه‌. هه‌ڵوێستی من لێره‌دا، هه‌وڵدانه‌ له ‌پێناو به‌رده‌وام کردنی ژیانێکی شه‌ڕافه‌تمه‌ندانه‌ و وه‌ده‌ست هێنانی ماف و راستیه‌کانه‌، له‌ چوارچێوه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی گه‌لان. هیچ که‌س ناتوانێت من له ‌ڕێیه‌دا پاشه‌گه‌ز بکاته‌وه‌. من که‌سێکی ڕووک و ڕاستم. له‌ سه‌ر ئه‌وه‌ش به‌رده‌وم ده‌بم.


 


ئۆجالان ده‌ستنیشانیشی کرد ،که‌ تورکیا، وه‌دوی که‌سانێکی دیکه‌ که‌وتووه‌و له‌و بواره‌ش دا، وه‌ک نموونه ‌ئاماژه‌ی به‌سه‌ردانی وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی تورکیا بۆ سوریا و ئێران و باشووری کوردستان کرد.
ئۆجه‌لان وه‌ڵامی کاربه‌ده‌ستانی ده‌وڵه‌تی تورکی دایه‌وه که‌ ده‌لین:
زمانی فه‌رمی ده‌وڵه‌ت، تورکیه‌.
له‌و باره‌وه‌ ئۆجه‌لان وتی:
ده‌کرێت زمانی فه‌رمی ده‌وڵه‌تی تورکی بیت، باشه‌ ره‌وشی زمانی بیست میلیۆن کورد، چۆن ده‌بیت ؟
هاوکات ئۆجه‌لان سه‌رنجی بۆ سه‌ر گرینگی به‌ڕێکخستن بوون، به‌کار هێنان و پێشخستنی زمانی کوردی له‌بواره‌کانی په‌روه‌رده‌ و ڕاگه‌یانده‌کان، ڕاکێشا.
ڕێبه‌ری گه‌لی کورد هه‌روه‌ها، ڕه‌خنه‌ی له‌و گفتوگۆیانه‌ گرت که‌له‌سه‌ر مژاری ماف به‌ڕێوه ‌ده‌چن و باس له‌وه ‌ده‌کرێت که‌ ئایا ده‌بێ ماف، تاکه‌که‌سی بێت یان کۆمه‌ڵایه‌تی . له‌و پێوه‌ندیه‌دا گوتی:
جیا کردنه‌وه‌ی ئه‌و دووانه‌، هه‌رگیز ناکرێ و جێگه‌ی په‌سه‌ند نییه‌. ئه‌و کاره‌ به‌و واتایه‌ دێت، ئێمه‌ تاکه‌که‌سه‌کان به‌فه‌رمی ده‌ناسین، به‌ڵام کۆمه‌ڵگاکه‌ به‌ فه‌رمی ناناسین. ئه‌وش تێڕوانینێکی سه‌یر و سه‌مه‌ره‌یه‌. تاکه‌که‌س بێ کۆمه‌ڵگا ، بێ واتایه‌. هه‌بوونی تاکه‌ که‌س، به‌کۆمه‌ڵگاوه‌، مومکینه‌..


 

ئۆجه‌لان، به‌کورتی داخوازه‌کانی کوردانیشی، به‌مشێوه‌یه‌ ده‌ربڕی:
ده‌بێ کولتوری کوردان به‌ته‌واوی ئازاد بێت. پێویسته‌ کوردان، ماف و ئازادی ڕێکخراوه‌کانی کلتوریان هه‌بێت. بۆ کولتوره‌کانی دیکه‌ش به‌و شیوه‌یه‌. بۆ چاره‌سه‌ری پرسی کورد، پێویسته‌کوردان بتوانن به‌شێوازێکی دێمۆکراتیک و له ‌ئاستی جیهان دا، چالاکیان هه‌بێت و گوزاره‌ له‌ خۆیان بکه‌ن. ده‌ستورنامه‌یه‌کی دیمۆکراتیکیان هه‌بێت. ده‌بێ زهنیه‌تی دێمۆکراسی، گفتوگۆیه‌کی دێمۆکراتی هه‌بێت، ده‌بیت سه‌رده‌میکی دێمۆکراتیک، سیاسه‌تێکی دێمۆکراتیک و خۆبه‌ڕێخستن کردنێکی دێمۆکراتیک هه‌بێت. به‌بێ ده‌ستورنامه‌یه‌کی دیموکراتی ‌، پرسه‌که‌ چاره‌سه‌ر ناکرێت. ولاتی هاوبه‌ش تورکیا و کوردستانه‌. تورکیش کوردستان،وه‌ک وڵاتێکی هاوبه‌ش بناسن. وشه‌ی کوردستانیش من دامنه‌هیناوه‌. یه‌که‌مین که‌سیش نیم که‌ ئه‌و ناوه‌به‌کار دێنم. سوڵتان سه‌نجری سه‌لجووقی، یه‌که‌مین جار ئه‌و ناوه‌ی به‌کار هێناوه‌. کوردستان، چه‌مکێکی مێژووییه‌. پادشاکانی ئۆسمانیش، ئه‌و چه‌مکه‌یان له‌ناو نامه‌کانی خۆیان دا به‌کار هێناوه‌.
ئۆجه‌لان جارێکی تر، سه‌رنجی بۆ سه‌ر چه‌مکی پاراستنی ڕه‌وا ڕاکێشا، که‌ بۆته‌ مژاری زۆرێک له‌ هێز و لایه‌نه‌کان. به‌ بۆچوونی ئۆجه‌لان، ئه‌و که‌سانه ‌به‌ئانقه‌ست، ئه‌و بابه‌ته‌ ده‌خه‌نه‌ ڕۆژه‌ڤه‌وه‌ و له‌وباره‌شه‌وه‌ وتی:
له‌تورکیا، دو سه‌د هه‌زار ئه‌ندامی ڕێکخراوی سیخوڕی و ئاسایشی هه‌ن. ئه‌وه‌ی که‌من ده‌مه‌وێت، ئه‌رته‌شێک نییه‌ له‌ناو ئه‌رته‌شێکی دیکه‌دا. ئه‌وه‌ی که‌باسی لێوه‌ده‌که‌م، کارمه‌ندانی گه‌ڕه‌ک و شاره‌کانیش ده‌گرێته‌وه‌. ئه‌و کارمه‌ندانه‌ی که‌له‌ لایه‌ن خه‌ڵکی گه‌ڕه‌ک و شاره‌کان‌ هه‌ڵده‌بژێردرێن. له‌گونده‌کانیش، ئه‌رکدارانی ئاسایشی که‌ جێگه‌ی متمانه‌و باوه‌ڕی دانیشتوانی ئه‌و گوندانه‌بن، له‌لایه‌ن خودی خه‌ڵکه‌که‌وه ‌دیاری بکرێن. ئێمه‌ده‌توانین ناوی پێکهاته‌ی ئاسایشی بۆ دانێنین.. ده‌بێ گه‌ل، خۆیان ئه‌و که‌سانه ‌هه‌ڵبژێرن. 86 هه‌زار جه‌رده‌وان له‌گونده‌کاندا هه‌نه‌ بێگومان که‌سانی جه‌رده‌وان ناتوانن ئاسایشی هه‌رێمه‌که‌ دابین بکه‌ن. سیسته‌می جه‌رده‌وانی له‌گونده‌کان، سیسته‌م و پێکهاته‌یه‌کی خراپ و ناله‌باره‌. به‌و سیسته‌مه‌کۆنه‌، هیچ کارێک جێ به‌جێ ناکرێت، پێویسته ‌پێکهاته‌یه‌کی نوێ دامه‌زرێت. من پێشتریش گوتبووم. گه‌لی هه‌رێمه‌که‌خۆیان ئه‌و که‌سانه ‌هه‌ڵده‌بژێرن و هه‌ر خۆشیان، ئاسایشی خۆیان دابین ده‌که‌ن. ئه‌وه‌ی که‌من ئێستا باسی لێوه‌ده‌که‌م، نه‌ک بابه‌تی ئێستاکه‌، به‌ڵکوو مژارێکه ‌بۆ داهاتوو. من ئه‌و بابه‌ته‌ به‌ سه‌ر که‌س دا ناسه‌پێنم، به‌ڵام ئه‌وه‌ پره‌نسیپێکه‌. با هیچ که‌س به‌هۆی ئه‌مه‌وه‌ لێم تووڕه‌نه‌بێت و به‌هه‌ڵه‌ لێم تێ نه‌گه‌ن. چوونکه‌ له ‌ئه‌نجام دا، ئه‌و بابه‌ته ‌ده‌گاته‌ ئه‌و قۆناغه‌.
ئۆجه‌لان له‌ به‌شێکی دیکه‌ی لێدوانه‌که‌یدا هه‌ڵوێستی دژبه‌رانه‌ی پارتی نه‌ژادپه‌رستی مه‌هه‌په‌ و پارتی کۆماری گه‌ل جه‌هه‌په‌ سه‌باره‌ت به‌ چاره‌سه‌رنه‌کردنی پرسی کوردیشی راڤه‌ کرد و گوتی:
رۆژگارێک دێت که‌ ئه‌وانه‌ بکه‌ونه‌ به‌ر لێپرسینه‌وه‌.
بانگیشی له‌و دوو پارته‌ کرد که‌ واز له‌و هه‌لوێسته‌ بێنن.
ئۆجالان داواشی له‌ سه‌رۆک وه‌زیرانی تورکیا ئه‌ردۆگان کرد که‌ به‌ هۆی هه‌ندێ هه‌ره‌شه‌وه‌، هه‌نگاو بۆ دواوه‌ نه‌نێت.

‌رێبه‌ری گه‌لی کورد عه‌بدولا ئۆجه‌لان له‌ دوا دیداریدا له‌گه‌ل پارێزانی ئاماژه‌ی به‌ کاریگه‌ری
ئه‌رگه‌نه‌کۆن، گلادیۆ و ئه‌مه‌ریکای کرد له‌ سه‌ر رێره‌وی رووداوه‌کان له‌ تورکیا وتی:

ئه‌گه‌ر ئه‌ردۆگان خۆی به‌ ده‌سه‌لاتدار بزانێ پێویسته کارو کرده‌وه‌ی ئه‌و هێزانه‌ بزانێ و ئاماژه‌ی به‌وه‌ دا که‌ مسته‌فا که‌ماڵ ئه‌گه‌ر بۆ ماوه‌یه‌کی کورتخایه‌نیش بێت ،به‌ره‌نگاری ئه‌و هێزانه‌ بۆیه‌وه و ئه‌م هه‌ڵویسته‌ش جێگای بایه‌خه، به‌ڵام له‌وه‌ دڵنیا نییه‌ که‌ ئایا ئه‌ردۆگان ده‌بێته‌ خاوه‌ن وه‌ها هه‌ڵوێستێک یان نا؟!
ده‌رباره‌ی هه‌ڵوێستی دژبه‌رانه‌ی سه‌رۆکی پارتی مه‌هه‌په‌ی نه‌ژادپه‌رست ده‌وله‌ت باخچه‌لیش ئۆجه‌لان گوتی: باخچه‌لی له ‌هه‌موو که‌سێک زیاتر قۆناغه‌که‌ی هه‌رس کردووه‌.
چونکه‌ ئه‌و جۆره‌ که‌سانه‌ درک به‌وه‌ ده‌که‌ن که‌ چ شتگه‌لێک له‌ ده‌ست ده‌ده‌ن،بۆیه‌ دژایه‌تی پرۆسه‌ی چاره‌سه‌ری ده‌که‌ن، له‌ راستیدا ئه‌و که‌سانه‌ به‌رهه‌می ده‌ستی ئه‌مه‌ریکان.
له‌و چوارچیوه‌یه‌دا ئۆجه‌لان ئه‌وه‌ی به‌ بیرخسته‌وه‌ که‌ سه‌رۆکی پێشووی پارتی مه‌هه‌په‌ی نه‌ژادپه‌رست ئالپ ئه‌رسه‌لان و که‌سانێكی وه‌کو ئالته‌مور کلچ و سوبحی قاره‌مان له‌ ئه‌مه‌ریکا په‌روه‌رده‌ کراون و باخچه‌لیش به‌رهه‌می هه‌مان رێچکه‌یه‌ و رۆژگارێکیش دێت ، لێپرسینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵدا بکرێت ‌سه‌باره‌ت به‌ کوشتنی که‌سانی چه‌پگر و نیشتمانپه‌روه‌ران،
باخچه‌لیش بیرله‌ چاره‌نووسی خۆی ده‌کاته‌وه‌ له‌ دوای چاره‌سه‌رکردنی پرسی کورد، بۆیه‌ پێداگیری له‌ سه‌ر هه‌لوێستێکی دژبه‌رانه‌ی خۆی ده‌کات سه‌باره‌ت به‌ چاره‌سه‌رکردنه‌که‌.
ئۆجه‌لان بانگی له‌ هه‌ر دوو پارتی مه‌هه‌په‌ و جه‌هه‌په‌ کرد که‌ ده‌ستبه‌رداری ئه‌و سیاسه‌تانه‌ بن که‌ چاره‌سه‌ری ئاسته‌نگ ده‌که‌ن و به‌م شێوه‌یه‌ درێژه‌ به‌ قسه‌کانی دا:
چه‌پگرانی تورکیا هیچ له‌وه‌ تێناگه‌ن که‌ چ کارێک ئه‌نجام ده‌ده‌ن؟ وێرای ئه‌مه‌ش هه‌ندێکیان بوون به‌ به‌شێک له‌ ئه‌رگه‌نه‌کۆن، ئێستا سه‌رۆکی پارتی کرێکارانی تورکیا دۆغو په‌رینچه‌ک هاوشان له‌ ته‌ک کوده‌تاچی
موزه‌فه‌ر ته‌کین و ئالپ ئه‌رسلانی فاشست له‌ سه‌ر دۆزی ئه‌رگه‌نه‌کۆن دادگایی ده‌کرێن، سه‌یری ئه‌و دۆخه‌ هه‌مواره‌ بکه‌ که‌ چه‌پگرانی تورکیا تێکه‌وتوون، ناوی هه‌ر 3 که‌سه‌که‌ له‌ دۆسیه‌ی کوشتنی دادوه‌ری دادگای راوێژکاری ده‌وله‌تدا هاتووه‌، ئه‌وه‌ی ئه‌و 3که‌سه‌ی له‌ ده‌وری یه‌کتر کۆکردووته‌وه‌ زهنیه‌ت و ناوه‌ندێکی هاوبه‌شه‌.
ئۆجه‌لان گوتی: ‌ چه‌مکی نه‌ته‌وه‌ ده‌وله‌ته‌ که‌ وای له‌ تورکیا کردووه‌ پرۆسه‌ی چاره‌سه‌ری به‌ربه‌ست بکات و بۆ لابردنی کۆسپ و ته‌گه‌ره‌کانی به‌رده‌م چاره‌سه‌ری پێویسته‌ سیاسه‌تێکی راست و دروست پیاده‌ بکرێت و له‌و چوارچیوه‌یه‌شه‌دا ئاماژه‌ی به‌ گرنگی په‌که‌که‌ و ده‌ته‌په‌ دا.رێبه‌ری گه‌لی کورد عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان ده‌رباره‌ی ته‌ندروستی خۆیشی زانیاری دا و ده‌ستنیشانی کرد که‌ دۆخی ته‌ندروستییه‌که‌ی وه‌کو جارانه‌.ئۆجه‌لان گووتی: هه‌ر رۆژێکی ئێره‌ له‌ ئه‌شکه‌نجه‌ خراپتره‌، سه‌ره‌ڕای هه‌موو گرفته‌کان، هێزم دایه‌ به‌ر خۆم و نه‌خشه‌ی رێم ئاماده‌ کرد.

+ نوشته شده در  Sat 29 Aug 2009ساعت 6:7 PM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

 

شێخە عەرەبەكان: ئەگەر كەركووك بكەوێتە

 دەست كورد لەسەر نەخشە نایهێڵین

ئەنتۆنی شدید
قەرەقوش - عێراق

 لویز خنۆ ئەندامی ئەنجوومەنی شارەوانییەكە كە شارەكەی لەسەرووی كۆنتڕۆڵی ئەوەوەیە. شەقامە گیراوەكانی پڕی میلیشیای چەكدارە كە شەپقەیان لەسەرە و پانتۆڵی جینزیان لەبەرە و كڵاشینكۆڤێكیشیان بەدەستەوەیە. ئەوان گوێ لەیەكێكی دیكە دەگرن . بەڕێوەبەرانی هێزەكانی پۆلیس لایەنگیری نەتەوەی خۆیان دەكەن، جا كورد بێت یاعەرەب . پیاوانی ئایینی لایەنگیری كوردن و خنۆ و هاوكارانیشی لایەنگیری عەرەب دەكەن. لەمبارەوە خنۆ گوتی" هەرچەندە ئێمە لە ناكۆكییەكەوە دوورین، بەڵام كەوتووینەتە ناوجەرگەی ناكۆكییەكەی نێوان كورد و عەرەب، ئێستا ئێمە لە نێوەڕاستدا گیرمان خواردووە".
خنۆ ئەو شارۆچكەیەی ناونا "هێڵی رووبەڕووبوونەوە"، كە هەنگاوێك لە بەرەی باكووری عێراقەوە دوورەو ناكۆكییەكە بەهۆی ركابەرایەتی مێژوو، جوگرافیا و دەسەڵات دروستبووە. ئەو هێڵە هەرێمی كوردستانی عێراق لە بەشەكانی دیكەی ئەو وڵاتە جیادەكاتەوە، ئەمڕۆش ئەو بەرەیە، مەترسیدارترین هێڵی نێو عێراقە، هەر لەوێ و لەنزیك گردەكانی كە بەكێڵگەی گەنم داپۆشراون، مانگی رابردوو هێزەكانی كورد و عەرەب ئەوەندەی نەمابوو رووبەڕووی یەكتر ببنەوە.
بەرپرسانی كورد پێیانوایە رووبەڕووبوونەوەیەكی دیكە ئەوەندە دوور نییە، چونكە گفتوگۆكان چەقیون و كاربەدەستە ئەمریكییەكانیش دانیان بەوە دانا كە تەنیا هاتنە ناوەوەی ئەوان رێگر بووە لە دروستبوونی گۆماوی خوێن.
لە ساڵی 2003وە كاتێك هێزەكانی ئەمریكا خۆیان خزاندە بەغداوە، سەدام حوسێنیان رووخاند و شیعەكانیان بەرز كردەوە و سوپای چەكداری سووننەیان هەڵوەشاندەوە، بەشێوەیەكی گشتیی شەڕێكی تایفەرگەری سەریهەڵدا لەنێوان شیعە و سوننەی عەرەب، بەڵام ئەو شەڕە ئێستا كز بووە، سەرەڕای ئەوەی تاڵی لەنێوانیان هەر ماوە.
 چەندین مانگ مەترسی ئەوە هەبوو شەڕی تایفەرگەری سەرهەڵداتەوە، دوای كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا، بەڵام ئەمڕۆ ئەو مەترسییە دووركەوتووەتەوە و بەرپرسانی ئەمریكی دەڵێن گەورەترین مەترسی بۆ چەند ساڵی داهاتوو شەڕی نەتەوایەتییە، كوردانی باكوور دژی عەرەبن كە حكومەتی بەغدایان كۆنترۆڵكردووە كە كێشەكان هەر بەچارەسەرنەكراوی ماونەتەوە، لە دوای داگیركردنی عێراق لەلایەن بەریتانیاوە لە دوای جەنگی جیهانی یەكەم.
ئەو ناكۆكییە بووەتە هۆی دروستكردنی هاوپەیمانییەتێك كە سەرۆك وەزیرانێكی شیعەی هێناوەتە نێو باوەشی شێخە سوننییە بەهێزەكانی پارێزگای ئەنبار كە وەختی خۆی خاڵی بەهێزی یاخیبوون بوو. ئەوەش مەترسییە كۆنەكەی كوردی نوێ كردووەتەوە بەوەی هاتنە سەركاری حكوومەتێك لە بەغدا كە ئامانجی لاوازكردنی دەسەڵاتی حكوومەتی هەرێمە، كە لە 25/7 هەڵبژاردنیان بۆ پەرلەمان و سەرۆكێكی نوێ ئەنجامدا و شارۆچكەكانی سەرسنووری وەك قەرەقووشی خستووەتە بارودۆخێكی ناهەموارەوە كە هەندێ مەترسی ئەوەیان هەیە شەڕ و پێكدادان دروست ببێت.
ئەسیل نوجێفی، كە پارێزگاری نەینەوایە و عەرەبێكی سوننەیە لەمبارەیەوە گوتی" رەنگە شەڕ دروست نەبێت، چونكە ئێمە بەدەست شەڕەوە بێزاربووین، بەڵام بەدڵنیاییەوە لێرەو لەوێ پێكدادان دروست دەبێت".

تووندوتیژی لە ئەنباری سوننە

ماوەیەكی كورت لەمەوبەر لە پارێزگای ئەنبار كە پارێزگایەكی فراوانە و كەوتووەتە رۆژئاوای بەغداوە، دەنگوباس هەر دەربارەی كوشتنی ئەمریكییەكان، لێدانی كافران و دەركردنی سیاسەتمەدارە شیعەكان و ئێرانییە پاڵپشتیكارانیان لە بەغدا بوو، بەڵام ئێستا شتی دیكە جێی قسەوباسە . رەعد عەلوانی كە شێخێكی رومادییە راشكاوانە قسە دەكات، گوتی" كورد لە هەمووان مەترسیداترن، لەبەرئەوەی ئەوان وەك هاووڵاتی عێراقی لەنێوان ئێمەدا دەژین. پێویستە ئەوان ئەوەیان لەبیربێت كە رۆژێك دادێت حكوومەتی بەغدا بەهێز دەبێتەوە".
هەروەها خالید عەبدوڵڵا فەهدی ئامۆزاشی كە بەدەم جگەرە كێشانەوە چایشی دەخواردەوە لەوبارەوە گوتی" وەختی خۆی یەك پۆلیس بە شەق هەموو كوردەكانیان دەردەكرد". ئامۆزایەكی دیكەشی بەناوی ئەسكەندەر حوسێن محەممەد خۆی تێهەڵقورتاند و گوتی" ئەگەر خۆشمان نەمانتوانی، ئەوا منداڵەكانمان بەشەق دەریان دەكەن ".
نوری مالیكی سەرۆك وەزیران سوودی لەو ناكۆكیانە وەرگرتووە بۆ ئەوەی خۆی بكاتە سەركردەیەكی نیشتمانی. ئەو ناسنامەیەكی بۆ خۆی دروستكردووە كە بەرگریكاری یەكگرتوویی عێراق و ناسنامە عەرەبییەكەیەتی. ناوبراو پێداگیری كردووە لەسەر بەهێزبوونی حكوومەتی ناوەندی و گۆڕانكاری لە دەستووردا كە كورد حەز بەم كارە ناكەن و پێیانوایە ئەو دۆكیۆمێنتە شورەی ئەوانە دژی خواستەكانی بەغدا. لە ساڵی رابردووەوە مالیكی سوپای عێراقی رەوانەی ناوچە ناكۆكی لەسەرەكان كردووە كە زۆربەی ناوچەكە پڕی نەوت و غازی یەدەگە.
لە ئەنبار، مالیكی كە پێشنیازی هاوپەیمانیێتی كردووە لەگەڵ ئەحمەد ئەبوڕیشە، كە بەهێزترین شێخی سوننەی ئەو پارێزگایەیە و براكەشی سەرۆكایەتی شەڕی دژی رێكخراوی قاعیدەی كرد لە عێراق، هەتا لە ئەیلولی 2007 تیرۆر كرا. ئەبوڕیشە دەربارەی سەرۆك وەزیران گوتی" مالیكی یەكگرتوویی عێراقی دەوێت، بۆیە بیروڕا و بۆچوونمان زۆر لەیەكەوە نزیكە".
ئەگەر بڵێی سیاسەتی عێراق ئاشكراو روونە، وەكو ئەوە وایە بڵێی سەعاتە رۆڵێكسەكەی ئەبوڕیشە تەقلیدە، بەڵام لە راستیدا وانییە و یاریەكەی ئەم دواییەی بەغدا، وردبینی پاڵنەرە راستەقینەكەی مالیكی پیشاندەدات . ئایا مالیكی ئەو كەسە بەهێزە نیشتمانییەیە كە زۆر كەس لێرە پێی سەرسامن، چونكە سوورە لەسەر بەرگریكردن لە یەكپارچەیی عێراق لە دژی ئامانجەكانی كورد؟ یاخود ئەو بە نهێنی جوداخوازێكی تایفەگەرە و هەوڵدەدات مەترسییەكانی عەرەب گەورە بكات بۆ ئەوەی سەرقاڵیان بكات، بئ ئەوەی ئاگایان لە فراوانبوونی دەسەڵاتی شیعە لە بەغدا نەمێنێت؟
لە پارێزگای ئەنبار عەلوانی دووپاتیكردەوە كە سیاسەتە تووندەكانی مالیكی بەرامبەر بە كورد پیلانێكە بۆ راكێشانی دەنگدەری عەرەب بۆ هەڵبژاردنەكانی پەرلەمان لە مانگی كانوونی دووەمی داهاتوو. شێخێكی دیكە بەناوی حەمید هایس، ستایشی مالیكی كرد لەسەر هەڵوێستەكەی بەرامبەر كورد، بەڵام جەختی لەسەر ئەوە كردەوە كە پێویستە تووندتر بێت .
لەگەڵ سەرلەقاندنی شێخە عەشایەرەكانی دیكە، هایس پێشنیازی خۆی بۆ چارەسەركردنی مەسەلەی كەركووك خستەڕوو، كە شارێكە لەلایەن كورد، عەرەب و توركمانەوە ركابەرایەتی لەسەر دەكرێت و گوتی" ئەگەر ئەوان ویستیان دەستی بەسەردا بگرن، ئەوا ئێمە لەسەر نەخشە نایهێڵین".

گومان لەنێو كورددا

لەسەردەمی بەریتانییەكانەوە زۆربەی گفتوگۆكانی كورد لە گەڵ بەغدا شەڕی بەدواداهاتووە، كە دواترینیان كومەڵكوژییەكەی سەدام حوسێن بوو دژی كورد لە كۆتایی شەڕی نێوان عێراق و ئێران لەساڵی 1988.
فەلاح مستەفا بەكر، وەزیری كورد پرسیاری كرد " ئایا سیاسەتێك هەیە بۆ دواخستنی ئەو كێشانە هەتا ئەو كاتەی عەرەبەكان بەهێز دەبن و خواستەكانیان بەسەرماندا دەسەپێنن؟".
مالیكی هەتا ئێستا دوو شاندی رەوانەی هەولێر كردووە، بەمەبەستی ئەوەی ئەو گیرخواردنەی نێوان حكوومەتی بەغدا و حكوومەتی كوردی بشكێنن، بەڵام مالیكی بۆ ماوەی ساڵێكە قسەی لەگەڵ مەسعود بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان نەكردووە، كە ئەمەش هێمایەكە بۆلاوازبوونی ئەو پەیوەندییە بەهێزەی وەختی خۆی هەیان بوو. هەروەكو بەرپرسێكیش ئاماژەی بە خراپی پەیوەندییەكاندا و گوتی" ژهرێكی زۆر لەئارادایە".
بەرپرسانی ئەمریكی دانیان بەوە دانا كە مەسەلەی ناوچە ناكۆكی لەسەرەكان بووەتە مەسەلەیەكی یەكجار هەستیار لە نێو كێشە هەڵپەسێردراوەكانی عێراق كە بریتییە لە ئاشتەوایی نیشتمانی و یاسای نەوت، دابەشكردنی داهات و بەڕێوەبردنی نەوتی یەدەگی عێراق كە رێژەیەكی زۆرە.
بۆ چەند مانگێكیشە ئەمریكا، رۆڵی سەرەكی خۆی بۆ چارەسەركردنی ئەو كێشانە، داوە بە نەتەوەیەكگرتووەكان، كە هەتا ئێستا زۆر شتی بەدەست نەهێناوە. لەگەڵ ئەوەشدا كاتەكە زۆر نەگونجاوە، چونكە كورد ئێستا سەرقاڵی ئەنجامی هەڵبژاردنەكانن كە پارتە ئۆپۆسزیۆنەكان بەشێوەیەكی چاوەڕوان نەكراو ئاستێكی باشیان پیشاندا و پێكهێنانی حكوومەتیش رەنگە هەتا مانگی ئەیلول بخایێنێت و لەگەڵ ئەوەی هەڵمەتی هەڵبژاردنی نیشتمانیش مانگی تیشرینی دووەم دەست پێدەكات، بۆیە ئەوەندە كات بۆ گفتوگۆكردن نەماوە.
بەهەمان شێوەی عەرەبی عێراق، هەندێ كوردیش گومانیان لە ئاڵۆزبوونی ئەو ناكۆكییە هەیە، محەممەد تۆفیق سیاسەتكاری ئۆپۆسزیۆنی كورد گوتی" ئەوە بۆ بەكارهێنان وئیستیهلاكی ناوخۆییە"، بەپێی قسەی ئەو پەرەسەندنی ئەو ناكۆكییە بەمەبەستی سەرقاڵكردنی خەڵك و دوورخستنەوەیانە لە هەبوونی گەندەڵی و شكستی هەردوو پارتە سەرەكییەكەی ئەو هەرێمە پارتی و یەكێتی، لەو بارەیەوە ناوبراو گوتی" بۆ ئەوان بیرە نەوتییەكان زۆر گرنگترن لە شنگار و خانەقین".
مانگی رابردوو لەبەر هێزەكانی ئەمریكا نەبووایە لە مەخموور شەڕ لەنێوان كورد وسوپای عێراق روویدەدا، نێچیرڤان بارزانی سەرۆك وەزیرانی كوردستان پرسیار دەكات " كەی جارێكیتر ئەوە روودەداتەوە؟" هەروەها گوتیشی " ئێستا بە لۆجیكی كێ بەهێزەو كێ لاوازە رەفتار دەكرێت".

شارۆچكەیەكی فرە لایەنگیری

یەكەم پرسیار لە خاڵی پشكنینی ئەم شارۆچكە كریستییان نیشینە كە نزیكی ناوچە ناكۆكی لەسەرەكانە، لەلایەن چەكدارێكەوە كە جلوبەرگی سەربازی لەبەردابوو كرا"لەكوێوە هاتوویت؟".
بەڵام پرسیارەكانی دواتر ئەوە نەبوون " تۆ مەسیحیت؟"، "تۆ كوردیت؟" "تۆ عەرەبیت؟".
ئێستا لە قەرەقوش ئەو پرسیارانە گرنگن.
پێدەچێ دانیشتوانی ئەو شارۆچكەیە، نەیانەوێت شارۆچكەكەیان بە هەرێمی كوردستانەوە بلكێنرێ. زۆربەی مەسیحییەكانی ئێرە شانازی بەوە دەكەن كە سەر بە كۆمەڵگەی كۆنی میزیۆپۆتامیان. هەندێكیش بەرامبەر بە دەستتێوەردانی هێزی ئاسایشی كوردی نیگەرانن كە دانیشتووانەكانی ئەو شارۆچكەیە ئاشكرایان كرد لە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا چەندین خەڵكیان دەستگیركردووە و رەوانەی زیندانیان كردوون لە هەولێر و ئاكرێ.
یەكێك لە سیاسەتكارەكان گوتی" كاتێك ئەو زیندانییانە ئازاد دەكرێن دەبێ دەمیان دابخەن".
زمانی جێگری بەڕێوەبەری پۆلیسی ئەو شارۆچكەیە كوردییەو، رەخنەگرانی پێیانوایە كە لایەنگری كوردە. بەڕێوەبەرەكەی بە عەرەبی قسە دەكات . ئەندامانی ئەنجوومەنی پارێزگا لایەنگری نوجێفی دەكەن كە هەندێك ئاو و كارەبا بۆ قەرەقوش دابین دەكات.
بەڵام ئەوەی زیاتر هاوكاریان دەكات سەركیس ئاغا جانە كە دەوڵەمەندێكی مەسیحییە و وەختی خۆی وەزیری دارایی كوردستان بوو. ناوبراو پاسی بۆ قوتابیان دابین كردووە، سەنتەری چاودێریكردنی منداڵی بێ دایك و باوك داناوە و كڵێسەكانی نۆژەنكردووەتەوە، هەروەها مۆلیدەی كارەبای دابین كردووە بۆیان. هەروەها بەرپرسان ئەوەشیان دركاند كە ناوبراو لەپشت چەكدارەكانی ئەو ناوچەیەشەوە كە ژمارەیان دەگاتە 1200 چەكدار.
قەدیر سەلیم كە یەكێكە لە فەرماندەكان گوتی" ئێمە لەلایەن دەوڵەتەوە فەرمانمان پێدەگات"، كە پرسیاریشی لێكرا، كە ئەو مەبەستی بەغدایە؟، وەڵامی دایەوە و گوتی" نەخێر، كوردستان".
لە رۆژنامەی Washington post وە

+ نوشته شده در  Sat 29 Aug 2009ساعت 11:40 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

ئۆجەلان هه‌زاران باڵا  لە مێژوو 
ی مرۆڤایه‌تێدا ......................عەلی سیرینی, سیدنی
ئۆجەلان باڵایەک لە مێژوو .......................عەلی سیرینی, سیدنی


دە ساڵە بە تەنیا و چوار دیوار بە دەوریا، لە ژێر ئەشکەنجە و جەنگی دەروونی و مامەڵەی ئاژەڵە دڕندەکانی جەللادانی زیندانی دوورگەی مەڕمەڕە، لە نێو هاژەی شەپۆڵە سەر شێتەکانی دەریای ئێجە، باڵایەک لە مێژوو، لە سووچێکی ژووری زیندانی تاکە کەسی، ئارام دانیشتوە و سەری بە سەر کتێبێکەوە گرتووە!
دێڕەکان رێچکەکانی زانست و عیرفانن و ئۆجەلان بە ناویانا بەرەو مێژوو دەڕوات! ئێواران کاتێک رۆژ لە کەنارەکانی ئێجە بەرەو ئاوا بوونە، ئۆجەلان گەیشتووەتە کۆتایی دوا رێچکەی کتێب، هەڵوەدای رێچکەکانیتر دەبێت و، هەڵدەستێت، باسکێکی تری مێژوو بە سەر باڵایەوە بڵند بووەتەوە!
بێ کەشوفشی پاسەوانی زۆر، کاروانی سەیارەی جامڕەش بە دوایەوە، چەکدار و دارودەستە، کۆشک و تەلاری بڵند کرا و بە سەر شاخ و گردەوە، کامێرا و تەلەفزیۆن و زوڕنای بەردەوامی گەندەڵی.
بێ ئەوانە هەموو..
مێژوو خۆی و حەشەمەتی و، خۆی دارودەستەی، خۆی رێچکەکانی و بڕیارەکانی، وەک سەرسامێکی ئەبڵەق، دێت و لە پشت پەنجەرە بچوکەکەی ژووری تاکەکەسی، گوێچکەکانی بۆ ئۆجەلان شل دەکات.
ئەمڕۆ 15/8/2009 هەموو تورکیا و کوردستان و ئەوروپا، دەبێت بە گوێ و چاو بۆ بیستن و بینینی ئەو نەخشەی، زیندانییەکی دە ساڵە دەیکێشێت بۆ ئایندەی نەوەکانی داهاتوو!
ئافەرین مرۆڤ.
ئافەرین پیاو، لە بنەماڵەیەکی هەژاری بێ دەرامەت، لە گوندێکی لە بیرکراوی کوردستان، دوای برسی بوون و تینویەتی، دوای دەربەدەری و راونان، بێیت و لە ناو میللەتێکی خاپور کراو، لە ناو میللەتێکی نەخوێندەوار کراو، لە ناو کوردستانێکی سوتێندراو، پارتێک دروست بکەی کچە ناسکۆڵەکانی، گڕ لە بەفر بەربدەن و لەنێو چیاو چۆڵ و شاخ و دەشت و کێو، چەک بە کۆڵەوە، کتێب بەدەستەوە، وانەی رۆشنبیری و بوژانەوە فێر ببن و بیبەخشنەوە!
ئافەرین پیاو.
گەورەیی و سەروەریت لە کەسەوە بۆ جێ نەماوە!
ئافەرین پیاو...
وەها دڵسۆز بیت بۆ گەلەکەت، نە کۆشک و ڤیللات جێهێشتووە، نە سەیارەی جوان، نە پارەی بانکەکان. بەڵام ئێستا دڵی هەموو کوردێکی دڵسۆز و راستگۆ، بووەتە بانکی خۆشەویستی تۆ!
نە چەکت پێیە بمانترسێنیت، نە دەسەڵاتت هەیە نانبڕمان بکەی، نە زێڕەڤان و "ئاساییش و زانیاری" ت هەیە دەنگمان تەزویر بکەی. بەڵام هەموومان، هەر یەکەو بە ڕێژەیەک، هەریەکەو بە شێوەیەک، دەنگت بۆ دەدەین!
ئافەرین پیاو...
مەحرومکراوی لە لەزەتی ژیان (خواردنی خۆش، گەشت و گوزار، رابواردن، پارە و پول، دەسەڵات)، بەڵام توانیت ژوورە بچوکەکەت بکەیتە قوتابخانەی زانست و فەلسەفە و مێژوو!
لە سەردەمی بەرەو دواوە گەڕانەوەی کتێب، ئەو پەیامە دەگەیەنیت بە نەوەی تازە پێگەیشتوو، کە کتێب بە لەزەتترین خۆراکە!
ئەو پەیامە دەچرپێنیت بە گوێی سەرکردە گەندەڵەکانی ئەملاو ئەولا، کە خۆشەویستی گەل گەورەترین هێز و پشتی سەرکردە و پارتە!
خەباتکردن بۆ هەژار و چەوساوەی میللەت گەورەترین سەروەری و سەرمایەیە!
ئافەرین پیاو...
نە شەپۆڵی هەژدیهای دەریا، نە گەردەلولی نێو شاخان، نە پلانی ژەهراوی دونیا چۆکی پێت دانەدا و، تۆش بۆ مانەوەت، "پە کە کە" بۆ مانەوەی، نەچوون لەشکرکێشی دوژمن بکەن بۆ سەر کورد خۆی!
هەی ئافەرین.
پشتت نایە گەلەکەت و شاخت کردە عەرشی مەملەکەتی خۆڕاگرتن و سەرفرازی، زانست و رۆشنبیریت کردە خۆراکی نەوەی ئێستا بۆ گەیشتن بە کەناری ئایندەیەکی پڕشنگدار!
ئافەرین.
تورکیا بە هەموو هێزیەوە، بەو هەموو پلان و دڕندیەتییەوە، زەبەلاحیەتییەوە، نەیتوانی ناچارت بکات ببیتە دارودەستەی ئەو، تا خۆڕاگری تۆ سەری تورکیای چەماند و، واتلێکردن بە سەر شۆڕیەوە دان بنێنن بە مافی کورد و چاوەڕێی نەخشەی رێگات بکەن...
ئەو دێڕانەی ئەمڕۆ دەینوسی رێگای مێژوون، وێنەتکێشاون بۆ گەیشتن بە رۆژگارێکی پرشنگدار و سەرکەوتوو بۆ کورد و گەلانی ناوچە.
تۆ باڵایەکی لە مێژوو.
باڵای مێژووش، نە بە تورکیا و نە بە هەموو هێزی وڵاتان ناچەمێتەوە


!

Rêber APO

Şanlı 15 Ağustos Atılımı ve Doğru Devrimci Siyasetin Zaferi

راستی کەسایەتی سەرۆکایەتی لەکوردستان

ئەگەر زیاتر لەژێر رۆشنایی ئەو راستیانەی کە لەسەرەوەدا باسمان لێوەکرد، بابەتەکە فراوان بکەین، ئەوا بەئاشکرا بۆمان دەردەکەوێ کە کەسایەتی کورد راستی دوژمنی لەخۆیدا بەرجەستە کردووە. بەو ئاستەی کە دوژمن لەکوردستاندا هەیە، بەڕادەیەکی ئەوتۆ بەگێلی و خیانەتکاری و بەڕاستی دوژمنەوە گرێدراوە، کە سایکۆلۆژیەتی گاڕان لەخۆیدا بەرجەستە دەکات. بە جۆرێک ناتوانێ ببێتە هیچ، جگە لەکەسایەتیەکی نەفرەت لێکراو و چارەڕەش، هەروەها نابێتە کەسایەتیەکی سەرکردە و خەباتگێڕیش. جا ئایا دەتوانین بەبێ شیکردنەوەی ئەو کەسایەتییە و بەخستنەبەر لێکۆلینەوە و گفتوگۆ و رەخنەی قووڵ، بژین؟
پەندێکی پێشینان هەیە دەڵێ "کەسایەتی فوڵانی ناتوانێ شارۆچکەیەک بونیاد بنێ، بەڵکو تەنانەت گوندێکیش". بەڵام ئەو جۆرە کەسایەتیەی باسمان لێوە کرد، بگرە ناتوانێ کۆشکێکی بچوکیش دروست بکات، زیاتر لەمەش ئەو کەسایەتییە ناتوانێ حەزەکانی رۆژانەی خۆی تێر بکات.. جا با هەر یەکێک بیر لە رەوشى خۆی بکاتەوە و خۆی لەکورتە باڵایەک کەمتر نەبینێ کە لە وڵاتێکدایە خەریکە مێژووەکەی بەپیتی بریسکەدار دەنوسرێتەوە. زۆربەی ئەوانەی خیانەتکارن لەکاتێکدا کە کەمترین رێزیان بۆ خۆیان نییە و وەکو پێویست جوانی وڵاتەکەیان نابینن، ئەگەر بشیبینن، ئەوا وەکو پێویست سوودی لێ نابینن. ئایا کەسێک هەیە ئەم پرسیارانەی لەخۆی کردبێت؟ ئایا ژیان لەوڵاتێکی وەهادا دەچێتەسەر؟ ئایا لەوانەیە رۆژێک ببێتە شتێک؟ و ئەوانەی ئەم پرسیارانە دەکەن لەجیاتی ئەوەی بە ئەرکی سەرشانیان هەڵسن، هەڵدێن. واتە هەموو لەحاڵەتی هەڵاتن و گەیشتنن بە ئاستێکی بەرز لەهەندەران و بەشێوەکی تایبەتی هەوڵدەدەن بۆ ژیانێک کە لەبۆتەی دوژمندایە. ئەو مرۆڤە کێیە و دەبێ بەچی؟ دەبێ چ ناوێکی لێ بنێین؟ با بیر لەمێژووی ئەو کەسانە بکەینەوە، ئەوانە خۆیان بە سەرکردە دادەنێن و بەئەندازەی پلەو پایەیان، کە لەدامەزراوەکانی دوژمندا وەریان گرتووە. بە واتایەکیتر بەئەندازەی ئەو شوێنەی کە لەژێر سایەی سیستەمی کلکایەتیدا دەستیان کەوتووە، خۆیان بە سەرۆکایەتی پرۆفیسیۆناڵ دەزانن. بیر و باوەڕی باوی ئەوانیش وەک کەشتیوانێکن کە کەشتیەکانیان لەنقوم بوون رزگار کردووە. ئەوان خۆیان بەپیاوی توانا و فەرمی و شەریف و بەڕێز دادەنێت، ئەوەش گەورەترین هەڵەیە، لەوەش زیاتر دەبێتە سەرچاوەی گێلی و نەفامی و بەرەو خیانەتکاری و کەوتنی لەمرۆڤایەتی دەبات.
PKK بە واتایەک لە واتاکان بریتییە لە دیتنی ئەو راستیانە و یاخیبوون لە بەرامبەریان. کەواتە سەرۆکایەتی گەل و وڵات لەلای ئێمە، یەکەمجار بە دیتنی ئەو راستیانە دەستپێدەکات. جا بەدیتنی ئەو راستیانەی سەرەوە دەگەینە ئەو ئەنجامەی کە حەقیقەتی وڵاتێک و گەلێکی جیاواز هەیە، کە لەم وڵاتەدا دەژین. ئەمە هەنگاوێکی سەرەتایە، بەڵام ئەم هەنگاوە زۆر گرنگ و پێویستە.
ئێمە لەبەردەم کەسانێکین کە وڵاتەکەیان بە تەواوی لەبیرکردووە، یان روونتر بڵێین کەسانێکن وەڵامیان بۆ پرسیاری ئایا دەبێ من وڵاتم هەبێ، نییە. تەنانەت ئەو کەسانە پێویستی ئەوەش نابینن کە ئەمجۆرە پرسیارانە لەخۆیان بکەن، هەروەها وەڵامیشیان بۆ پرسیاری ئایا دەبێ ئێمە گەلێکی جیابین، نییە. تەنانەت ناشیانەوێ ئەم پرسیارە لەخۆیان بکەن. لەمانە هەمووی خراپتر ئەوەیە کە دەگوترێت:"تا چ رادەیەک من تورکم ــ ئێراقیم ــ سوریم ــ ئێرانیم..؟". ئەو راستیەش ئاماژە بۆ ئەوە دەکات کە کەسایەتی خۆمان لەدەستداوە. جا چۆن دەتوانرێ رێگای ژیان بۆ ئەو کەسانە بدۆزرێتەوە کە نکۆڵیان لەخۆیان کردووە، بەڕادەیەک بۆ بەجەستەکردنی ئەو جۆرە کەسایەتییە لەدامەزراوەکانی دوژمندا کاریان کردووە؟ ئەمەش ناکۆکیەکە کە بەئاشکرا لەمرۆڤی ئێمەدا دەبینرێت. دواتریش دێت لەڕێگای ژیان دەگەڕێت. ئەمەش گەورەترین خەیاڵێتی. لەتوانای هەر مرۆڤێکدا هەیە کە تێبینی ئەو جیاوازیە بەرفراوانە بکات لەنێوان داواکارییە تایبەتییەکانی مرۆڤی ئێمە و راستیەکانی ژیانی رۆژانەدا. لێرەوەش گەورەترین تێکچڕژاوی دەردەکەوێ، ئا ئەوەیە سەرچاوەی ئەو ناکۆکیە ئاشکرایە کە ئێمە بەگێلی ناوی دەبەین؟ هۆیەکانی ئەم ئاڵۆزیە نامۆییەی کە لەکەسایەتی کورددا هەیە بۆ ئەو ناکۆکیە دەگەڕێتەوە. بەواتایەکی دیکە ئەمە نەک هەر تەنیا ملکەچ کردنە، بەڵکو راکردنە لەراستیەکان کە هەموو سنوورەکان دەبەزێنێ. ئەمەش تا رادەیەک ئەوە دەگەیەنێ کە هەتاکو ئەو ترس و تۆقاندن و بێبەشکردنە لە رێگای ژیاندا هەبێ، ئەوا جگە لەچوونە ژێر سایەی سەرۆکایەتی دوژمن نەبێ ــ کە بەم رەوشەی بردین ــ هیچی دیکە ناگەیەنێ. ئەمەش خراپترین کۆیلایەتی هاوچەرخ لەخۆیدا دەنوێنێ، هەروەها ئەمە خۆ هاوێشتنی کۆیلەیە بۆ باوەشی ئاغاکەی. ئەمەش تەنها لەبواری هزریدا نەماوەتەوە، بەڵکو کاریگەری لەهۆش و گیان و هزر و دۆزی هەر کەسێکدا دەبێت. ئەوەی لێرەدایە بەتەنها نامۆبوون و شێواندن و لادان نییە، بەڵکو کۆششکردنە بۆ ئەوەی لەمەلیکێک مەلیکتر بێت. کاتێک لەئەنجامدانی ئەمەشدا شکست دێنێ، ئەوا دەبێتە کەسایەتیەک، کە وەک مینێکی شێتی لێدێت و نازانرێت کەی و چۆن و لەکوێ دەتەقێتەوە؟ لەهەمانکاتدا ئەم هەلومەرجە لەبویەری ئێمەدا دەرکەوتنی نمونەی کەڕترین و لاڵترین و کوێرترین کەسایەتی دەنوێنێ. لەبەرئەوەی نمونەی کەسایەتیەکە کە نکۆڵی لەخۆی دەکات و بەمڕادەیە خۆی دەخاتە باوەشی دوژمنەوە. هەربۆیە ئەم کەسایەتیە نمونەی کەسایەتیەکی کوێر و بێ ویژدان و شێتە، لەم گۆشە نیگایەوە دەتوانین بگەین بە ناوەڕۆکی کەسایەتی تاکەکەسی لەوڵاتی ئێمەدا. لەخودی ئەم ناکۆکیانەشدا گەندەڵی ــ خراپەکاری ــ توانەوە ــ دزی و تاڵان و هەموو کەموکوڕییەکی دیکە هەڵدەقوڵێ. تەماشا بکەن! ئەگەر بڕەخسا بوایە ئێستا هەموو دەبوون بە دز و جەردە و گێل و نەفام و خزتمەکاری دوژمن. کەوابێ چۆن دەتوانین ئەم جۆرە کەسایەتییە بە کەسایەتیەکی بەرێز لەقەڵەم بدەین؟
لەسەر ئەم بناخەیە ئەگەر بمانەوێ راستی PKK لەخۆوە بگرین، یاخود بخوازین راستی سەرۆکایەتییەکەی لەخۆوە بگرین، ئەوا دەبێ دەرک بەوە بکەین کە بەمشێوەیە لەڕووداوەکانی گۆڕەپانی وڵات و پەیوەندیەکان و دیاردەکانی دەڕوانێ. هەورەها بەمشێوەیە دەڕوانێتە هەموو دیاردەکانی کۆمەڵگا. دیالەکتیکی PKKش کە پێویستە لەخۆماندا بەرجەستە و نوێنەرایەتی بکەین ئەوەیە. ئەگەر خاڵی دەستپێکردنی بەمشێوەیە بێت، ئەوا زۆر سروشتییە کە لەچارەسەرکردنی ئەم نەخۆشیانەدا سەرکەوێت و بە تێپەڕبوونی کات رێچکەی کۆمەڵگاش راستبکاتەوە. بەواتا لەبەربەستکردنی ژیان و دژ بە نکۆڵیکردن و سنوور دانان بۆ گێلی و بێ ئاگایی سەردەکەوێ.
جەختکردن لەسەرئەوەی کە لەتوانادا هەیە ئەم وڵاتە ببێتە وڵاتی ئێمە و گەلیش ببێتە گەلی ئێمە، هەروەها جەخت کردن لەسەر بەرهەمهێنانی بیر و سیاسەتێک، ئەگەر بکرێ رێڕەوێکی سیاسی بۆ ئەم مەبەستە دیاری بکرێ و لەبواری رێکخستنیشدا هەوڵی لەپێناودا بدرێت. ئەمانە هەموو تایبەتمەندی سەرۆکایەتی PKK و چۆنێتی پەرەسەندنی بوون لەقۆناخی ئایدیۆلۆژی، کە ناوی دەبەین بە کرۆکی رێکخستن و شێوە سەرەتاییەکەی.

PKK دەرکەوتنێکی سەرۆکایەتیە لەکوردستان
دەرکەوتنی سەرۆکایەتی لە PKKدا دەرکەوتنێکی جیاواز و دیارە، بەو مانایە دەرکەوتنێکی نوێ و مێژووییە، هەر بەر ئەمەشە کە هەلی پەرەسەندنی خۆی بەدیدێنێ، چونکە لەبەرامبەر بویەرێکی بەستەڵەک و بەتەواوەتی داخراودا، هەلی ژیان دەخوڵقێنێ. هەروەها توانای سەرلەنوێ دامەزراندنی وڵاتێکی لەبیرکراوی لە قوڵایی مێژوودا دێنێتە کایەوە. هەتا ژیانیش بۆ گەلی ئەم وڵاتە دەڕەخسێنێ. سەرۆکایەتی لە PKKدا دەرکەوتنێکی هزریە و هەر لەم پێناوەشدا دەست دەکات بە چالاکیەکانی پڕوپاگەندە بۆ ئەوەی بگۆڕدێت بۆ رەوتێکی کرداری و چەمکێکی ئاشکرا. هەر لەسەرەتاوە مەزنایەتی PKK لەم خاڵەدا بەرجەستە بووە. هەر ئەمەش بۆتە هۆی تێگەیشتنی لەگروپە سەرەتاییەکانمان لەکاتی دروستبوونیاندا.
قۆناخی سازکردنی گروپی یەکەم، مانای دورستبوونی ناوک یان چاندنی تۆوی یەکەم دەبەخشێ، ئەوەش مانای خۆ ئامادەکردنە بۆ پێکهێنانی بڵندترین ئاست. لەو قۆناخەدا چالاکیەکانی هزری ئایدیۆلۆژی و شێوازێکی خەبات باڵادەست دەبێ کە دەستە و گروپی بچوک پێی هەڵدەستن، کەچی شێوازی سیاسی و سەربازی تا رادەیەک لەخۆوە دەگرێ، بەڵام بەسیاسی بوون و پێگەیشتنی سەرۆکایەتی ئەم گروپە بچوکانە لەقۆناخەکانی دواییدا دێتە ئاراوە. پێکهێنانی گروپی سیاسی و سەرۆکایەتی سیاسی چی دەگەیەنێ؟
بەسیاسی بوونی دەستە و گروپێک بەرپەرچدانەوەی سیاسی باری دوژمن و پاشان سیاسەتی دەوڵەت هەروەها بەرپەرچدانەوەی کلکایەتی و گێلی و نەفامی و سایکۆلۆژییەتی گاڕان دەگەینێت.
ئەم سروشتی بەرەنگاربوونەوەیە هەر لەسەرەتاوە لەسەرۆکایەتی PKKدا هەیە، ئەو دیاردە سیاسیەی کە لەکۆتایی حەفتاکاندا پەرەی سەند و لەگەلێک بۆنەدا باس و لێدوانمان لەسەر کرد، پەرەسەندنی هەمان ئایدیۆلۆژییە کە لەسەرەتای حەفتاکانەوە دەرکەوت و گەشەی کرد. بێگومان پێشبینی لەوە نەدەکرا کە گروپی ئایدیۆلۆژی هەر لەسەرەتای دروستبوونیەوە دووچاری فشاری دەوڵەت ببێت، چونکە هێشتا ئەوەندە پەرەینەسەندبوو کە پێویست بەوە بکات زۆر و کوتەک بەرامبەری بەکاربهێنرێت، بەڵام هەر لەسەرەتاوە هێرشی هزری هەبوون، لەو کاتەدا ئەوانەمان بە سۆسیالیزمی شۆڤێنی و میللیگەرای سەرەتایی ناودەبرد، بەواتا شەڕ تەنیا لەبواری ئایدیۆلۆژی سنووربەند کرابوو. بەڵام قۆناخی سیاسی ( کە لەدوای قۆناخی ئایدیۆلۆژی دێ ) مانای بەرپەرچدانەوەی راستەوخۆی دەوڵەت و هاوکارانی دەگەیەنێت، دواتریش رۆڵی زۆر و کوتەک دەستپێدەکات. دوابەدوای ئەم هەنگاوەش پارتی بەفەرمی ڕاگەیەنرا، ئەمەش مانای گەیشتن بە شێوازێکی رێکخراوەیی ئاست بڵندتر دەگەیەنێت.
بەم شێوەیە کۆچکردن بۆ دەرەوەی وڵات گەلێک واتای مەزن لەخۆوە دەگرێت. مادام سەرۆکایەتی سیاسی نایەوێت رووبەڕووی لەنێوچوون ببێت ئەوا هیچ رێگایەکی دیکەی لەبەردەمدا نەماوە جگە لەکۆچکردن نەبێ بۆ دەرەوەی وڵات. هەروەک چۆن لەهەموو شۆڕشە گەورە و بچووکەکانی جیهانیشدا ئەمە روویداوە، بۆ نموونە ــ سەرۆکایەتی شۆڕشی فەرەنسی پەنای بۆ ئینگلتەرا برد و، سەرۆکایەتی شۆڕشی بەلشەفی پەنای بۆ ئەوروپا، شۆڕشی ئیسلامیش پەنای بۆ مەدینەی منەوەرە برد. ئەم کۆچکردنە لەهەمانکاتدا مانای ئامادەکاری و پێشخستنی لایەنی سەربازیش دەگەیەنێت. چونکە ئەگەر لەجێگایەکدا زۆر و کوتەکی کۆنەپەرستی بەرفراوان پەیڕەو بکرێت، ئەو کاتە بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەم رەوشە پێویستە پەنا بۆ زۆر و کوتەکی شۆڕشگێڕی ببردرێت. هەرئەمەش بوو کە ئێمە لەدوای ساڵانی هەشتاکان هەڵساین بە پێشخستنی لەناو PKKدا.
لێرەدا سەرنجتان بۆ ئەوە رادەکێشین کە زێدە ناچینە نێو قووڵایی مێژوەوە، چونکە پێشتر ئەمانەمان لەبابەتەکانی دیکەدا باسکردووە. بەڵکو لێرەدا هەوڵدەدەین کە چۆنێتی چارەسەری پێکهاتەیەکی نوێ لەڕووی سەرۆکایەتییەوە و ئاشکراکردنی لایەنەکانی تیۆری و فەلسەفی و بگرە ئەخلاقیش روون دەکەینەوە، چونکە ئەمە بەتەواوەتی رەوشێکی جیاوازە. سەرۆکایەتی پێکهاتەیەکی لەهەموو پێودانگە باوەکان و ئەوەی کە گەل و ئەوەی کە دوژمن دان بە شەرعیەتیدا دەنێت جیاوازە، بەواتایەک لەواتەکان ناچارە کە بەمشێوەیە بێت و خۆی هەڵبستێت بەپێکهێنان و بەدیهێنانی شەرعیەت بۆ خۆی.
شتێکی دیکەش هەیە کە لەم ساڵانەدا جێبەجێیکرا و شایانی ئاماژە پێکردنە، کە تیایدا ئەو هەڵوێستانە دەرکەوتن و مامەڵەیان لەگەڵ سیاسەت و ئایدیۆلۆژی و تەنانەت لەگەڵ خەباتی چەکداریشدا دەکرد. ئەمەش بەس نییە، لەساڵی 1985 بەڕێژەیەکی زۆر داخراوی دەرکەوتن، هەروەها لەساڵانی دیکەشدا ئەم داخراویە (انغلاقات) دەبینرێ. هۆی سەرەکی ئەمەش گیروگرفتەکانی گەشەکردنە، کە کادیرەکان بە دەستیەوە دەیانناڵاند، چونکە هەرقۆناخێک تایبەتمەندێتی و گیروگرفتی تایبەت بەخۆی هەیە. ساڵی یەکەم ــ 15یەمین ــ ساڵی 20م هەریەک لەم ساڵانەدا خاوەنی گیروگرفت و تایبەتمەندی خۆیەتی. ئەم کارەش ڕەنگدانەوەی ئاستی کۆمەڵایەتی کۆنی کەسانێکە لەناو پارتیدا، هەرچەندە ریزەکانی پارتی فراوانترببێ ئەوەندەش زیاتر تایبەتمەندی کۆیلایەتی و بەکرێگیراوێتی و کۆڵۆنیالیزمی زیاتر دزە دەکاتە نێو ریزەکانی پارتی. ئەم راستیانەش زیاتر دەرکەوتن، هەرچەندە پێشەنگایەتی پێشبکەوێ و سەرۆکایەتی PKK جێگیرببێ. هەرچەندە شوێنەواری نامۆیە و دوژمنکاریەکان بگوازرێنەوە نێو رێزەکانی پارتی، بەو رادەیەش رەنگدانەوەی کاریگەریەکانی کۆیلایەتی و گێلی و خیانەت زیاتر دەبن. ئەگەر تێکۆشەرە بەتواناکان و سەرکردە وشیارەکان وەکو پێویست وەڵامی ئەو کاریگەریە نەدەنەوە، ئەوا ئەو خراپەکارییەی لەنێو ریزەکانی پارتی بڵاودەبێتەوە، تارادەیەک لەهەشتاکان و نەوەتەکاندا ئەو شتەمان رووبەڕوو بۆوە، هەروەها ئەمە تووشی شۆڕشەکانی دیکەش هاتووە. بۆ نمونە با تەماشای شۆڕشی روسیا بکەین، ئەو دیاردەیەی تیایدا دەرکەوت لەکاتێکدا کە لەدەروازەی سەرکەوتندا بوو، بەڵام سەبارەت بە شۆڕشی فەرەنسا ئەوا لەدوای ساڵانی نەوەتەکاندا ئەم رەوشە بەهۆی بوونی سەرکردە گەورەکان ژیانی دەکرد، دەتوانین ئەمەش ناوی لێبنێین بەرەو راستڕەوی چوون یاخود، گۆڕانی بۆرجوازیەت بۆ دۆخێکی کۆنەپەرستانە. بەڵام لەشۆڕشی ئیسلامدا، ئەم بویەرە دەرکەوت و بەرەو گەڕانەوە بۆ دواوە دەستیپێکرد کە هێشتا تەرمی پیرۆزی پێغەمبەر بەخاک نەسپێردرابوو.
بەکورتی لەوانەیە هەموو شۆڕشێک کاتێ دەگاتە لوتکە دووچاری هەوڵی راکێشانی بەرەو راستڕەوی ببێ. بەڵام رەوشی لای ئێمە هەندێک جیاوازە. نەک دوای بەدەست هێنانی سەرکەوتن، بەڵکو گەلێک پێش سەرکەوتن، بگرە هەتا لەو کاتانەی کە گروپە سەرەتاییەکانی پارتی ئاوا دەبوون رووبەڕووی گەلێک تەقەلای لەمجۆرە بووینەوە کە دەیانویست بەرەو راستڕەویمان ببەن. چونکە ئەو زەمینەیەی کە پشتی پێدەبەسترێ زەمینەیەکی یەکجار لاوازە و زۆر بەتووندی بەرەو دوژمن هەڵپە دەکات. لێرەدا پێویستیی هەمەلایەنی هەیە کە دەبێ لەسەرۆکایەتیدا بەرجەستە ببن، هەر لەبەر ئەم هۆیەش بوو کە بە پێویستمان زانی ئەو هەموو شیکرنەوە و لێکۆلینەوانە بنوسین.
رێبه‌ر ئاپۆ 
1994


هیچ هێز و لایه‌نێک توانای ته‌حریک کردنمانی نییه‌
22 Aug 2009

هیچ هێز و لایه‌نێک توانای ته‌حریک کردنمانی نییه‌ به‌ڵام به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک سه‌ری خۆمان له‌ به‌رامبه‌ر هیچ چه‌شنه‌ زوڵم و زۆریه‌ک دانانه‌وێنین

له‌ سه‌ر بانگی کۆما جڤاکی کوردستانKCK به‌ مه‌به‌ستی ده‌ستپێکردنی 
قۆناخێ چاره‌سه‌ری پرسی کورد‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان و ئێران، له‌ لایه‌ن پارتیمان PJAKه‌وه‌ قۆناخی بێچالاکی ده‌ستی پێکرد و هه‌تا ئێستاکه‌ش به‌رده‌وامه‌. وه‌ک بزاڤی ڕزگاری خوازی گه‌لی کورد به‌ پێی ئه‌زموونی مێژوویی پێکه‌وه‌ ژیانی گه‌لانی ئێران،شیمانه‌ی ئه‌وه‌مان ده‌کرد که‌ ده‌وله‌تی ئێران به‌ر له‌ ده‌وڵه‌تی تورکیا پێشه‌نگایه‌تی ئه‌م قۆناخه‌ بکات و وڵامێکی ئه‌رێنی بداته‌وه‌ به‌ بانگی ئاشتیخوازانه‌ی گه‌ل و پارتیمان که‌ به‌ گه‌رم و گوڕی ئاراسته‌ی ده‌وله‌تی ئێران کرابوو. ئه‌مه‌ له‌ حاڵێکدایه‌ که‌ دوای تێکۆشانێکی بێ وچان له‌ لایه‌ن گه‌لی کورد و پێشكه‌ش کردنی به‌ هه‌زاران شه‌هیدی قاره‌مان و به‌رخۆدانی تێکۆشه‌رانی کورد، له‌ باکووری کوردستان قۆناخێکی نوێ که‌ تێیدا چاره‌سه‌ری پرسی کورد تاووتوێ ده‌کرێ، ده‌ستی پێکردوه‌. به‌ڵام وا دیاره‌ رژێمی ئێران نایهه‌وێ ئه‌و پێشکه‌وتنانه‌ی که‌ له‌ هه‌رێم و جیهان دا ڕوو ده‌دات به‌تایبه‌تی ئه‌و پێشکه‌وتنانه‌ی که‌ له‌ چوارچێوه‌ی چاره‌سه‌ری پرسی کورد دا هاتۆته‌ ئاراوه‌ ببینێ و به‌ پێی ئه‌م ڕاستیه‌ هه‌ڵسوکه‌وت بکات. رژێم به‌ پێچه‌وانه‌ی هه‌نگاوی ئه‌رێنی له‌و چوارچێوه‌ دا، قۆناخی بێچالاکی وه‌کوو هه‌لێک بۆ سه‌قامگیر کردنی هێزه‌ چه‌کداره‌کانی له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان و هه‌روه‌ها ملیتاریزه‌ کردنی ئه‌م هه‌رێمه‌ و زه‌خت و گوشار له‌ سه‌ر گه‌لی کورد و چالاکانی سیاسی و مه‌ده‌نی قۆزته‌وه‌ و به‌ تایبه‌تی په‌ره‌ی به‌ گرتن و ئه‌شکنجه‌ کردنی لاوان و چالاکانی کورد به‌ مه‌به‌ستی چاوترسێن کردن و شکاندنی ئیراده‌یانی داوه. 
رژێم له‌ قۆناخی دوایی دا به‌ سه‌قامگیر کردنی هێزه‌کانی له‌ سه‌ر سنووری رۆژهه‌ڵات و باشووری کوردستان و ده‌ستپێکردنه‌وه‌ی تۆپ بارانی هه‌رێمه‌ شاخاویه‌کانی باشووری کوردستان و به‌ تایبه‌تی وه‌رگرتنی بڕیاری ئیعدام بۆ چالاکێکی تری مه‌ده‌نی و سیاسی کورد، حوسێن خزری که‌ بۆ پێکهێنانی ئه‌م بڕیاره‌ حوکمه‌که‌ی دراوه‌ به‌ سازی پێوه‌ندی دار، هه‌ڵوێستێکی گرتۆته‌ به‌ر که‌ به‌ هیچ پێوانێکی مرۆڤایه‌تی هه‌ڵناسه‌نگێندرێت. ئه‌م بڕیاره‌ ته‌نیا بڕیارێک له‌ سه‌ر ئه‌م چالاکه‌ سیاسیه‌ نیه‌ و هاوکات بڕیارێکه‌ له‌ سه‌ر ته‌واو‌ی گه‌لی کورد له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان و نیزیک بوونی رژێم له‌ قۆناخی داهاتوو له‌ به‌رامبه‌ر گه‌لی کورد دیاری ده‌کات. له‌ هه‌مان کات دا دیاری که‌ری وڵامی رژێمه‌ بۆ بانگی ئاشتی خوازانه‌ی گه‌لی کورد. حوسێن خزری چالاکێکی سیاسی و مه‌ده‌نی کورده‌ که‌ هیچ تاوانێکی جگه‌ له‌ خزمه‌ت به‌ گه‌لی کورد و به‌ رێکخستن کردنیانی نییه‌. 
وه‌ک پارتی ژیانی ئازادی کوردستان ڕاده‌گه‌یێنین که‌ هه‌ڵوێستی رژێم له‌ به‌رامبه‌ر حوسێنی خزری بۆ ئێمه‌ خاوه‌ن گرینگیه‌کی تایبه‌ته‌ و هه‌ڵوێستی رژێم له‌ نزیکه‌وه‌ چاوه‌دێری ده‌که‌ین. بێ گومان له‌ ئه‌گه‌ری پێکهێنانی بڕیاری له‌م شێوانه‌، وه‌ک PJAK چاو به‌ سه‌ر بڕیاری بێ چالاکیمان داده‌خشێنینه‌وه‌ و ئه‌م کرده‌وانه‌ بێ وڵام ناهێڵینه‌وه‌. گه‌لی کورد، لاوانی کورد و به‌ تایبه‌تی هێزه‌کانی گه‌ریلا به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک کرده‌وه‌ی له‌م شێوه‌یه‌ ته‌حه‌موول ناکات و خاوه‌ن هێزی تۆله‌ سه‌ندنه‌وه‌یه‌. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی که‌ راده‌گه‌یێنین هیچ هێز و لایه‌نێک توانای ته‌حریک کردنمانی نییه‌ به‌ڵام به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک سه‌ری خۆمان له‌ به‌رامبه‌ر هیچ چه‌شنه‌ زوڵم و زۆریه‌ک دانانه‌وێنین.. 
وه‌ک گه‌لی کورد و پارتیمان به‌ به‌رخۆدان و مانگرتنی 47 رۆژه‌ی 25ی ئاگۆستی 2008ی هه‌ڤاڵانمان و چالاکانی سیاسی کورد ڕاشکاوانه‌ ڕامانگه‌یاند که‌ نه‌ک ته‌نیا بڕیاری ئیعدام و ئه‌شکه‌نجه‌ و کرده‌وه‌کانی رژێم توانای چاوترسێنکردنمانی نییه‌ ته‌نانه‌ت له‌ پێناو گه‌یشتن به‌ ئامانجه‌ پیرۆزه‌کانمان به‌ پێشوازی شه‌هاده‌ته‌وه‌ ده‌چین و هاوکات رووحی 14 ته‌مووزی زیندانی ئامه‌د به‌م کرده‌وانه‌ی رژێم گه‌شتر ده‌بێت. ترسی مردن له‌ سایه‌ی فه‌لسه‌فه‌ و ئایدۆلۆژیای ڕێبه‌ر ئاپۆ له‌ کوردستان به‌ گشتی و له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان نه‌ماوه‌ و بێگومان گه‌لی کورد له‌م ڕێیه‌ دا ئاماده‌ی پێشکه‌ش کردنی هه‌ر چه‌شنه‌ به‌دیلێکه‌ و رژێمی ئێران پێویسته‌ ئه‌م راستیه‌ به‌ باشی ببینێت. له‌و چوارچێوه‌یه‌ دا بانگ له‌ رژێمی ئێران ده‌که‌ین که‌ به‌ جێی کرده‌وه‌ و سیاسه‌ت گه‌لێک که‌ تێدا هه‌وڵ بۆ پوچه‌ڵکردنه‌و‌ی قۆناخی چاره‌سه‌ری پرسی کورد له‌ باکووری کوردستان بدرێت و خزمه‌تی ئاژاوه‌گێری و قووڵ کردنه‌وه‌ی کێشه‌کان بکات، چاو به‌ کرده‌وه‌ و بڕیاره‌کانی دا بخشێنێته‌وه‌ و ئه‌گه‌ر ویستی کاریگه‌ریه‌کی هه‌مه‌لایه‌نه‌ له‌ هه‌رێمی رۆژهه‌ڵاتی ناوین دا هه‌یه‌ پێویسته‌ ڕۆڵی پێشه‌نگایه‌تی بۆ چاره‌سه‌ری دیموکراتیانه‌ی کێشه‌کان وه‌ئه‌ستۆ بگرێت. هاوکات پێویسته‌ رژێم به‌ ئه‌زموون وه‌رگرتن له‌ تێکۆشانی گه‌لی کورد له‌ باکووری کوردستان و هه‌روه‌ها تێکۆشانی گه‌لی کورد و بزاڤی ڕزگاری خوازی له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان دان به‌ ئیراده‌ی گه‌لی کورد و به‌ هێزی پارتیمان دابنێت. هه‌ڵوێستی پێچه‌وانه‌ی ئه‌م بابه‌ته‌ ڕه‌وش به‌ره‌و ئاڵۆزی و توند و تیژی ده‌بات که‌ له‌م بابه‌ته‌ دا ئێمه‌ وه‌ک PJAK به‌رپرسیار نین و رژێم بۆ خۆی به‌رپرسیاری تێکشکانی هه‌لومه‌رجه‌که‌یه‌.
لێره‌ دا پێشاوپێش ساڵوه‌گه‌ری به‌رخۆدانی مێژوویی هه‌ڤاڵانمان و چالاکانی سیاسی و مه‌ده‌نی له‌ 25ی ئاگۆستی 2008 له‌ هه‌موو گیراوانی سیاسی و مه‌ده‌نی و سه‌رجه‌م گه‌لی کورد پیرۆزبایی ده‌که‌ین و بانگ ده‌که‌ین که‌ هه‌موو گیراوان به‌ پاراستنی یه‌کیه‌تی نێوانیان، ئاستی تێکۆشان و به‌رخۆدان به‌رفراوانتر بکه‌نه‌وه‌. 
هاوکات بانگ له‌ گه‌لی کورد ده‌که‌ین که‌ له‌ به‌رامبه‌ر کرده‌وه‌کانی رژێم وشیارانه‌ هه‌ڵسوکه‌وت بکه‌ن و به‌ چالاکی جیاجیا خاوه‌ن داریه‌تی له‌ هه‌موو گیراوانی سیاسی کورد و به‌ تایبه‌تی حوسێن خزری که‌ مه‌ترسی له‌ سێداره‌ دانی له‌ سه‌ره بکه‌ن. به‌ تایبه‌تی پێویسته‌ لاوانی کورد له‌ هه‌موو گۆڕه‌پانه‌کانی خه‌بات گوڕ به‌ چالاکی و تێکۆشان بده‌ن و پێش له‌و کرده‌وانه‌ی رژێم بگرن.




کۆردیناسیۆنی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان PJAK
+ نوشته شده در  Sat 29 Aug 2009ساعت 8:43 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

سڵاو له‌ هه‌موو لایه‌ک،سه‌یری ئه‌و کورته‌ فیلمانه‌ بکه‌ن و فرشته‌کانی ئازادی کوردستان بێبینن،ئه‌و رۆله‌ شۆرشگیره‌ قاره‌مانانه‌ی کوردستان  رۆله‌کانی پکک و پژاک

http://www.youtube.com/watch?v=7L5PeNiAgjY&feature=related







سڵاو له‌ ئه‌و سه‌رۆکی که‌ جه‌ۆی له‌ دۆژمنانی گه‌لی کورد حه‌رام کردوه‌ .ئه‌و ئاوینه‌ی مێژووه‌
،ئه‌و رۆحی شهیدانه‌
پارتی چاره‌ سه‌ ری دیموکراتی کوردستانمن ژیانێکی ئابڕومەند بە بنەما دەگرم کەس ناتوانێ پێچەوانەی ئەوانەمان بە سەردا بسەپێنێت،

لێدوانەکەی وەزیری ناوخۆی تورکیا بەشیر ئاتاڵای‌ کەموکوڕِی تێدایە و
 دەبێت ناوەڕۆکەکەی پڕِ بکرێتەوە. هەروەها
پێویستە‌ سەرۆک وەزیر ئەردۆغان بۆ چارەسەری رسک بخاتە بەر
چاو و هەڵوێستێکی بڕیاردەرانە نیشان بدات.
دەکرێت پرسەکە وەها چارەسەر بکرێت، بە ئەرۆدغان دەڵێن سەرکێشی
 دەکات بێ گومان دەکرێت ئەوەی دەیکات مجازەفە بێت، من بە
کراوەیی ئەو نامەیە بۆ ئەردۆغان و ئاکەپە دەنێرم دەبێت ئێوە لەو
 بابەتەکەدا رسک بدەنە بەرچاوتان و ئەگەر وا نەبێت، بە تێگەی لێرە
 دەیدۆڕِینم و لێرە دەسکەوتم دەبێت، هیچ ئەنجامێک بەدەست ناهێنن،
 
ئەو کێشەیەکی مەزنە، ئەگەر هەڵوێستێکی بڕیاردەرانە نیشان بدرێت،
 دەکرێت کێشەکە چارسەر بکرێت، پێویستە جەسور بن، ئەگەر نا
 ئەوا‌ زیهنیەتی ئەرگەنەکۆن هەمووتان لەناودەبات، پێویستە خۆتان
 یەکلایی بکەنەوە کە لایەنگری کودەتاچی و ئەرگەنەکۆنەکانن یان
لایەنگری دیموکراتیزەبوون دەبن.
پێویستە لەگەڵ هەموو ئەو کەسانەی کە چارەسەری دەخوڵقێنن دیدار
ئەنجام بدرێت، ئەگەر پێکەوە قسە نەکەن پرسەکە چارەسەر نابێت، بە
 پێچەوانەوە بەردەوام دەبێت، ئەوانە بە هێندەی من شارەزای پرسەکە و
 چارەسەرییەکەی نین، من نالێم ئیلا دەبێت بێن و لەگەڵ من دیدار
 ئەنجام بدەن، من لەوانە ناپاڕێمەوە، بەڵام ئەگەر ئێوە بڵێن من پرسەکە
 چارەسەر بکەم و مخاتەبیش خۆم دەست نیشانی دەکەم، ئەوە مایەی
 پەسەند نییە، کورد ئەوە پەسەند ناکات، من ناڵێم لە قۆناغی رابردوودا
لەگەڵ من دیداریان ئەنجام نەداوە، دیدار لەگەڵ من ئەنجام درا و من
 پێشتریش باسی ئەوەم کردبوو، بەڵام هیچ هەنگاوێکی جددی نەنرا،
من دیسانەوە دەڵێم ئەوە کارێکی ئاسان نییە، پێویستی بە بوێری هەیە،
 رۆژانە مرۆڤ دەمرن، من لێرەوە هەوڵ دەدەم رێ بەو مردنانە بگرم،
بە هەڵوێستێکی هەرزان ناتوانن پرسەکە چارەسەر بکەن، پرسەکە بە
چەمکی کلاسیکیش چارسەر نابێت. پێویستە سەرەتا تەگەرەکان تەخت
 بکرێن، تەمەنی من 60 ساڵە، ماندوو دەبم و سەختی دەبینم، بەڵام من
 بەرپرسیاری خۆشم باش دەزانم، ئەوەی دەکەوێتە ئەستۆم بەجێی دێنم، با هیچ کەسێک نەڵێت نەیانگوت، من باس لە راستیەکان دەکەم، من پێشتریش گووتبووم و دەیڵێم، ئەگەر پەرە بە چارەسەری نەدرێت و هەنگاوی بوێرانە نەنرێت، شتێک نییە لێرە من بیکەم، ئەو کاتەش دەڵێم بەدوای چارەسەری خۆتاندا بگەڕێن، پرسەکە بەترس‌ چارەسەر نابێت، بەرێز سەرۆک کۆمار، بەرێز سەرۆک وەزیر تکا دەکەم، وەرن پرسەکە چارەسەر بکەن، ئەگەر پرسەکە چارەسەر نەبێت، شەڕ گوڕِتر دەبێت،من لێرەوە فەرمانی ئەوە نادەم، من تەنیا ئەگەری روداوەکان باس دەکەم کۆتایی تامیلییەکان لەبەرچاوە، ماوەیەکی درێژ لەگەڵ تامیلیەکان دیداریان ئەنجام دا، پاشانیش لەناوبران، ئەگەر ئەوە گەمە بێت، پەرە بە چارەسەری نەدرێت، ئەوان من ناکەومە ناو ئەو گەمەیەوە، دەبێت ئەوە باش بزانرێت.
وەک دەزانرێت کە سوڵتان سنجار، یاوز سەلیم و مەجید عبدلحەمید هەبوون، لە سەردەمی ئەوان دا، سەردەمی بومین، سوڵتان و پاشاکانیان دا، نکوڵی کردن لە کوردستان نەبوو، لە سەردەمی ئەوانەدا بێژەی کوردستان بەکاردەهێنرا و دەستەڵاتیش بە پێی ئەوە پێک دەهات، سەلجوقیەکان و عوسمانییەکان دانیان بە کورد دا دەنا، مستەفا کەمالیش باسی لە ئیدارەی خۆجێی کورد کردووە، دەبێت داکۆکی لە میراس و مێژووی ئەوانە بکرێت، دەڵێن ئێمە ئیسلامین، عوسمانین، ئاکەپە نە ئیسلامییە و نە عوسمانییە، هەبێت نەبێت نەژاد پەرسته، نەژاد پەرستیش فاشیزمه، فاشیزم لە ناودەبات، لەناوچوو حساب بۆ دەور و بەری خۆی دەکات، لەبەرئەوە هیوای چارەسەری لێ ناکرێت، ئەوە چ موسڵمانییە؟ دەلێن ئێمە ئیسلامین، ئیسلام دەناسین، بەڵام قورئان و حەزەرتی محەمەد لەوانە باشتر دەزانین.
من زۆر روون و راشکاوانە دەڵێم من جوداخواز و جیاکار نیم، من سەقفی داواکان بەرز ناکەمەوە من ژیانێکی ئابڕومەند بە بنەما دەگرم کەس ناتوانێ پێچەوانەی ئەوانەمان بە سەردا بسەپێنێت، ئێمە ئەوە قەبوڵ ناکەین، کورد ئەوە قەبوڵ ناکەن، کەس ناتوانێت زماندرێژی لەسەر بوون و بەهاکانمان بکات، هیج کاتێک ژیانێکی بێ نرخ قەبوڵ ناکەین، کەسێک بەناوی دیاب ئاغا هەیە، خەڵکی دەرسیمە، نوێنەری دەرسیمە، هەموو کەسێک دەڵێت بەهۆی داگیرکارییەوە هەڵدێت دەچێتە سیواس، ئەو سورە لەسەر ئەوەی کە لە ئەنکەرە بمێنێت، دەڵێت من لە ئەنکەرە ناچمە هیچ جێیەکی تر، لە مەجلیس بە کوردی قسەکانی دەکات، ئێستا ئێمە دەڵێین رێز لەو هەلوێستەی دیاب ئاغا بگرن و چی پێویستە بیکەن، سەید رەزا کەسایەتییەکی زۆر گرنگە، من بە دەرسیمییەکان دەڵێم با دەرسیمییەکان رێزیان بۆ یەک هەبێت، داکۆکی لە مێژوو و بەهاکانیان بکەن و به پێی‌ ئەوە قسە بکەن و بێنەوە هۆش خۆیان، هەموو کەسێک ناتوانێت خۆبەخۆ هەستێ و بە ناوی دەرسیمییەکانەوە قسە بکات، دەبێت دەرسیم نوێنەری خۆیان هەبێت و بەناوی ئەوانەوە‌ قسە بکات.
بیر و رایەک کە ناوەندەکەی ئەوروپایە، کاریگەری لە منیش کردبوو، بەڵام نەک تەنیا وازم لەو بیر و رایانەم هێنا کە پشتیان بە ناوەند و سیستەمی ئەوروپی دەبەست، بەڵکو تێمپەڕاندن، ئێمە ژیانێکی هاوبەشمان لەگەڵ ئەوروپادا نەبووە، بەڵام مێژووی پێنج هەزار ساڵی ناوەندی شارستانی ئەم جوگرافیایە لە ئارادایە، ئەو کاتە ئەوروپا نەبوو، لە سەردەمی تاریکی دا بوو، بەرلەو سەردەمەی کە پێنج هەزار ساڵی خایاند، کەلتووری چەرخی بەردینی نوێ 10 هەزار ساڵ بوو هەبوو، شۆڕِشی کەلتووری هەبوو، ئەوروپا دیسان نەبوو، ئێوە بۆ ئەو سیاسەتە خوێناویەی ئەوروپا قەبوڵ دەکەن کە لە ماوەی ئەم 200 ساڵەی دواییەدا دروست بوو؟ من ئەوروپا بە گشتی رەت ناکەمەوە، من لایەنە زانستییەکانی دەگرم، لایەنی پۆزەتیڤیستییەکەشی رەخنە دەکەم، بیر و رام پشت قایمە بە ژیانێکی پێکەوەیی، دەڵێن ئێمە‌ هەزار ساڵە پێکەوە دەژین، ئەگەر ئەوە باش تێنەگەن، ناتوانن پرسەکانیش چارەسەر بکەن، داخۆ دەتوانن خۆتان لە بیر و بۆچونێکی ناوەندەکەی ئەوروپا رزگار بکەن؟ بۆ ئەوە بوێرییان هەیە؟ من ئەو پرسە دەکەم. سیستەمی بیر و بۆچونی ئەوروپا پۆزەتیڤیستە، من ئەوەم لە بەرگرینامەکەم دا دەربڕِیوە، لە بناغەی سیاسەتی ئەوروپا دا خوێن هەیە، لەسەر خوێندا خۆی بونیاد ناوە، لە سەدەی 20 دا دوو شەڕی جیهانیان بەرپا کرد، بوونە هۆی مردنی سێ سەد ملیۆن مرۆڤ لە نیو 200 ساڵی دوایی دا ئێمەیان کرد بە گژ یەکدا، کاتێک ئەوروپا ئەوەی کرد، لە رۆژهەڵاتی ناوین، رۆژهەڵاتناسی بەکارهێنا، بوونی خۆشی لە رۆژهەڵاتی ناوین بەو شێوەیە درێژە پێدا، ئەو مێشکەی ئەرگەنەکۆن مێشکێکی چۆنە کە ئەو رووەی ئەوروپا نابینێت؟ لە راستی دا من ئەوەم لە یەکلاییکردۆتەوە، لەبەرئەوەی‌ ئەرگەنەکۆن لە هەمانکات دا بەردەوامی چەمکی ئیتحادیە، سەد ساڵیشە دەستەڵاتدارە، بۆچی لەوە تێناگەن؟ داخۆی نایبینن؟ دووپاتی دەکەمەوە داخۆ چۆن مێشکێکیان هەیە؟ من لایەنە ئەرێنیەکانی مستەفا کەمال دەبینم، بەڵام چەمکی ئیتحاد ئەو لایەنە ئەرێنیەی گەمارۆ دا.
شاری وان دەڤەرێکی هەستیارە و دەکرێت لە نێوان 7-8ساڵدا کۆشکی کەلتووری لەسەر لێواری دەریاچەی وان دامەزرێندرێت. کۆشکێکی هاوشێوەش بۆ شاری دێرسیم پێشنیار دەکەم. ‌بەشی چوارەمی بەرگرینامەکەم کە تایبەتە بە رۆژهەڵاتی ناوین وا خەریکە تەواو دەبێت. هەندێ لەو نامانەی کە لە زیندانەکانەوە بۆم رەوانە دەکرێن، رادەستم ناکرێن. سڵاوی بە هەموو گیراوانی زیندانەکان رابگەیەنن. سڵاو بۆ هەرکەسێک

 
 
ريوار آبدانان

جستاري كوتاه در «مانيفست جامعه‌ي دموكراتيك» اثر رهبر عبدالله اوجالان

در كيهان‌شناسي جوامعي كه هنوز با مقوله‌ي تمدن آشنا نبودند و به شكل جامعه‌ي طبيعي مي‌زيستند، براي كيهان نوعي عدالت در نظر گرفته مي‌شد كه به‌شكل هم‌آهنگي ميان سه‌پايه‌ي اساسي طبيعت،‌ جامعه و انسان تعريف مي‌گشت. يعني از نقطه‌ي اتصال قدرت‌مدارانه‌اي به‌نام هژموني (مستوليّت) خبري نبود. اين كيهان‌شناسي (Cosmology) فرم گسترده‌تر چيزي بود كه آن را هستي‌شناسي (بودشناسي =Ontology) مي‌خوانيم. هستي‌شناسي در پي آن است تا بدون مشغول‌ماندن به تعيّنات خاص، تنها به امر هستي چون هستي بپردازد. به‌واقع جوهري متافيزيك دارد. زيرا از تعيّنات و جنبه‌هاي چگونگي تحقق فارغ است و تنها «بود‌ن» را مدنظر قرار مي‌دهد. به‌ هر حال بشريت در اعصاري كه به شكل جامعه‌ي طبيعي مي‌زيست و زبان اسطوره‌شناختي بازنمود آن دوران بود، با چنان نگرشي كه اشاره‌اش رفت به جهان مي‌نگريست. طبيعت، جامعه و انسان درهم‌تنيده بودند. سامانه‌‌ي قدرتي موجود نبود تا يكي منقاد ديگري باشد. روابط همزيستانه بودند و به‌دور از سلطه‌جويي. گرايش به طبيعت و ارجمند بودن جامعه كه همچون پاره‌اي از وجود طبيعت بود،‌ نه‌تنها فرد انساني را تحقير نمي‌نمود بلكه او را كه جزء متفكر و ويژه‌ي طبيعت است، در مسير پيشروي قرار مي‌داد. جامعه، مأمن انسان بود. تعيين‌كنندگي نقش جامعه در آفرينش فرد و نقش فرد انساني در برساخت اجتماعي هيچ خللي در كار يكديگر ايجاد نمي‌نمود.
و اما در اين جستار مختصر در پي آنيم كه نگرش هستي‌شناختي مدرنيته به جهان را به نقد بنهيم. اگر بخواهيم خود مدرنيته را به خوبي درك كنيم ناگزير نقطه‌ي عزيمت‌مان براي بررسي مؤلفه‌هاي مؤثر آن، نگاهي است به هستي‌شناسي(انتولوژي) مدرنيته. زيرا هستي‌شناسي هر گرايش، مكتب و يا انديشه‌اي نشان‌گر آن خواهد بود كه جهان را چگونه درمي‌يابد و از اين رهگذار محتملاً چه كنشي را نيز در قبال آن، در پي خواهد گرفت.
تضاد ژرفي كه در مدرنيته به چشم مي‌خورد اين است كه مدرنيته خود با دستان خويش بنيان‌هاي هستي‌شناسي‌اش را لرزان مي‌سازد و حتي فرومي‌پاشاند. زيرا كاراكتر اين نوع هستي‌شناسي، تخريب‌گري است. يعني از نظرگاهي به جهان مي‌نگرد كه در افق آن فروپاشي روابط متقابل طبيعي انتظارمان را مي‌كشد. دليل چنين مسئله‌اي اين است كه در هستي‌شناسي مدرن، انسان بر طبيعت و هر چيز ديگري ارجحيت دارد. حتي انسان را بر متافيزيك ارجح مي‌داند. در اين نگرش، طبيعت مادر و زاينده‌ به زير فرمان انسان درمي‌آيد. اگر در كيهان‌شناسي قدما، «عدالت» محور هستي را تشكيل مي‌داد؛ در مدرنيته اما بيداد حكمفرماست. حتي دگم‌ترين انديشه‌ي ديني اگرچه با خدمت نمودن به قشر فرادست ـ‌كه به شكل خدايي‌شده بازتاب داده مي‌شودـ انسان را در مقابل مديريت قدرت‌مدار به بردگي درافكنده و كنش‌پذير ساخته است اما بازهم به‌واسطه‌ي جوهر اخلاقي خود از نابودگري كامل ممانعت مي‌‌نمايد. يعني به‌خوبي مي‌دانند،‌ اگر انسان و جامعه به‌كلي نابود شوند ديگر نمي‌توان حتي كوچك‌ترين منفعتي را نيز براي آن قشر فرادستِ متعالي‌شده در نظر گرفت. متد جزم‌گرايانه‌ي ديني،‌ طبيعت را مرده مي‌انگارد ولي نيك مي‌داند كه بايستي دست‌كم اميدي هرچند ضعيف را به‌شكل جهاني ديگر در حوزه‌ي ذهنيت بيافريند. اما مدرنيته، با گسيختن تمام روابط اخلاقي و بازگذاشتن دست انسان ـ‌كه ديگر يكّه شناساي جهان است و قادر به هرگونه اِنگارش‌ـ زمينه‌ي نابودي جامعه و طبيعت را فراهم مي‌آورد و هيچ گزينه‌اي را نيز همچون اتوپيا در اختيار انسان قرار نمي‌دهد. روزمرگي مدرن، با اتوپيا ناسازه است. بنابراين هستي خود مدرنيته نيز به ورطه‌ي چالشي عظيم فرومي‌غلتد. از همين روست كه در تمامي عرصه‌هاي حيات نشانه‌هاي بيشماري را از تداوم‌ناپذيرشدن مدرنيته شاهديم. رهبر آپو در تحليل مسائل گذار از مدرنيته‌‌ي كاپيتاليستي چنين مي‌گويد: «مواردي همچون اتمام مرحله‌ي گسترش مركزـ پيرامون، تداوم‌ناپذير شدن اكولوژي، بيكاري، فساد، كاهش دستمزدها، رسيدن بروكراسي به ابعادي كه قادر است موارد خارج از خويش را ببلعد، فروپاشي جامعه‌ي خدايي، هژموني‌يافتگيِ[گردانندگان] سرمايه‌ي ماليِ جهاني(Finance) به‌مثابه‌ي انگل‌ترين قشري كه دور از توليد سرمايه‌اند، و توسعه‌ي شبكه‌هاي مقاومت نزد اكثريت قريب به اتفاق جامعه در هر حوزه و در برابر تمامي پديده‌هاي فوق، «بحراني ساختاري» را در نظام مدرنيته‌ي كاپيتاليستي ايجاد نموده است.» يعني بحراني كه با ايجاد حاكميت انسان بر جهان ايجاد مي‌شود در خود مدرنيته نيز بازتاب مي‌يابد. وقتي در انديشه‌اي وارونگي عظيمي عليه جهان اعمال شود، آن انديشه نيز به‌مثابه‌ي بخشي از جهان نمي‌تواند خود را از بحران و باژگونگي برهاند.
در نگرش مدرنيته به طبيعت، جامعه و انسان تناقضات و پارادوكس‌هايي ديده مي‌شود كه خلاصه‌وار آنها را بيان مي‌كنيم:
تناقض اول: انسان، خود موجودي است كه متافيزيكي زندگي مي‌كند. لذا تقدم انسان بر متافيزيك گزاره‌اي است غلط. متافيزيك، كاراكتر انسان است. انسانِ فاقد متافيزيك ديگر انسان نيست تا بتوان بر متافيزيك رجحانش بخشيد. گويي از آنجا كه مدرنيته تنها و تنها منفعت‌پرستي فردگرايانه را اساس مي‌گيرد چنين تعريف مغلطه‌اندازي را ارائه داده است. بايستي دانست كه جامعه نيز كاراكتري متافيزيك دارد. رهبر آپو در كتاب خويش چنين مي‌آورد:« جامعه‌ي نهادينه‌شده و حتي كل جامعه، براي تعريف متافيزيكي مساعدتر است.» بنابراين مدرنيته براي محكم‌سازي بنيان منفعت‌خواهانه‌ي(Utilitarian) خويش نياز به آن ديده كه جامعه به مثابه‌ي امري متافيزيك كه فراورده‌ي ذهنيت است و از سوي اراده‌ و انديشه‌ي آدمي برساخته مي‌شود، طرد گردد. اما آيا انسان خارج از جامعه ديگر مي‌تواند اندرونه‌اي انساني داشته باشد تا مدرنيته به‌زعم خود با بخشيدن جايگاه برترين سوژه او را به مقام خداوندگاري جهان برساند؟!
مي‌توان چنين انگاشت كه عامل پنهان در پس تقابل مدرنيته با متافيزيك نبرد با دو عامل اجتماعي‌بودن و اخلاق است كه از منفعت‌پرستي و خودمدارانگاري ممانعت مي‌نمايند. رهبر آپو اين واقعيت را چنين بيان مي‌نمايد: « بي‌ترديد، اخلاق ادراكي متافيزيكي است.» اخلاق آزاد از خودگرايي و سودپرستي ممانعت به‌عمل مي‌آورد، همچون ملاطي است كه اجزاي جامعه‌ را به هم پيوند مي‌دهد و از انهدام بدنه‌ي آن جلوگيري مي‌نمايد. همين رويكرد اخلاقي است كه در برابر آزمندي تمدن مدرنيته‌ي كاپيتاليستي كه دندان براي دريدن تمامي ارزش‌ها تيز نموده، مانع‌سازي مي‌كند. بنابراين بر سرلوحه‌ي بيانيه‌ي مدرنيست‌ها نبرد با متافيزيك حك شده است تا جامعه و مديريت آن را ـ‌كه همانا اخلاق است‌ـ از پاي‌بست ويران سازد.
با اين وجود خود مدرنيته نامطلوب‌ترين نوع متافيزيك است. زيرا ساختار انديشه‌ي آدمي متافيزيكي است و انديشه‌اي كه از طريق علم‌گرايي بر مدرن‌بودن اصرار نمايد نيز نمي‌توان خود را از ويژگي متافيزيكي وارهاند. اما اين متافيزيك ديگر يك متافيزيك سازنده نيست. حتي متافيزيكي كه دنياهاي ديگري مي‌آفريند و مجرمان را در آتش دوزخش تا ابد شكنجه مي‌نمايد نيز چنين نيست. زيرا متافيزيك موجود در علم‌گرايي مدرنيستي عاري از مقولات زيبا و انساني است. محصول متافيزيك انديشه‌ي مدرن، دنيايي است مجازي، فانتزي، شبيه‌سازي‌شده و فرسنگ‌ها به‌دور از جهان واقعيت. اينكه هنر مدرن را مي‌توانيم ابتذال و نمايش عرياني و وقاحت نام نهيم نيز از همينجا نشأت مي‌گيرد. نوعي متافيزيك است كه هيچ نيازي از انسان را برآورده نمي‌سازد و تنها به تخدير اذهان منجر مي‌گردد و بس.
تناقض دوم: انساني كه از منظر مدرنيته برتري تام و تمام دارد توسط خود مدرنيته نابود مي‌شود. جنگ‌ها، قتل‌عام‌هاي نژادي،‌ فرهنگي و فيزيكال نمونه‌ي آنند.
كشتاري كه روزانه عليه انسانيت روا داشته مي‌شود نشان مي‌دهد كه برتري انسان از منظر مدرنيته، هيچ ضمانتي ندارد. انساني كه با هيولاي مدرنيته‌ي كاپيتاليستي روبروست، حتي نسبت به اعصاري كه در آن‌ها هنوز سلاحي براي دفاع از خود در مقابل هجوم جانوران نداشت، بي‌دفاع‌تر مي‌نمايد. موجوديت انسان، از همه‌ي ابعاد با هجوم مواجه شده. از بحران هويتي گرفته تا نبود امنيت خلق‌هايي كه تحت ستم‌اند نشانه‌هاي آشكاري را از اين واقعيت ترسناك مشاهده مي‌كنيم. موقعيت انساني كه مدرنيته مي‌خواهد بر هرچيز سروري‌اش ببخشد، با تلنگر كوچكي از سوي همين مدرنيته درهم‌مي‌شكند. فاصله‌ي عظيم ميان تعريف هستي‌شناسانه‌ي مدرنيته از موقعيت انسان در جهان، با واقعيتي كه در آن شاهد مصايبي هستيم كه خود مدرنيته براي انسانيت به ارمغان آورده، نشانگر پارادوكسي غامض است.
تناقض سوم: از منظر مدرنيته، انسان جايگاه سوژگي را اشغال نموده و جهان پيرامون كه عنصري مادّي و عاري از جان است، تحت امر و مفعول گمان‌ورزيِ انسان است و تا سطح ابژگي فروكاسته شده. اما همين متمايزسازي، در عمل با تناقض رويارو مي‌شود،‌ زيرا مي‌بينيم كه انسان از مرتبت سوژگي پايين كشيده مي‌شود و زير تيغ ابژه‌‌سازي نظام قدرت تا سطح هيچ تقليل داده مي‌شود. «ابژه‌ي جنسي‌»بودنِ زن بزرگ‌ترين مدرك است بر همين پارادوكسي كه مدرنيته‌ را به چالش مي‌كشاند. البته اين تنها مشمول زنان نمي‌شود. رهبر آپو اين واقعيت را در واكاوي مدرنيته چنين بيان مي‌نمايد: «در مدرنيته‌ي كاپيتاليستي، علاوه بر تبديل‌نمودن كامل زن به ضعيفه(پيشرفته‌ترين بردگي) از طرف تمدن طبقاتي شهري، با اخته‌نمودن مرد(در سايه‌ي شهروندي) و ضعيفه‌نمودنش، جامعه را همانند زني ضعيفه مديريت مي‌نمايند. جامعه، اسبِ سواري و زنِ دولت‌ـ ملت است.» پيداست، كه فروكاستن انسان از مقام سوژه‌ي برتر به اسب سواري و زن دولت‌ـ ملت، بنيان هستي‌شناسي مدرنيته را از پايه دچار آسيب مي‌سازد.
مسئله را اندكي ديگر شرح دهيم؛
انسان از منظر دين،‌ گناهكار است و از بهشت‌رانده، اما از منظر مدرنيته معصوم شمرده مي‌شود. دين، دگماهاي لازم را از يك‌سو براي حفظ منافع مديريت فرادست و از ديگرسو براي اخلاقي‌‌نگاه‌داشتن انسان، از راه گناهكار اعلان نمودن انساني كه از بهشت هبوط كرده مي‌آفريند. مدرنيته نيز براي به اوج رسانيدن اين انسان، تا سطح نامحدود، او را بي‌گناه اعلان مي‌كند و اخلاق را مردود مي‌‌سازد. مدرنيته با اخلاق‌زدايي از جامعه توانست، چنان سوژه‌اي بيافريند كه هيچ محكمه‌اي نتواند او را به گناهكاري محكوم سازد. اما آيا اينچنين سوژه‌اي مي‌تواند خود را از قانون تغيير برهاند و تا ابد مطلق، معصوم و سرور باشد؟
مدرنيته مي‌كوشد تا انسان را به سوژه‌ي مطلق مبدل سازد. اما اين سوژگي به راحتي به قطب مخالف خود مبدل مي‌شود. زيرا امروزه انسان علي‌رغم اينكه به برگزيده‌ترين سوژه مبدل شده(در چارچوب تعاريف شهروند دولت‌ـ ملت) در عين حال به سطحي‌ترين ابژه نيز تنزل يافته است. يعني انسان از يك سو به بزرگ‌ترين سوژه‌ در مقابل طبيعت مبدل شد و از ديگر سو خود به ابژه‌ي خويشتن مبدل گشت. اين تناقضي است كه هم طبيعت و جامعه‌ را ـ‌كه طبيعت ثاني دانسته مي‌شودـ با خطر رويارو نموده است. زيرا فرد در مقام سوژه، با طبيعت در تقابل قرار مي‌گيرد و آنگاه انسان در مقام جامعه به ابژه‌اي كم‌مايه براي شبكه‌ي دانش‌ـ قدرت سيستم جهاني مدرنيته مبدل ‌مي‌شود. تا جايي‌كه علوم مدرن، به آزمايشگاه‌هايي مبدل شده‌اند كه خوراك آزمايشگاهي آنها جسم، روان، كنش، جنسيت،‌ انديشه و فرهنگ آدمي است.
اگرچه مدرنيته داعيه‌ي آن دارد كه با طرد دين از ساحت جامعه و فردي‌نمودن آن طي پروژه‌ي سكولاريسم سلطه‌ي ماوراءالطبيعه را بر انسان فرومي‌پاشد، اما با مبدل ساختن انسان به سوژه‌ي حاكم بر تمامي جهان، سلطه‌ي ديگري را مي‌آفريند. يعني انسان را مركز جهان قرار مي‌دهد. اما متوجه اين نيز بايد بودكه چون انسان مي‌تواند خويشتن را به ابژه‌ي خود مبدل كند پس قادر است شديدترين سلطه را بر خود هم ايجاد كند. اين امر در سامانه‌ي قدرتي قابل مشاهده است كه تمامي جامعه‌ را دربرگرفته. اگرچه انسان سوژه‌ي برتر شمرده شد، اما هستند انسان‌هايي كه سايرين را در حكم ابژه‌اي كم‌مايه و قابل‌تصرف مي‌انگارند. لذا، هرچند مرگ خدا توسط نيچه اعلان شد اما همچنانكه فوكو ابراز مي‌دارد، مدرنيته مرگ انسان را نيز با خود به‌همراه داشته است.
در مقابل آخرت‌گرايي دين و جاودانگي‌خواهي ذهنيت درون‌گرايانه‌ي شرق،‌ مدرنيته مي‌كوشد انسان را به‌منزله‌ي سوژه‌ي برتر در همين جهان ابدي سازد. خودمدارانگاري(اگوئيسم) شديد موجود در مدرنيته ناشي از همين است. خودمداري مدرن اگرچه مي‌خواهد تا سطح گلوباليزاسيون خود را توسعه بخشد،‌ اما تنهايي دهشت‌آوري را نيز به دنبال دارد. زيرا روابط سطحي مي‌شوند و انسان علي‌رغم دستيابي به هرجاي اين دهكده‌ي كوچك دستش به هيچ جايي نيز بند نيست! اينترنت، تلويزيون و ساير رسانه‌ها و تكنولوژي‌هاي ارتباطي جهان را كوچك مي‌سازند اما انسان در اين جهان كوچك هيچ نقطه‌ي تعلقي ندارد تا با خيال راحت بدان تكيه نمايد. زمين زير پاي انسان مدرن پوك است و تعليق و تشتت حاكم مي‌گردد. انسان مدرن، با جامعه و طبيعت بدرود مي‌گويد تا خويشتن را دريابد اما فرجام اين گسست ازخودبيگانگي و مرگ است. در يك كلام مي‌توان گفت هستي‌شناسي مدرن، ضدّ اكولوژيك است؛ منظور از اكولوژي هم در معناي طبيعت كلي آن است و هم زيست‌بوم اجتماعي. چنين خصلتي، بنيان بحراني است كه بشر امروزي در آن دست و پا مي‌زند تا مگر مفرّي بيابد. وجود همين فضاست كه پست‌مدرن را مطرح مي‌سازد. با اين وجود تا زماني كه نتوان از انديشه‌ي مدرن گذار كرد، نمي‌توان از اين تعليق و پادرهوايي نيز رهايي يافت. پست‌مدرنيسم به دليل ناتواني در گذار عملي از اين وضعيت نتوانست از سردرگمي نجات يابد. 
مي‌توان گفت كه مدرنيته به‌واسطه‌ي ليبراليسمي كه در درون خود مي‌پرورد نمي‌تواند به شناخت صحيحي نيز دست يابد تا بر اساس آن هستي را مورد عمل شناسايي قرار دهد. يعني نمي‌تواند نقاط متضاد با خويش را به‌مثابه‌ي غنا در خود جذب نمايد. با اسلحه‌ي ليبراليسم، تمامي بذرهاي غني انديشه و كردارهاي معنادار را در درون خود خفه مي‌سازد. با وجود اينكه نمي‌تواند از ديالكتيك فراتر رود و قطب مخالف خويش را به تمامي نابود نمايد اما از تحليل‌بردن آن غافل نمي‌ماند. پس عقلانيت مدرنيته قادر نيست شناخت صحيحي داشته باشد، زيرا به رغم دم زدن از پلوراليسم(تكثرگرايي)، با ليبراليسمش دگرانديشه‌گان را تضعيف مي‌سازد. بنابراين نظام دانايي موجود در مدرنيته، نظامي نيست كه از انديشه‌هاي سازنده و صحيح فراهم آمده باشد. شناخت مدرنيته از جهان،‌ شناختي ناقص است. رهبر آپو در خصوص عقلانيت(Rationality) چنين اظهار نظر مي‌كند: «عقلانيّت، به‌تنهايي نمي‌تواند جامعه را به پيش برد. شايد بتواند جوامع را همانند رُبات‌ نمايد و به‌‌شكل حيواناتي پيشرفته درآورد، اما نمي‌تواند آن‌ها را به‌صورت انسان باقي نگه دارد». عقلانيت مدرن، قادر نيست جهان، انسان و جامعه را به خوبي بشناسد و تعريف نمايد. زيرا اين عقلانيت كاراكتري مادّي‌گرايانه و ابزاري دارد؛ جنبه‌هاي متافيزيك را طرد مي‌سازد و بر اساس آن شناخت ناقص مي‌خواهد سعادت را براي آدمي به ارمغان آوَرَد. با اين حال آشكار است، هيچ بينش ماترياليستي نمي‌تواند حتي ماهيت خود انسان را به‌خوبي فهم‌ نمايد، چه رسد به كليت جهان.
هر هستي‌شناسي با دريافتي كه از جهان دارد حقيقتي را مي‌سازد. اما مدرنيته‌ي كاپيتاليستي نه‌تنها حقيقت‌ساز نيست بلكه خود محصول حقيقت‌گريزي است. زيرا مدرنيته،‌ نقطه‌ي اوج تمدن است. به دليل همين كاراكتر تمدني‌ است كه نمي‌تواند حقيقت را برسازد. همان‌طور كه رهبر آپو اشاره نموده: «حقيقت، عشق است و عشق، حيات آزاد!» و در جاي ديگري تمدن را چنين تعريف مي‌كند «تمدن، چيزي است كه پس از تخليه‌ي معناي حيات آزاد باقي مي‌ماند!» با يك استنتاج مي‌توان گفت، جايي كه تمدن حاكم باشد، نمي‌توان از حقيقت دم زد. طبق اين گزاره‌ها و بُن‌انگاره‌هاي صحيح مي‌توانيم بگوييم كه تمدن مدرنيته‌ نمي‌تواند يك فرهنگ يا اجتماعي‌بودن باشد زيرا بي‌معنابودن را در بطن خود مي‌پروراند؛ ضد فرهنگ، ضد اجتماعي‌بودن و دشمن انسان است.
عينت‌گرايي يكي از ويژگي‌هاي اساسي مدرنيته است. هستي‌شناسي‌اي كه با ديد عينت‌گرا به جهان بنگرد نمي‌تواند جهان را بشناسد. زيرا جهان تنها از امور عيني تشكيل نگشته. مدرنيته با پديدارانگاري خود تمام هستي را در پديده‌هاي تحصلّي،‌ تحقيق‌پذير و قابل آزمايش محدود مي‌كند. بنابراين هستي‌اي كه مدرنيته در پي شناخت آن است فاقد لايه‌هاي دروني، جوهر و حسّيات است. ناگفته آشكار است كه چنين هستي‌اي نمي‌تواند همين هستي‌اي باشد كه ما نيز بخشي از آنيم. آيا ما به عنوان انسان پديده‌اي هستيم كه آزمايش‌گر پوزيتيويست مدرنيته مي‌تواند همه‌ي درونياتمان را به آزمايش بگذارد؟ جواب «خير» كه در پاسخ به اين پرسش مي‌دهيم، نشان مي‌دهد كه مدرنيته نه در جستجوي شناخت بلكه در پي فروكاستن هستي تا سطح مادّه‌اي بي‌ارزش و قابل مانور در بازار عرضه و تقاضاست.
مدرنيته،‌ جهاني را كه به‌گونه‌اي مكانيستي بازتعريف مي‌نمايد، تنها جهان ممكن مي‌نامد. يعني بر وجود ساير جهان‌ها خط بطلان مي‌كشد و اين را همچون دليلي هستي‌شناسانه بيان مي‌دارد. بايستي دانست كه چنين بازتعريفي است كه اذهان را براي پذيرش دروغ «پايان تاريخ!» آماده مي‌سازد. يعني جهان انديشه‌هاي صحيح را با انگ متافيزيكي‌بودن، مردود مي‌خواند اما خود را ابدي و ازلي معرفي مي‌كند.
رهبر آپو در تحليلات خويش چنين مي‌نويسد:« نبايد نگرشي را كه مي‌گويد "هر موجود زنده، جهاني مخصوص به خود دارد" از نظر دور داشت. همچنين تفكر از طريق نگرش مبتني بر "وجود كيهان‌هاي موازي" نيز مي‌تواند جوانبي براي تبيين برخي مقولات داشته باشد.» همچنين اين سؤال مهم را مطرح مي‌سازد«هر سلول زنده‌ در يك بافت‌ انسان، هستاري است با چارچوب مختص به خويش. حتي در ياخته‌‌هاي مغز، انديشه صورت مي‌گيرد. آيا سلول‌هايي با اين كيفيت، مي‌توانند بگويند كيهان به همان اندازه‌اي است كه مي‌انديشيم؟ از طرفي نيز اين ياخته‌‌ها از كيهان موجود در انسان و كيهان‌ عظيم خارج از او بي‌خبر هستند. اما اين وضعيت نمي‌تواند موجوديت كيهان انساني و ساير كيهان‌هاي ماكرو و ميكرو را از ميان بردارد. آيا نمي‌توانيم انسان را نيز در درون ماكروـ‌كيهان(Microcosm) تا سطح چنين سلولي كاهش دهيم؟ اگر به راحتي جسارت انجام اين كار را نشان دهيم، مي‌توانيم از جهات متفاوت، حكم به‌ صحت موجوديت كيهان‌ها بدهيم.» وي هدف از چنين تحليلاتي را گمانه‌زني بي‌پايه و اساس نمي‌داند، بلكه مي‌كوشد تا گذار از تنگ‌نظري را همچون نيازي اساسي برجسته سازد تا بتوانيم از كژروي شعور و اعتقاد كه ماحصل بيماري‌هاي متديك و فشار ناشي از نظام هيرارشيك و دولت است، رهايي بيابيم. دولت‌ـ‌ ملت به‌عنوان يكي از اساسي‌ترين پايه‌هاي مدرنيته ساختار فكري ما را مختل ساخته و هستي‌شناسي و كسمولوژي خود را با تحريف و فريبكاري بسيار به خورد اذهان مي‌دهد. بنابراين با گذار از چنين تنگ‌نظري‌هاي ديكته‌شده از سوي نظام است كه مي‌توان به حقيقت كيهان، انسان و جامعه نزديك شد.
در پايان، اشاره به بخشي از گفته‌هاي رهبر آپو در زمينه‌ي شناخت صحيح سه‌ مؤلفه‌ي اساسي استناد مي‌كنيم كه مي‌توان بر پايه‌ي آن به هستي‌شناسي درستي دست يافت:
«بايستي يقين داشت كه، در كيهان يك اصل عدالت وجود دارد... پديد آمدن انسان نيز رويدادي است كه عادلانه‌ تحقق يافته. مي‌توان گفت تمامي ‌نظم‌‌هاي كيهاني، دنياي بيولوژيك و شالوده‌هاي اجتماعي، در خدمت تكوين انسان هستند» وي همچنان‌كه تأكيد مي‌كند جهاني انسان‌محور(Anthropocentrism) را مطرح نمي‌سازد اما خصلت‌هاي جمع‌شده در وجود آدمي را برمي‌شمارد. اين خصلت‌ها عبارتند از: 
«1ـ اتم‌ها كه سنگ بناهاي مادّه هستند، در انسان ـ هم از نظر شمارش و هم چيدمان‌ـ داراي غني‌ترين هستومندي(Entity= موجوديت) و تركيب مي‌باشند.
2ـ انسان، برخوردار از‌ مزيّت بازنماييِ تمامي بافت‌هاي گياهي و حيوانيِ دنياي زيست‌شناختي است. 
3ـ پيشرفته‌ترين اَشكال حيات اجتماعي را تحقق بخشيده است. 
4ـ نمايانگر جهان ذهنيِ بسيار منعطف و آزاد است. 
5ـ قادر است به‌صورت متافيزيكي زندگي كند.
خصوصيات ذكرشده كه در يك آن، به‌گونه‌اي مختلط و به شكل كلّيت در درون انسان وجود دارند،‌ دليلي است بر موجوديت منبع شناختي كه بي‌همتاست. درك‌نمودن‌ اين منبع در درون يك كلّيت، مساوي با درك كيهان موجود است.»
مي‌توان با بهره‌گيري از اين نظريات چنين نتيجه گرفت كه تنها با گذار از هستي‌شناسي مدرن، و درهم‌شكستن نگرش ضد اكولوژيك آن مي‌توان سه‌پايه‌ي طبيعت، جامعه و انسان را دوباره بر ثقل راستين آن قرار داد. زيرا اين نظريات، نه انسان را در مقام سوژه‌ي برتر قرار مي‌دهد، نه جامعه را تا سطح ابژگي تقليل مي‌دهد و نه عدالت كيهان را از ياد مي‌برد. يعني نقش‌ويژه‌ي هر كدام را در جايگاه بايسته‌ي خويش مدنظر قرار مي‌دهد و بر اين اساس رويكردي صحيح را در قبالشان اتخاذ مي‌نمايد. نه نيروي ماوراءالطبيعه‌‌اي را براي به انفعال كشانيدن انسان،‌ خلق مي‌كند و نه انسان را به سوي خودمداري سوق مي‌دهد. در نظم كيهاني، هر چيز در جايگاه خود نقشي را ايفا مي‌كند تا زماني كه اين نظام را با ديد يك عدالت عظيم ننگريم و بخواهيم فريبكاري پيشه كنيم، نمي‌توانيم بينش هستي‌شناسانه‌ي صحيحي را از آن داشته باشيم.
 
 
 
 
 
 

سواڵ و دزى و بازرگانى بەلەشەوە..................ئا/ مەریوان عەلى


2009-08-18


سواڵکەرێک: رۆژى وا هەیە 50 هەزار دەکەوم
ئا/ مەریوان عەلى
کەم کەس هەیە بڵێت سواڵکەر رێگەى پێ نەگرتبێتم و بەزۆر یاخود بە پاڕانەوە پارەى لێنەسەندبێتم، بەتایبەت ئەو منداڵانەى کە تەمەنیان لە خوار 12 ساڵییەوە و کچیشن جوڵانەوەیەکى وا بەکار دەهێنن کە هەستى مرۆڤ بشڵەژێنن و سەرنجیان بۆ ئەوە رابکێشن، ئەمە لە کاتێکدایە کە لە زۆربەى شارەکانى ئێراق و بەتایبەتى هەرێمى کوردستاندا ئەم دیاردەیە زۆر باوە، هەندێکیان بەجۆرێک دەست پان دەکەنەوە، هەندێکى تریشیان لەژێر ناوى شت فرۆشتندا هەم دەفرۆشن " بنێشت یاخود کلێنیسک" هەمیش سواڵەکە دەکەن. 
گەر پارەمان نەدەیتێ مرازت حاسڵ نابێت
ئەمە قسەى ئەو منداڵانەیە کە بە زۆر یەخەى خەڵک دەگرن. لە شارى کەرکوکدا ئەو منداڵانەی کە تەمەنیان لە نێوان پێنج بۆ دوازدە ساڵاندایە، ئەوەى دەبینرێت بەشێوەی گروپ لەنێو بازاڕى گشتى ئەم کارە ئەنجام دەدەن و منداڵەکان لەنێو جادەکاندا ئەم کارە دەکەن و گەورەکانیشیان سەر بەنێو دوکانەکانى وەک جلوبەرگ و سەعات و زێرنگەریدا دەکەن. لەو بارەیوە خاوەن دوکانێکى کەمالیات گووتى ئەمە راستە بۆ سواڵ دێنە ئێرە بەڵام خۆى لە خۆیدا ئامانجی تریان لە پشتەوەیە ئەویش مەسەلەى کارى دزییە چونکە زۆر لە برادەرەکانم دەڵێن کە دێن سەردانمان دەکەن دوان و سیان بەیەکەوە دێن و خاون دوکانەکە بە مەسەلەى قسەى خۆش و بگرە زۆرجار دەسبازى دەخەڵەتێنن و پاشانیش دزى لێدەکەن.
ئەو سواڵکەرانە چۆن هاتنە کەرکوک
جێگای سەرنجە زۆربەى ئەو سواڵکەرانە خەڵکى شارى کەرکوک نیین و لە ناوەڕاست و خوارووى ئێراقەوە هاتوون. بەشێوەیەک خۆیان دەڕازێننەوە تاکو سەرنجى خەڵکى رابکێشن بە زمانە لوسەکەیان خەڵک لە خشتە دەبەن.. بەڵام زۆر جار خۆشیان تووشی گرفتی لە خۆیان خراپتر دەبن، ئەم گروپە لە شارى کەرکوکدا لەناو بیناکانى نزیک پردە قەرەباڵغەکەى ناو شارى کەرکوک نیشتەجێن و بەشێکى تریشیان لە ماڵە تەجاوزەکانى نزیک باروتخانەی سەر رێگاى سلێمانى کە زۆربەیان چادر و ماڵى بێ تاپۆن. یەکێک لەو سواڵکەرە ئافرەتانە گووتى ئێمە فەقیرین، هیچمان نییە، بۆیە ئەم کارە دەکەین چونکە نەدارین، ئەو پارەیەش کە پەیداى دەکەین تەنها تێرى کرێ خانو خواردنى خۆمان دەکات، رۆژى وا هەیە 20 هەزارمان دەست دەکەوێت و رۆژى واش هەیە کارى باش دەکەنی 50 هەزار دەکەوم، سەبارەت بەوەى تا چەندە لەپەناى ئەم کارەوە کارى لەشفرۆشیش دەکەن بەڵام ناوبراو ئامادەنەبوو جواب بداتەوە.
سواڵکەرەکان دزى لە ماڵان دەکەن و خاوەن باندن
ئەمە گووتەى کوڕە گەنجێکى شۆفێری تەکسیە بەناوى "کرێکار" ئەو گووتی ماوەیەک پێش ئێستا لە نزیک ماڵى خۆمان چوار کچى گەنج بەنێو ماڵاندا دەگەڕان و سواڵیان دەکرد ماڵەکەى دراوسێشمان لە ماڵ نەبوون چووبوون دەرگاکەیان شکاندبوو پارە و ئاڵتوون و موبایلیان بردبوو. کاتێک منیش زانیم دوایان کەوتم و بە هاوکارى چەند برادەرێک دوانیانمان دەسگیرکرد، پاشان ئیعترافى کرد و ژمارە تەلەفونێکى داینێ هى سەرۆکى باندەکەیان بوو، کە قسەمان لەگەڵیدا کرد دیار بوو سەرۆک باندبوو. ئیتر ئێمەش تەسلیمى پۆلیسمان کردن.
ئەم منداڵە سەقەتانەیان لە کوێ بوو
زۆربەى ئەو سواڵکەرانەى کە سواڵ دەکەن بۆ راکێشانى سۆزى خەڵکى ئەو منداڵانە بەکار دەهێنن کە لەشیان کەم ئەندامە یاخود سوتاوە ئەمەش لە کاتێکدایە کە زۆربەى ئەو خەڵکانەى پارەیان دەدەنێ یەک لە هۆکارەکانیش بۆ ئەو منداڵە کەم ئەندامانە دەگەڕێتەوە. لە وەڵامى ئەوەى ئایا ئەم منداڵانەتان لە کوێ بوو سواڵکەرێکى کچ کە تەمەنى لە نێوان 15 بۆ 17 ساڵ دەبوو گووتى هى خۆمە. دوو منداڵى تریشى لەگەڵدا بوو، یەکیان سوتابوو گووتى ئاوى گەرمى پیا رژاوە. ساڵى پار ئەمە قەدەخە کرا و دەستکرا بە گرتنیان بەڵام ئەمساڵ جارێکى تر بەشێوەیەکى بەرفراوانتر سەرى هەڵداوتەوە

+ نوشته شده در  Sat 29 Aug 2009ساعت 8:28 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

  

دایكی سه‌ربازێكی كوژراو له‌ كۆشكی سه‌ركۆماریی توركیا به‌ كوردی قسه‌ی كرد
 
سه‌بازێكیكوژراویكورد كه‌ به‌ بۆنه‌ی یه‌كه‌م رۆژی مانگی ره‌مه‌زان له‌گه‌ڵ چه‌ندین بنه‌ماڵه‌ی تر له‌ كۆشكی سه‌ركۆماری بانگهێشت كرابوو، ل به‌رامبه‌ر سه‌ركۆماری توركیا به‌ زمانی كوردی قسه‌ی كرد.

به‌ پێی هه‌واڵێكی ماڵپه‌ڕی نێت كورد، ئێواره‌ی یه‌كه‌مین رۆژی مانگی ره‌مه‌زان، عه‌بدولڵا گویلی سه‌ركۆماری توركیا 231 بنه‌ماڵه‌ی سه‌ربازانی كوژراوی شه‌ڕه‌كانی ئه‌م ساڵانه‌ی دوایی له‌ توركیا، كه‌ له‌ سه‌رجه‌م شاره‌كانی توركیاوه‌ بۆخواردنی به‌ربانگ بانگهێشت كرد. له‌ ناو ئه‌و بنه‌ماڵانه‌ دا دایكێكی كورد كه‌ له‌ عه‌نتابه‌وه‌ چووبوو و كوڕه‌كه‌ی به‌ مین كوژرابوو هه‌بوو.

دایكی سه‌ربازی كورد به‌ ناویسوڵتان قدیس له‌سه‌رئه‌م مێزه‌ دانیشتبوو كه‌ سه‌ركۆمار لێی دانیشتبوو و به‌هۆی ئه‌وه‌ی توركی نه‌زانیبوو، سه‌ركۆمار وه‌رگێڕێكی هێنا و له‌گه‌ڵ سوڵتان له‌ رێگای وه‌رگێڕه‌وه‌ به‌ كوردی قسه‌ی كرد.

سوڵتان یه‌كه‌مین دایكی كورده‌ كه‌ له‌ كۆشكی سه‌ركۆماریی توركیا به‌ كوردی قسه‌ی كردووه‌.


+ نوشته شده در  Fri 28 Aug 2009ساعت 1:42 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

 

ئاگاداریه‌ک بۆ کورداني دانیشتوي وولاتي نه‌رویج

له‌ هه‌لبژاردنه‌کانی پارله‌مانی نه‌رويجدا (Erling Folkvord) با ده‌نگ بده‌ین به‌

پارتی چاره‌ سه‌ ری دیموکراتی کوردستان


له‌ شاری ئوسلۆ کۆمێته‌یک له‌ 22 لایه‌نی کوردی له‌ هه‌ر چۆارپارچه‌ی کوردستان پێکهاتووه‌ ،و کۆمێته‌ی ڕێکخستنی (پ.چ.د.ک) ش به‌شداری ئه‌و کوبوونه‌وه‌ بوو. بو ئه‌وه ی که‌ ئیمه‌ وه‌کوو کورد ئه‌بێت چی بکه‌ین که‌ بتوانین دوست یاکوو دلسوزێکی گه‌لی کورد بنێرین بو پارلمانی نه‌رويج،که‌ له‌ مانگی داهاتوو، مانگی نۆ(9) دا هه‌لبژارده‌ن به‌ریوه‌ ده‌چێ .ئیمه‌ بڕیارمان دا که‌
erling folkvord
باشترین که‌سه‌ وه‌کوو دوستی کورد ،ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ له‌ پراکتێکدا ئه‌وه‌ی سه‌لماندووه‌ که‌ باشترین که‌سه‌ وه‌کوو دلسوز بو ناسینی پرسی کورد له‌ نه‌رویجدا .
ئیمه‌ وه‌کوو کومێته‌بی ڕێکخستنی (،پ چ د ك) داوا له‌ هه‌موو کوردانی دانێشتوی نه‌رویج به‌ تایبه‌ت له‌ شاری ئوسلۆ ده‌که‌ین که‌ ده‌نگی خۆیان به‌و که‌سایه‌تیه‌ بده‌ن که‌ به‌راستی ده‌توانیت باشترین لۆبی کورد ىیت له‌ ناو پارلمانی نه‌رویج .دۆستێکی نزیکي کورده‌. سياسه‌تمه‌دارێکی نه‌ترس و به‌ ئه‌زمونه‌. له‌سالي 1993 -1997 ئه‌ندام په‌رله‌مان بووه.به‌رده‌وام پرسی کورد کردوته‌ رۆژه‌وی په‌رله‌مان.هه‌میشه‌ پشتگيری له‌ داواکاريه‌کان و مافه‌کاني کۆچبه‌ران و په‌نابه‌ران کردووه‌‌. له‌ کۆرو کۆبونه‌وه‌کاندا، به‌ جورئه‌ت داکوکی له‌ بزه‌تنه‌وه‌ی ئازادیخوازي گه‌لي کورد کردووه‌ له‌ هه‌ر چوار پارچه‌ی کوردستان.ئه‌وجا پیویسته‌ له‌ سه‌ر هه‌ر کوردێکی ئازادیخواز که‌ ده‌نگی خۆي به‌ کار بێنێ بۆپێشه‌وه‌ چوني دۆزي کورد له‌م وولاته‌ ‌


 

کۆمێته‌ی ڕیکخستنی پ ج د ک له‌ نه‌رویج

+ نوشته شده در  Thu 27 Aug 2009ساعت 0:49 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 دیمانه‌یه‌ک له‌گه‌ڵ كچە شاعیرێکی ڕۆژهەڵاتی كوردستان

 دیمانه‌یه‌ک له‌گه‌ڵ كچە شاعیرێکی  ڕۆژهەڵاتی كوردستان


تروسكه سادقی

كچە شاعیر تروسكه سادقی خه‌ڵکی ڕۆژهەڵاتی كوردستانە.لە شاری بۆكان لە 1/1/1992
لە دایك بووە و لە خێزانێكی ئەدەب دۆستدا پەروەردە بووە.
قۆناغی سەرەتایی و ناوەندی لە ئێران خوێندووە و نزیك بە پێنج ساڵە لە شاری هەولێر نیشتەجێیە
و لە دواناوەندی هەولێری نموونەیی درێژەی بە خوێندن داوە و شارەزاییەكی زۆری هەیە لە بواری
ئەدەبی كوردی و فارسی و تواناییەكی بەرچاوی هەیە لە نووسینی شێعر بە هەردوو زمانی كوردی و فارسی
هەر لە زمانی فارسی و ئینگلیزیەوە خەریكی كاری وەرگێڕانە بۆسەر زمانی كوردی.
چەندین پارچە شێعری لە ڕۆژنامە و گۆڤارەكانی كوردستان و ئێران بڵاو بۆتەوە.



پ/شێعر چۆن پێناسە دەكەی؟
و/تا ئێستا لە لایان هیچ شاعیر و قەڵەم بەدەستێكی مەزن پێناسەیەكی تایبەت بۆ شێعر دانەندراوە.
بەڵام بەلای منەوە شێعر ئەو زمانە بەهێزەیە كە لە كاتی خۆشی و ناخۆشیدا ناخی مرۆڤەكان دەدوێنێ.

پ/چی وای لێكردی شێعر بنووسی؟
و/من لە بنەماڵەیەكی ئەدەب دۆست دا پەروەردە بووم.بە حوكمی ئەوەی باوكم زۆر حەزی لە خوێندنەوەی
شێعر و ڕۆمان بووە،ماڵی ئێمە پەرتووك و نامیلكەی زۆرێك لە شاعیران و نووسەرانی مەزنی تێدا بووە.
هەر لە منداڵیەوە دایك و باوكم شێعری شاعیرەگەورەكانی وەك :هێمن،هەژار،عبدڵا پەشێو و ...هتد
یان پێ لەبەر دەكردم.هەر بەو هۆیەشەوە بوو ڕۆژ بە ڕۆژ هۆگریەكی زۆرتر بەرامبەر بە شێعر و نووسینی
لە ناخم دا پەرەی سەند.

پ/وەك خۆت كاریگەری كامیەك لە شاعیرەكانت زۆر لەسەر بووە؟
و/لە بواری فارسی دا شاعیری مەزن احمد شاملوو و فروغ فەروخزاد كە نە تەنیا كاریگەریان لەسەرمن،بەڵكوو كاریگەریان لەسەر مێژووی ئەدەبیاتی فارسیش هەبووە.لە بواری كوردی دا شاعیرانی وەك مارف ئاغایی،عبدڵا پەشێو و خاتوو ژیلا حسێنی كاریگەریان لە سەر من هەبووە.

پ/شێعرەكانی تۆ زیاتر چ لایەنێك دەگرنە خۆ؟
و/شێعرەكانی من هەموو لایەنێك بەخۆ دەگرن .لایەنی نەتەوایەتی،وەك ئەوەی كە منیش مرۆڤێكی كوردم
و چۆن هەست بە داگیركردنی خاك و نیشتمانی خۆم دەكەم.لایەنی جوانی سروشت و ژیان.لایەنی خۆشەویستی
كە پێم وایە نەك هەر شاعیران و هونەرمەندان بەڵكوو هەموو مرۆڤێك بە بێ جیاوازی ئەم هەستەیان هەیە.شەرتیش نیە ئەم خۆشەویستیە تایبەت بێ تەنیا بۆ یەك لایەن.
دەمهەوێ ئەوەش بڵیم كە من لە بەكارهێنانی وشە لە شێعرەكانمدا ئازادم.

پ/جگە لە نووسینی شێعر كاری وەرگێرانیش دەكەیت.ئایا تا ئێستا هیچ كتێبێكت بە چاپ گەیاندووە؟
و/لە لایان باوكمەوە هاندرام بۆ خوێندن و فێربوونی زمانی ئینگلیزی كاتێك تەمەنم حەوت ساڵ بوو لە ئێران.لە لایان باشترین مامۆستایانی ئینگلیزی خوێندم و جار لەگەڵ جار زیاتر تامەزرۆی فێربوونی ئەم
زمانە بووم،زۆرم هەوڵ دەدا و ساڵ بە ساڵ ئەزموونم بە دەست دەهێنا.
چەند كتێبم وەرگێڕا لە زمانی ئینگلیزی بۆ كوردی كە ئەمساڵ بە یارمەتی یەكیەتی ئافرەتانی كوردستان دوو كتێبم بە ناوەكانی(میسی و دۆلفین) و (تۆم سەویەر و سەربزێویەكانی) چاپ و بڵاو كرانەوە.
كتێبێكم بە ناوی (بولبول و گوڵەباخ) ئێستا لە دەزگای خانەی سمۆرە لە ژێر چاپ دایە و دوو كتێبی تریشم ئێستاكە ئامادەی چاپن.


پ/شێعرەكانت بڵاو كردۆتەوە؟ئایا تا ئێستا لە هیچ فیستیواڵێك دا بەژداریت كردووە؟
و/شێعرەكانم وەك نامیلكە چاپ نەكراون.بەڵام لە زۆرێك لە گۆڤارو ڕۆژنامەكانی كوردستان و ئێراندا
بڵاو كردۆتەوە.
هەر لەسەر بواری نووسینی شێعردا لە چەندین فیستیواڵ و چالاكی ساڵانەدا لە سەر ئاستی ئێراندا بەژداریم
كردووە كە زیاتر لە حەوت خەڵاتم بە دەست هێنا كە لە هێندێكیان دا پلەی سەركەوتووم بە دەست هێناوە.
هەروەها ئەم ساڵ لە سلێمانیش خەڵاتی ڕێزلێنانی خانەی سمۆرەم بەدەست هێنا.


پ/دواوتەت چیە؟
و/هەر مرۆڤێك بە شێوەیەك بەهرەیەكی تایبەتی لە ناخیدا هەیە كە دەتوانێ لە رێگای خزمەت بە كۆمەڵگای
خۆیدا بەكاری بێنێ.بەڵام بۆ زیندوو ڕاگرتن و بەرەو پێشبردنی ئەم بەهرانەی كە لەناخی ئەم گەنجانەی ئێمەدا شاراوەن دەبێ گەورەكان لە بنەماڵەكاندا یارمەتیان بدەن و پشتگیریان بكەن.
من بە هاوتەمەنەكانی خۆم دەڵێم ماندوو نەبن و بەردەوام بن بۆ گەیشتن بە هەموو ئاواتە جوانەكانتان و
خۆتان كۆمەڵگاتان ببووژێنەوە.


ئەمەش نموونەی پارچە شێعرێكی تروسكە :



لە گوڵدانی شێعرەكانم

ئەو ئێوارەیەی
ئاخێكی ڕەش ڕیشەی داگرت لە قوڕگم و
پەڵە هەورێكی چڵكن دای لە گرمەی حەسرەت،
فرمێسك فرمێسك خەمی باراند
لە گوڵدانی شێعرەكانم!
ئێستا دەزانم چەند یاخییانە
سەوداسەری باڵات بووم
كاتێك خەیاڵ تۆ و شێعرەكانمی
بەدەم كڵۆی زستانەوە هەڵدەوەراند!!!

---------------------------------------------------

دیمانه‌ : سه‌میر نزاری
ئاماده‌کردنی : دایکی تروسکه‌خان
تایبه‌ت به‌ هه‌رمان
+ نوشته شده در  Tue 25 Aug 2009ساعت 5:36 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

به‌ڵگه‌یه‌كی تر له‌ ده‌ستدرێژی سێكسی بۆ سه‌ر ژنان له‌ زیندانه‌كانی

 كۆماری ئیسلامیدا(فیلم)

 


 

 


 

+ نوشته شده در  Tue 25 Aug 2009ساعت 0:44 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

په‌یكه‌ری خواوه‌ندی دایك له‌ باكووری كوردستان دۆزرایه‌وه‌

چه‌ند زانایه‌كی شوێنه‌وارناسی په‌یكه‌ری "خواوه‌ندی دایك"یان له‌ ئه‌شكه‌وتی "دیره‌كلی" له‌ پارێزگای مه‌رعه‌ش له‌ باكووری كوردستان دۆزیه‌وه‌.

Peyamner

به‌پێی هه‌واڵێك كه‌ له‌ ئاژانسی ئه‌نادۆلی توركی بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، جه‌وده‌ت مه‌ریه‌ ئاره‌ك مامۆستا له‌ كۆلێژی شوێنه‌وار له‌ زانكۆی "گازای" رایگه‌یاند "ئه‌شكه‌وتی دیركلی كه‌ 65 كم له‌ دووری پارێزگای مه‌رعه‌شه‌، له‌ 15 ته‌موز/ جولای كاری هه‌ڵكه‌ندنی بۆ ده‌كرێت.

ناوبراو ئاماژه‌ی به‌وه‌ش كرد كه‌ مێژووی په‌یكه‌ری "خواوه‌ندی دایك" بۆ 16 هه‌زار ساڵ به‌ر له‌ ئێستا ده‌گه‌رِێته‌وه‌.

ئه‌وه‌شی راگه‌یاند كه‌ ئه‌م په‌كه‌ره‌ ئه‌وه‌ ده‌رده‌خات كه‌ پێگه‌ی ئافره‌ت له‌ نێو كۆمه‌ڵگادا له‌ چ ئاستێكدا بووه‌.

+ نوشته شده در  Thu 20 Aug 2009ساعت 10:6 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

 پردی دیالۆگی ئه‌ردۆگان به‌ره‌و کورده‌کان

تۆماس فوسته‌ر                       

له‌ ئه‌‌ڵمانییه‌وه‌: هیوا ناسیح

حکومه‌تی تورکیا پلانی هه‌یه‌ که‌ له‌ داهاتویه‌کی نزیکدا ده‌سپێشکه‌رییه‌ک له‌سه‌ر چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌ی کورددا بکات. له‌م میانه‌دا رۆژی چوارشه‌ممه‌ سه‌رۆکوه‌زیران ئه‌ردۆگان بۆ یه‌که‌م جار له‌گه‌ڵ نوێنه‌رانی پارتی کوردی ده‌ته‌په‌دا کۆبوه‌وه‌. ئۆپۆزسیۆن ناوبراو به‌ به‌‌ڵێنشکێن ناوزه‌د ده‌که‌ن.


حکومه‌تی تورکیا له‌ سیاسه‌تی کێشه‌ی کوردیدا جوڵا. لێپرسراو و داهێنه‌ری ئه‌م ده‌سپێشکه‌ری و پلانه‌ عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لانی له‌ ساڵی  1999 ه‌وه‌ دانیشتوی زیندانی تاکه‌که‌سیی نییه‌. ئاخر وه‌ک بڵاوکراوه‌ته‌وه‌ سه‌رۆکی پارتی کرێکارانی کوردستانی قه‌ده‌غه‌کراویش بۆ 15 ی ئۆگۆستی ئه‌مساڵ له‌ یادی 25 ه‌مین ساڵه‌ی یه‌که‌مین چالاکی چه‌کداری پارته‌که‌یدا (نه‌خشه‌یه‌كی رێگا)ی هه‌یه‌ که‌ رایبگه‌یه‌نێت. وا پێده‌چێت‌ ئه‌مه‌ بتوانێت کۆتایی به‌ ململانێ درێژه‌که‌ بێنێت، که‌ له‌ ساڵی 1984 ه‌وه‌ به‌رده‌وامه‌ و نزیکه‌ی 40 هه‌زار که‌س تێیدا بونه‌ته‌ قوربانی. بۆ حکومه‌ت ئۆجه‌لان و پارتی کرێکاران وه‌ک لایه‌نێکی گفتوگۆ (مفاوه‌زات)  جێگای قبوڵکردن نییه‌، به‌ڵام دیاره‌ جێگای مشتومڕ نییه‌، که‌ هه‌ر ده‌شبێت ئه‌و لایه‌نه‌ له‌ سه‌رچاوه‌که‌ی ئه‌وانه‌وه‌ ئاوی خواردبێته‌وه‌، ئینجا هه‌ر چۆنێک بێت و ببینرێت. چونکه‌ پلانه‌که‌ی ئۆجه‌لان حکومه‌ت ده‌خاته‌ ژێر فشاره‌وه‌، بۆیه‌‌ حکومه‌ت ده‌یه‌وێت به‌ هه‌ر جۆرێک بێت پێشگیریه‌ک له‌وه‌ بکات و ده‌سپێشکه‌رییه‌که‌ بۆ خۆی به‌رێت، به‌ جۆرێک که‌ پێش کاتی دیاریکراو بۆ راگه‌یاندنی ئه‌و نه‌خشه‌یه‌ (15ی ئۆگۆست) ئه‌م پێشنیازه‌‌که‌ی خۆی بۆ چاره‌سه‌ری ململانێکه‌ بڵاوبکاته‌وه‌.

بازدان به‌سه‌ر سێبه‌ره‌که‌دا

ئه‌وه‌ی که‌ چاره‌سه‌رییه‌که‌ ته‌نها به‌ په‌یوه‌ستبونی نوێنه‌رانی سیاسی دانیشتوانی کورده‌‌کانه‌وه‌ سه‌ربگرێت، مه‌زه‌نده‌ ده‌کرێت. ئه‌ردۆگان رۆژی چوارشه‌ممه‌ بازێکی به‌سه‌ر سێبه‌ره‌که‌ی خۆیدا دا  و بۆ یه‌که‌م جار له‌گه‌ڵ سه‌رۆکی پارتی کۆمه‌‌ڵگه‌ی دیموکرات (ده‌ته‌په‌) دا کۆبوه‌وه‌ و گفتوگۆی له‌گه‌ڵیدا کرد، که‌وا له هه‌ڵبژاردنه‌کانی ‌ساڵی 2007 ه‌وه‌ وه‌ک ته‌نها پارتێکی کوردی نوێنه‌رانی خۆی گه‌یانده‌ ناو په‌رله‌مانی ئه‌و وڵاته‌. هه‌رچه‌نده‌ ‌‌‌هاوکات ئه‌ردۆگان رایگه‌یاند، که‌ ئه‌و ته‌نها وه‌ک سه‌رۆکی پارته‌که‌ی ئه‌و گفتوگۆیه‌ ئه‌نجام ده‌دات نه‌ک وه‌ک سه‌رۆکی حکومه‌ت. به‌ڵام ئه‌مه‌ هیچ له‌و راستییه‌ ناگۆڕێت، که‌ به‌سته‌ڵه‌کی نێوان حکومه‌ت و گرنگترین پارتی کوردیدا ده‌توێته‌وه‌. تا ئێستا ئه‌ردۆگان هه‌ر جۆره‌ دانیشتنێکی له‌گه‌ڵ نوێنه‌رانی ده‌ته‌په‌دا ره‌تده‌کرده‌وه‌، ئه‌مه‌ش چونکه‌ ده‌ته‌په‌ رازینه‌بو که‌ پارتی کرێکاران وه‌ک رێکخراوێکی تیرۆریست ناوزه‌د بکات.

وه‌رچه‌رخانێکی ئاوای ئه‌نقه‌ره‌ له‌ سیاسه‌تی کوردیدا، ساڵانێکه‌ له‌ لایه‌ن یه‌کێتی ئه‌وروپاوه‌ داوای لێ ده‌کرێت، ماوه‌یه‌کی که‌مه‌ که‌ ئاماژه‌کان به‌دیار ده‌که‌ون. به‌م جۆره‌ له‌ مانگی پێنجدا سه‌رۆککۆمار عه‌بدوڵا گویل له‌ باره‌ی هه‌لێکی مێژویی بۆ چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌ی کورده‌وه‌ دوا، هه‌روه‌ها سوپاسالاری تورکیا (باشبوگ) ئاماژه‌ی به‌ کێشه‌ی کورد کرد و گوتی تاقیکردنه‌وه‌یه‌که‌ بۆ مۆدرێرنه‌کردنی تورکیا، ئه‌م ده‌ربڕینه‌، به‌ تایبه‌ت که‌ له‌ ده‌می به‌رزترین نوێنه‌ری سوپاوه،‌ تا ساڵانێکی که‌م ‌‌به‌ خه‌یاڵیشدا نه‌ده‌هات.  
دواجار پێش دوهه‌فته‌ ئه‌ردۆگانیش پشتڕاستی کرده‌وه‌، که‌ پلانی هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی حکومه‌ت له‌ ده‌سپێشکه‌رییه‌کدا کێشه‌ی کورد چاره‌سه‌ر بکات. ئه‌م ده‌سپێشکه‌رییه‌ ده‌بێته‌ هۆی (به‌دیموکراسیکردنێکی به‌هێز) بۆ گه‌وره‌ترین که‌مینه‌ی ئه‌تنی له‌ سه‌رتاسه‌ری تورکیادا، که‌ مه‌زه‌نده‌ ده‌کرێت 14 ملیۆن که‌س ببن.

ناوه‌رۆکی پلانه‌که‌ی حکومه‌ت جارێ به‌ ناڕونی ماوه‌ته‌وه‌. له‌ وتاری رۆژنامه‌ تورکییه‌کاندا له‌سه‌ر ئه‌گه‌ری ریفۆرم قسه‌وباسی جۆراوجۆر ده‌کرێت. هه‌ر له‌ چاوه‌روانی زیادکردنی مافه‌ کلتورییه‌کان‌، تا ئاسانکاری زۆرتر له‌ به‌کارهێنانی زمانی کوردیدا، که‌وا تا سه‌ره‌تای نه‌وه‌ته‌کاندا له‌ تورکیادا قه‌ده‌غه‌ بو. هه‌ر بۆ نمونه‌ ئیتر رێگه‌ به‌و ئه‌و گوند و شارانه‌ی باشوری خۆرهه‌ڵاتی تورکیا ده‌درێت، که‌ کورده‌کان زۆربه‌ی دانیشتوانی پێکده‌ێنن، تا ناوه‌ کۆنه‌‌ کوردییه‌کانیان بۆ بگه‌ڕێته‌وه‌. ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ش چاوه‌ڕوان ده‌کرێت، که‌ هانی چه‌کداره‌ یاخییه‌کان (شۆڕشگێره‌کان) بدات، بۆ جوڵاندنیان به‌ره‌و کۆتایی هێنان به‌ شێوازی خه‌باته‌که‌یان. لێره‌ش وه‌ک ئه‌وه‌ی ده‌ته‌په‌ داوایکرد، که‌ لێبوردنێكی گشتی بۆ لایه‌نگرانی پێکاکا ده‌ربچێت، ئه‌مه‌یان واقعی نابینرێت. له‌سه‌ر ئه‌مه‌یان ده‌بێت خۆیان تۆزێک بگۆڕن، که‌ ئه‌و ئاگربه‌سه‌ یه‌کلایه‌نییه‌ی که‌ ماوه‌یه‌ک له‌مه‌وبه‌ر تا سێپته‌مبه‌ر درێژیانکرده‌وه‌ به‌رده‌وام بێت و چیدیش له‌سه‌ر که‌ڵکه‌ڵه‌ی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێکی سه‌ربه‌خۆ بۆ کورد نه‌مێننه‌وه‌.

حکومه‌تی ئه‌ردۆگانی ئیسلامیی کۆنه‌پارێز به‌م ده‌سپێشکه‌رییه‌ی له‌سه‌ر لێواری خه‌ره‌ندێک هه‌نگاو ده‌نێت. له‌ راستیشدا‌ ئه‌م له‌ نێو کێشه‌ی کورددا و هه‌روه‌هاش له‌ نێو ده‌زگای که‌مالیسته‌کاندا که‌م پشتیوانی و تێگه‌یشتنیان بۆی هه‌یه‌،  به‌ڵام رێی تێده‌چێت، که‌ ئه‌گه‌ری گۆڕینێکی له‌سه‌رخۆ له‌ بیروڕایان و جێبه‌جێکردنی پلانه‌که‌ی هه‌بێت، وه‌ک ئه‌وه‌ی خه‌ریکه‌‌ ده‌سته‌ڵاتدارانی میانڕه‌وی سوپا له‌م باره‌‌وه‌ بێنه‌ قسه‌.  له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌شدا هێشتا زۆر له‌ سیاسییه‌ ناسیۆنالیسته‌کان مه‌سه‌له‌ی نزیکبونه‌وه‌ له‌ کورده‌کان لایان یه‌کسانه‌ به‌ ناپاکی له‌ بیری ئه‌تاتورک له‌ وڵاتێکی ناسیۆنالیستی فره‌زمان و کلتوردا. 

ته‌نانه‌ت ده‌ته‌په‌ش که‌وا به‌ تۆمه‌تی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ پێکاکا دا روبه‌روی سکاڵا بۆ یاساخکردن و داخستنی بۆته‌وه، وه‌ک لایه‌نێکی گفتوگۆکه‌ر له‌م ئاقاره‌دا جێگه‌ی مشتومڕه‌.‌ ‌ ئۆپۆزسیۆنه‌کانی وه‌ک پارتی گه‌لی کۆماری و نه‌ته‌وه‌ییه‌ راستره‌وه‌کانی مه‌هه‌په‌ له‌م باره‌وه‌ ئه‌ردۆگان به‌ که‌سێکی به‌ڵێنشکێن وه‌سف ده‌که‌ن. به‌م شێوه‌یه‌ سه‌رۆکی حکومه‌ت به‌ پردێکی دیالۆگ به‌ره‌و ده‌ته‌په‌ به‌ڵێینی خۆی شکاند، که‌ گوتبوی هیچ جارێک له‌گه‌ڵ ئه‌و لایه‌نه‌ گفتوگۆ ناکات، که‌ تیرۆریسته‌کانی پێکاکا به‌ راشکاوانه‌ مه‌حکوم نه‌کات.

سه‌رچاوه‌: (رۆژنامه‌ی نۆیه‌ تسیوریخه‌ تسایتونگ) (nzz) ئه‌‌ڵمانیزمانی سویسریدا رۆژی 6/8/2009 بڵاوکراوه‌ته‌وه‌.


ئه‌وروپا: ده‌سخۆش ئه‌ردۆغان!

یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا پشتگیری‌ له‌ سیاسه‌تی‌ حكومه‌تی‌ توركیا ده‌كات سه‌باره‌ت به‌ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌ی‌ كورد كه‌ به‌كرانه‌وه‌ی‌ كوردی‌ ناسراوه‌.
كۆنگره‌ی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ هه‌رێمییه‌كانی‌ یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا له‌به‌یاننامه‌یه‌كدا ده‌سخۆشی‌ له‌ ره‌جه‌ب تایپ ئه‌ردۆغان سه‌رۆك وه‌زیری‌ توركیا كرد به‌هۆی‌ سیاسه‌تی‌ كرانه‌وه‌ی‌ كوردی‌ وته‌ئكیدیشی‌ كردۆته‌وه‌ كه‌ ئه‌وان پشتگیری‌ له‌ هه‌وڵه‌كانی‌ ئه‌نقه‌ره‌ ده‌كه‌ن بۆچاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌ی‌ كورد.
له‌ به‌یاننامه‌كه‌دا باسی‌ ئه‌وه‌ش كراوه‌ كه‌ كۆنگره‌ی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ هه‌رێمییه‌كانی‌ ئه‌وروپا له‌ به‌رواری‌13تا 15ی‌ مانگی‌ داهاتو له‌سه‌ر بارودۆخی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ هه‌رێمییه‌كانی‌ ناوچه‌ كوردنشینه‌كانی‌ توركیا گفتوگۆ ده‌كات كه‌ به‌ زۆری‌ له‌ ده‌ست پارتی‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ دیموكراتیدان.
یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا داوای‌ له‌ حكومه‌تی‌ ئه‌نقه‌ه‌رش كردوه‌ كه‌ سه‌رۆك شاره‌وانییه‌كی‌ پارتی‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ دیموكراتی‌ بخاته‌ نێو ده‌سته‌ی‌ نوێنه‌رایه‌تی‌ كردنی‌ ولاته‌كه‌ی‌ له‌ كۆنگره‌ی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ هه‌رێمییه‌كانی‌ ئه‌وروپا.

+ نوشته شده در  Thu 20 Aug 2009ساعت 9:58 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

 

  
كه‌ركوك ده‌وێت
  ده‌وێت
سه‌رنجی‌ دنیای‌ به‌لای‌ خۆیدا راكێشاوه‌و شاری‌ كه‌ركوكیش وه‌ك به‌شێكی‌ خاكی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان هه‌رچه‌نده‌ ئێستا له‌سنوری‌ ئیداره‌كه‌یدا نییه‌، به‌ڵام هه‌رگۆڕانكارییه‌ك كه‌ له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان روبدات جێگای‌ گرنگی خه‌ڵكی‌ كه‌ركوكه‌و كاریگه‌ریی‌ راسته‌وخۆی‌ له‌سه‌ر كه‌ركوك ده‌بێت، به‌وپێیه‌ی‌ سه‌ره‌ڕای گۆڕینی‌ دیمۆگرافیاو پاكتاوی‌ ره‌گه‌زی‌ له‌ساڵانی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ رژێمی‌ به‌عسی‌ روخاودا، زۆرینه‌ی‌ دانیشتوانی‌ ئه‌م شاره‌ كوردن

 

 


 


 

 

+ نوشته شده در  Tue 18 Aug 2009ساعت 0:11 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

ڕێبه‌ری گه‌لی کورد: قۆناغێکی نوێ ده‌ستی پێکردووه‌.
 

avatarapo_1gerilla_29.jpg

قۆناغێکی نوێ له‌ پرۆسه‌ی چاره‌سه‌رکردنی پرسی کورد ده‌ستی پێکرد.ڕێبه‌ری گه‌لی کورد عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان ڕایگه‌یاند، له‌ بابه‌تی پرسی کورد دا قۆناغێکی نوێ ده‌ستی پێکردووه‌ و ووتی: ئه‌و قۆناغه‌ وه‌کوو قۆناغی دامه‌زراندنی کۆماری تورکیه‌ گرنگه‌. به‌رێز ئۆجه‌ڵان مۆدێلی خۆیی بۆ چاره‌سه‌ریی ده‌ستنیشان کردو گوتی: کۆمار له‌وه به‌و لا دێموکراتیزه‌ ده‌بێ، کۆمه‌ڵگه‌ی دێموکراتیک بنیاد ده‌نرێ.
ڕێبه‌ری گه‌لی کورد عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان، له‌ دیداری هه‌فتانه‌یدا له‌ گه‌ل پارێزه‌رانی ڕۆژی هه‌ینی ڕایگه‌یاند، له‌ تورکیا ده‌ست به‌ قۆناغێکی نوێ کراوه‌ که‌ ئه‌وه‌نده‌ی قۆناغی دامه‌زراندنی کۆمار خۆی گرنگه‌و ووتی:
له‌و قۆناغه‌دا کۆمه‌ڵگه‌ی دێموکراتیک بنیاد ده‌نرێ. کۆمه‌ڵگه‌ی تورکیه‌، چه‌مکی دێموکراسی و کولتوری دێموکراتیک ده‌ناسێ و فێری ده‌بێ. ئه‌نجامه‌کانی ئه‌مه‌، وه‌کوو ئه‌نجامه‌کانی دامه‌زراندنی کۆمار قووڵ و مه‌زن ده‌بن. من ده‌ستکه‌وته‌کانی کۆمار بچووک نابینم، به‌ڵام له‌وه به‌ولا کۆمار له‌ بنه‌مادا ئیدی دێموکراتیزه‌ ده‌بێ. هه‌موو لایه‌نه‌ باشه‌کانی ده‌ستکه‌وته‌کانی، له‌و قۆناغه‌ نوێیه‌دا هه‌بوونی خۆیان ده‌پارێزن. بێگوومان ئه‌و کاره‌ دره‌نگ خرا‌، به‌ڵام دیسان باشه‌. ئه‌و کارانه‌ی پێویست بوو له‌ بیسته‌کانی سه‌ده‌ی ڕابردوودا کرابان، ئێستا جێ به‌جێ ده‌کرێن. ئه‌و کاره‌ی ئه‌وکات ده‌ستی پێکرد، ئێسته‌ ئێمه‌ ته‌واوی ده‌که‌ین. ئه‌وکات کۆمار دامه‌زرا و، ئێسته‌ ئیدی دێموکراتیزه ده‌بێ. پێویسته‌ هه‌رکه‌سێک ئه‌و قۆناغه‌ نوێیه‌ باش تێبگات. به‌ تایبه‌تیش ده‌ته‌په‌ پێویسته‌ به‌ ووردی له‌وقۆناغه‌دا قووڵ بێته‌وه‌ و تێی بگات.
له‌ سه‌ر مه‌ترسی تێنه‌گه‌یشتن و ده‌رک پێنه‌کردنی پرۆسه‌که‌ رێبه‌ری گه‌لی کورد وشیاری دا و گوتی:پێویسته‌ پارتی کۆماری گه‌ل "جه‌هه‌په"‌ و پارتی نه‌ته‌وه‌په‌رستی "مه‌هه‌په"‌ نه‌بنه‌ به‌ربه‌ست، به‌لام ئه‌گه‌ر پێداگیری له‌سه‌ر هه‌ڵوێستی نه‌رێنیی خۆیان بکه‌ن، له‌ ماوه‌ی 6مانگدا له‌ ناو ده‌چن، روح و گیانی سه‌رده‌می نوێ ئه‌وان پاکتاو ده‌کات.
سه‌باره‌ت به‌ پارتی دادو گه‌شه‌پێدانیش رێبه‌ری گه‌لی کورد گوتی: ئاکه‌په‌ چاوه‌ڕوانی ساڵی داهاتوو ناکات، دوای مانگی ئه‌یلول دۆخه‌که‌ ئاشکرا ده‌بێت، دوای یه‌ک تا دوو مانگی دیکه‌ نیازی راسته‌قینه‌، هێز و توانای ئاکه‌په‌ ‌ده‌رکه‌وێت. ئۆجه‌لان ئاماژه‌ی به‌وه‌ کرد که‌ ئیدی ده‌رکیان به‌وه‌ کردوه‌ که‌ په‌که‌که‌ به‌ زه‌بری چه‌ک له‌ناو نابرێت، بۆیه‌ بۆ ئه‌وه‌ی په‌که‌که‌ بێچه‌ک بکه‌ن، ناچارن له‌ گه‌ڵ یه‌کتر رێککه‌ون.
ڕێبه‌ری گه‌لی کورد عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان له‌ درێژه‌ی لێدوانه‌که‌یدا گوتی: رێکه‌وتنێک له‌ ئارادایه‌، به‌مه‌ش گۆڕانکاری به‌ سه‌ر سیاسه‌تی 2سه‌ده‌ی رابردووی ئه‌مه‌ریکا و بریتانیادا دێنێت و ئیدی کورد له‌ به‌رچاو ده‌گرن. ئێستا له‌ باشوری کوردستان هاوکاری له‌ گه‌ڵ بارزانی و تاڵه‌بانی ده‌که‌ن، ده‌شێ که‌ بیانه‌وێ له‌گه‌ڵ ئێمه‌شدا رێککه‌ون، به‌لام ئه‌و کاره‌ هه‌روا کارێکی ئاسان نیه‌ که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی ئاشکرا پێک بهێندرێت. نایانه‌وێ به‌ ئاشکرا ئه‌و شتانه‌ ئه‌نجام بده‌ن، ئه‌و کارانه‌ کارگه‌لێکی ئاسان نین و، بابه‌تگه‌لێکی هه‌ستیارن. له‌ ئاستی تێگه‌یشتندا گۆرانکاری دێته‌ ئاراوه‌. منیش له‌ رابردوودا له‌و بروایه‌دا بووم که‌ ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌ت دامه‌زرێنین، هه‌موو کێشه‌کانمان چاره‌سه‌ر ده‌کرێت، دواتر بۆم ده‌رکه‌وت که‌ ده‌وڵه‌ت نه‌ک ته‌نیا هێزی چاره‌سه‌ری نییه‌ به‌ڵکو به‌پێچه‌وانه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی هه‌موو کێشه‌کانه‌. پێناسه‌ی هیگل بۆ نه‌ته‌وه‌ -ده‌وله‌ت گرنگه،‌ کاتێ ده‌لێ وه‌کوو سێبه‌ری خوایه‌ له‌سه‌ر زه‌و‌ی.له‌ راستیدا بوونی ده‌ڵه‌وت نه‌ک ته‌نیا چاره‌سه‌ریی کێشه‌کان ناکات به‌لکو قووڵتریان ده‌کاته‌وه‌، بۆیه‌ من چاره‌سه‌ری له‌ ده‌وڵه‌تدا به‌دی ناکه‌م. ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌تێک له‌ شێوه‌ی ئه‌و قه‌واره‌یه‌ی باشووری کوردستانیشم بده‌نێ، قه‌بوڵی ناکه‌م، به‌ڵام من ناڵێم که‌ له‌ چاره‌سه‌ری پرسی کورد دا با ده‌وڵه‌ت نه‌بێت، با ده‌وڵه‌تیش هه‌بێت، به‌ڵام با رێز له‌ ئازادیه‌کان بگرێت.
رێبه‌ری گه‌لی کورد عه‌بدولان ئۆجه‌لان ده‌سته‌واژه‌ی وه‌زیری ناوخۆی تورکیا به‌شیر ئاتالای سه‌باره‌ت به‌ مۆدێلی تورکیاشی راڤه‌ کرد و گوتی:من نازانم ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌ به‌ چ جۆره‌ ناوه‌رۆکێک پڕ ده‌کرێته‌وه‌، مۆدێلی تورکیا گرنگه‌، به‌ڵام ئاسان نییه‌، ئه‌گه‌ر له‌ ناخه‌وه‌ کار بکه‌ن ده‌توانن سه‌رکه‌وتووبن.

رێبه‌ری گه‌لی کورد به‌م شێوه‌یه‌ له‌ مۆدێلی چاره‌سه‌ری ده‌ڕوانێت:له‌لایه‌که‌وه‌ با ده‌وڵه‌ت هه‌بێت، له‌لایه‌کی دیکه‌ با نه‌ته‌وه‌ی دیمۆکراتیکی کورد هه‌بێ، کورده‌کانیش دان به‌ هه‌بوونی ده‌وڵه‌تدا ده‌نێن و په‌سه‌ندی ده‌که‌ن، به‌ڵام ده‌ڵه‌تیش دان به‌ مافی دامه‌زراندنی نه‌ته‌وه‌ی دیمۆکراتیکی کورداندا بنێت، به‌م شێوه‌یه‌ رێک ده‌که‌ون، به‌ کورتی چه‌مکی من بۆ چاره‌سه‌ری ئه‌مه‌یه‌. هه‌موو بابه‌ته‌کانی دیکه‌ پاشکۆی ئه‌و بابه‌ته‌ن، ئه‌مه‌ش به‌ واتای ئه‌وه‌ دێت که‌ کۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی دیمۆکراتیزه‌ ده‌کرێت، یان کۆمه‌ڵگای دیمۆکراتی مه‌ده‌نی بونیاد ده‌نرێت، ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌ت ویستی ئاڵاکه‌ی له‌ هه‌موو شوێنێک بشه‌کێته‌وه‌، هه‌مدیسان ده‌توانێ ئه‌و کاره‌ پێک بهێنێت، ده‌توانێت خزمه‌تی هه‌موو شوێنێک بکات و په‌روه‌رده‌ش به‌ زمانی تورکی بکات، به‌لام ده‌رگاش له‌به‌رده‌م کوردان واڵا بکات، ده‌رفه‌تی رێکخراوه‌ییبوونی کوردان له‌ هه‌موو بوارێکدا بره‌خسێنێت، کوردیش وه‌کو نه‌ته‌وه‌یه‌کی دیمۆکراتیک ،هه‌بوونی خۆی له‌ بواره‌کانی وه‌رزش، په‌روه‌رده‌ ، ئایین و،به‌رێوه‌بردندا به‌ده‌ست بخات. تا ئه‌و راده‌یه‌ی که‌ هێزی پاراستنی کوردانیش ده‌بێ هه‌بێت، به‌ شێویه‌ک که‌ بتوانێ ناکۆکی و گرفته‌ ناوخۆییه‌کان چاره‌سه‌ر بکات، به‌ واتایه‌کی دیکه‌ کورد به‌ شێوه‌یه‌کی دیمۆکراتیک خۆیان رێک ده‌خه‌ن و داکۆکی له‌ خۆیان ده‌که‌ن و خۆیان ده‌پارێزن. کۆمه‌لگایه‌ک که‌ خۆی رێکو پێک نه‌کات ، کۆمه‌لگایه‌کی مردووه‌ ، کۆمه‌لگایه‌کی که‌ڕ وڵاڵه‌.

رێبه‌ری گه‌لی کورد رایگه‌یاند: ئه‌گه‌ر کورد و ده‌وڵه‌ت رێکه‌ون،ده‌بێت باس له‌وه‌ش بکرێت چۆن ناوه‌رۆکی رێکه‌وتنه‌که‌ ده‌وڵه‌مه‌ند بکرێ. بۆ ئه‌وه‌ی به‌ر له‌ پرۆسه‌که‌ بکرێته‌وه‌،ئێمه‌ پێکه‌وه‌ به‌رێوه‌ی ببه‌ین،ده‌بێت هه‌لومه‌رجی من ڕه‌چاو بکرێته‌وه‌.
رێبه‌ری گه‌لی کورد عه‌بدولا ئۆجالان رایگه‌یاند:ده‌بێت هه‌رکه‌س وهه‌ر شتێک،له‌ سه‌ره‌وه‌ تاخواره‌وه‌‌ بگوردرێت.من پێشتر بیرم ده‌کرده‌وه‌‌،ئایا من بۆ وه‌ک شۆرشی ئۆکتۆبه‌رم نه‌کرد،ده‌وڵه‌تێکی نوێم له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ پێک نه‌هێنا، وه‌کو سه‌رده‌می شۆرشی فه‌ره‌نسا و شۆرشی ڕوسیا سه‌رکه‌وتنی سه‌رتاسه‌ری به‌ده‌ست هێنرایه‌، به‌ڵام ئیدی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ تێپه‌رێ،ئه‌گه‌ر وابوایه‌ ئه‌وا له‌ناوچوون زیاتر ده‌بوو. من ئێستا ئه‌وانه‌م تێپه‌راندوه‌ ،من ده‌ڵێم:چاره‌سه‌ری له‌ سه‌ر ده‌وڵه‌تێکی کلاسیک،له‌ چاره‌سه‌ری زیاتر،ئه‌وا ده‌بێته‌ نا چاره‌سه‌ری،من باسی سه‌ر له‌ نوێ ڕیکخستنه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگه‌ ده‌که‌م،باسی گۆرانێک ده‌که‌ن که‌ هه‌تا ژوره‌ هه‌ره‌ چکۆله‌که‌م ده‌گرێته‌وه،باسی کۆمه‌ڵگه‌ی دیموکراتی ده‌که‌م،‌ چ شتگه‌لێکی باش وسه‌رنج راکێش هه‌بن،ئاشکرا بکرێن،ئه‌وانه‌ رێزبگیرێن،کامیان له‌ هه‌مویان زیاتر سه‌رنج راکێش،زیاتر خوازراو بوو ،ئه‌وه‌یان سه‌ر ده‌که‌وێت.ئه‌وانه‌ نه‌ به‌شێوه‌ی رکه‌به‌رێتی سه‌رمایه‌داری،به‌ڵکو به‌ کێبرکێیه‌کی دیموکراتی بگه‌نه‌ یه‌ک،ئیستا باس له‌ په‌روه‌ده‌ به‌ زمانی دایک،کلتوری ئه‌وان ده‌کرێت،له‌ چاره‌سه‌ری دا من ده‌لێم:کوردیش ،تورکیش زمانی خۆ ،کلتوری خۆی و شێوازی خۆی به‌رجه‌سته‌ بکات.هه‌ر دوو وه‌رگیرێن کامیان زیاتر خوازرا ،ئه‌وه‌یان بایه‌خ پێبدرێت.
رێبه‌ری گه‌لی کورد هه‌روه‌ها رایگه‌یاند: ئه‌و پرۆسانه‌ به‌ سه‌ختی ده‌رباز ده‌بن و ده‌بێت له‌ هه‌ردوولاشه‌وه‌ دابران و دوور که‌وتنه‌وه‌ پێک بێ.شێوازمان زۆره‌ ،سه‌بر ،ره‌نج و تێکۆشانی ده‌وێت،هه‌ری راستیش ئه‌وه‌یه‌.
ئۆجالان رایگه‌یاند به‌شێوازی پێشوو،ده‌وله‌ت و ئۆپزسیۆنیش ئیدی نابێت و وتی:
ئه‌گه‌ر گێره‌شێوێنی گه‌وره‌ نه‌که‌ونه‌وه‌ ،ئه‌وا پرسه‌که‌ ده‌که‌وێته‌ سه‌ر رێ چاره‌سه‌ری و ووتی :به‌ بۆچونی من ،گه‌ل وه‌ک سیاسه‌تمه‌داران بیر ناکاته‌وه‌،من ده‌زانم له‌ سه‌دا 90 پشتیوانی له‌ پرۆسه‌که‌ ده‌که‌ن.
ڕێبه‌ری گه‌لی کورد عه‌بدولا ئۆجالان له‌ باره‌ی ژنان ،لاو و پیران ،گیراوانی نێوو گرتووخانه‌کان که‌ له‌گه‌ڵ مه‌رگدا ڕوبه‌رون ،بۆچۆنی خۆی ده‌ربڕی وتی: من گرێدراوی ژیان و ره‌نجی گه‌نج و پیرانم و رێزیان لێ ده‌گرم،سلاو ئاراسته‌ی هه‌مووان ده‌که‌م.
ئۆجالان هه‌روه‌ها وتیشی:ده‌بێت ئێمه‌ له‌ ژنان نه‌ترسین.با ژنان ئازاد بن،پێشکه‌ون ،ژن ژیان ده‌خولقێنی و خۆشی ده‌کات.رێبه‌ری گه‌لی کورد بۆ 18 گیراو له‌ گرتوخانه‌کاندا که‌ نه‌خۆشی سه‌ختیان هه‌یه‌،وه‌ها په‌یامیکی دا،و وتی:با به‌هێز بن،ژیانێکی شه‌رافه‌تمه‌ندانه‌یان گوزه‌راند،مردنیشیان شه‌رافه‌تمه‌ندانه‌یه‌،ده‌بێت له‌ مردن نه‌ترسن.
ڕێبه‌ری گه‌لی کورد عه‌بدولا ئۆجه‌لان یادی هونه‌رمه‌ند ئارام تیگرانی کردوه‌.
ئۆجه‌لان سه‌رخۆشی ئاراسته‌ی بنه‌ماڵه‌ی تیگران و گه‌لی کورد و ئه‌رمه‌نی کرد و له‌سه‌ر که‌سایه‌تی هونه‌رمه‌ند ئارام به‌م شێوه‌یه‌ بیرو بۆچوونی ده‌ربری .ئارام تیگران بولبولی رۆژهه‌لاتی ناوین بوو . به‌ کوردی ، ئه‌رمه‌نی ، سوریانی و عه‌ربی و یونانی گه‌لێک گۆرانی چڕییوه‌ .من ئه‌ڤینداری تایبه‌تی ده‌نگی ئارام بووم ،ئه‌وکاته‌ی من له‌ شاری ئه‌نقه‌ره‌ بووم ده‌نگی ئه‌وم له‌ رادیودا بیست .ئه‌و کاته‌ی من گوێم له‌ ده‌نگی ئارام تیگران ده‌گرت گوتم ده‌بێت ئه‌م ده‌نگه‌ نه‌مرێت ، ده‌بێت به‌رده‌وام ئازاد بمێنیت .پاش ئه‌وه‌ی یه‌کترمان ناسی . سه‌رباره‌ت به‌ که‌سایه‌تی ئارام تیگران زۆرتر قۆلبوومه‌وه‌ .جوانێکی به‌وشیوه‌یه‌ ده‌توانرێ له‌ ده‌نگێدا ده‌رکه‌وێ ،ده‌توانێت له‌ ژنێک ده‌رکه‌وێ و شتی دیکه‌ ده‌رکه‌وێت جوانی کاری هونه‌ریه‌ .ده‌نگی ئارام تیگران داوودی بوو، ئارام هه‌ڵگری ده‌نگێکی سروشتی بوو .ئه‌و ده‌نگه‌ روی منی له‌ کوردستان کرد .ده‌نگه‌لێکی به‌شێوه‌یه‌ قه‌د نامرێت. من ناتوانم بلێم ئارام مردووه‌ ئه‌و شه‌هیده‌ ،له‌به‌ر ئه‌وه‌ی به‌رده‌وام له‌ تیکۆشاندا بوو ،به‌ جۆش و خورۆش بوو .له‌ به‌رئه‌وه‌ی من چه‌ندین جار ده‌ڵێم ئارام تیگران شه‌هیدی مه‌زنه‌ ، به‌لام ئارام لای من نه‌مردووه‌ .ئه‌و ده‌نگه‌ هه‌تاهه‌تایه‌ ده‌مێنێت . ئارام تیکۆشه‌رێکی به‌ شه‌رف بوو .ده‌بێت هه‌میشه‌ یادی بکرێته‌وه‌ .ده‌بێت ئه‌و شتانه‌ی که‌ له‌ پاش خۆی به‌جێماوه‌ له‌ مالێکدا وه‌کۆ موزه‌خانه‌ بپارێزرێت .
رێگایان نه‌دا ته‌رمی ئه‌و له‌ شاری ئامه‌د به‌خاک بسپێردرێت به‌لام ئه‌گه‌ر له‌داهاتوودا
ده‌رفه‌ت ره‌خسا ده‌توانرێت ته‌رمه‌که‌ی بهێنرێته‌وه‌ ئامه‌د
 

 

Dê dewlet nasnameya kurd, kurd jî dewletê qebûl bikin

 

Rêberê Koma Civakên Kurdistanê (KCK) Abdullah Ocalan roja înê bi parêzerê xwe re hevdîtin pêk anî û der barê pêvajoya çareseriya pirsgirêka kurd de nirxandinên girîng kirin. Ocalan der barê pêvajoyê de wiha got: “Divê kurd xwedî biryar bin. Bi avêtina ser milê min tenê ya berpirsyariyê ev kar bipêş nakeve. Heger tiştên bi pêş bikevin dê ew jî beşdar bibin. Bi gotina, bila li cihekî amade bibe ez ê jî beşdar bibim nabe. Ciwan, jin her kes dê xwedî biryar be. Her kes dê bi xwe biryardar bibe. Li benda sekinîna çareseriyên amade yên ji hin deran dê çareserî û serkeftinê neyîne..”

 


17/08/2009 - 13:46

 

Rêberê Koma Civakên Kurdistanê (KCK) Abdullah Ocalan roja înê bi parêzerê xwe re hevdîtin pêk anî û der barê pêvajoya çareseriya pirsgirêka kurd de nirxandinên girîng kirin. Ocalan der barê pêvajoyê de wiha got: “Divê kurd xwedî biryar bin. Bi avêtina ser milê min tenê ya berpirsyariyê ev kar bipêş nakeve. Heger  tiştên bi pêş bikevin dê ew jî beşdar bibin. Bi gotina, bila li cihekî amade bibe ez ê jî beşdar bibim nabe. Ciwan, jin her kes dê xwedî biryar be. Her kes dê bi xwe biryardar bibe. Li benda sekinîna çareseriyên amade yên ji hin deran dê çareserî û serkeftinê neyîne..”   

‘PÊVAJOYA NÛ PIR GIRÎNG E’
Ocalan der barê girîngiya rast fêmkirina pêvajoyê de jî nerînên xwe anîn ziman û wiha axivî: “Di vê pêvajoyê de dê civakeke demokratîk were avakirin. Civaka Tirkiyeyê dê demokrasiyê û çanda demokrasiyê fêr bibe. Dê encamên mîna sazkirina komarê kûr derkevin holê.  Ne ku ez destkeftiyên komarê piştguh dikim lê komar dê ji nû ve demokratîk bibe û hemû destekftiyên erênî yên komarê dê derbasî pêvajoya nû bibin. Bi derengî ev yek dibe lê dê baş bibe. Divê her kes vê pêvajoya nû baş fêm bike. Divê DTP jî bi kûrahî fêm bike. Heger DTP pêvajoya nû bi kûrahî fêm neke û tê negihije dê were derbaskirin. Heger MHP û CHP jî wisa bidomînin dê tune bibin. Divê MHP û CHP li pêşiya pêvajoyê nebin asteng, heger di astengbûnê de israr bikin nagihije 6 mehan dê tune bibin.  Rihê dema nû dê wan ji holê rake. AKP jî zêde nikare bisekine. Heta sala nû jî nikarin bisekinin. Piştî Îlonê, piştî çend mehan, hata di nava mehek didoyan de dê niyeta rast AKP’ê û asta bigihijiyê jî dê diyar bibe. Henrî Barkey hin tiştê bilêv dike rast in. Heger AKP hin pêngavên guncav û kûr neavêje dê ji hev belav bibe.” 

‘JIYANA KEVIN BÊ TERIKANDIN’ 
 Rêberê KCK’ê Abdullah Ocalan têkildarî xeyalên demên pêş û rolgirtina di pêşketin û ronîkirina civakê de jî banga terikandina jiyana kevin kir. Ocalan der barê mijarê de jî ji jiyana xwe mînak dan û wiha berdewam kir: “Min jiyana heyî ya li kolanê tim mîna tiştekî bixof dît. Ez tim jê revîm, niha 60 salî me hê jî jê direvim. Demekê xeyalên min yên bûyina pîlot û firîna fezayê hebûn. Lê min tevahiya xeyalên xwe terikandin, li pey azadiyê çûm. Yên li derve divê hemû tiştê têkildarî jiyana kevin biterikînin. Dê bi cesareta xwe, hêza xwe, zanebûna xwe û heger hebe utopyaya azadiya xwe şêwazê jiyana nû ava bikin.Dê zekaya xwe ya hestî û zekaya xwe ya analîtîk bipêş bixin.” 

‘GLADIO XWE PAŞVE KIŞAND’
Der barê têkiliyên pêvajoya nû û hêzên navneteweyî de jî Ocalan nirxandinên girîng kirin. Ocalan destnîşan kir ku di sala 2007’an de DYA’yê desteka xwe ji Gladio’yê  kişand û êdî destekê nade înfaz û kuştinên derqanûnî. Ocalan têkildarî vê mijarê jî ragihad ku: “Ji niha û pêde bawer dikim înfazên wisa bêdarizandin û derqanûnî dê pêk werin. Çi bê kirin dê li gor qanûnan pêk were. DYA û hêzên din yên siyasî dê bi şêwazekî nû polîtikayê li Rojhilata Navîn bimeşînin.” 

‘NIKARIN PKK’Ê BIQEDININ’ 
Ocalan diyar kir ku her çiqasî dixwazin di pêvajoyê PKK’ê tune be jî lê gihiştine nerîna ku êdî bi zorê û bi  çekan nikarin PKK’ê biqedînin. Ocalan der barê hewldan û planên hêzên navnetewî de jî ev agahî dan: “Ji aliyekî ve dixwazin PKK’ê bêçek bikin û neçarin bi me re lihev bikin. Dê lihevkirinek derkeve holê. Ev tê wateya polîtikaya DYA û Îngilistanê ya 200 sal in didome û êdî gihiştiya qonaxa me jî li ber çavan bigire û bi lihevkirinekê biencam bibe. Bi hêzên başûr e bi Barzanî-Talabanî re di nava têkiliyê de ne. Dibe ku bixwazin bi me re jî bikevin nava lihevkirineke bi heman rengî.”
Rêberê KCK’ê der barê pêşveçûna pêvajoyê de jî destnîşan kir ku pêkhatina tiştên berbiçav wisa hesan nîne. Ocalan got, “Pêkhatina tiştekî berbiçav wisa hesan nîne. Dê bi hesanî nexwazin ku zelalî û pêşketinên berbiçavî biafirînin. Wisa hesan jî nîne, ne karê zaroka ye. Ev mijarên pir nazik û cîdî ne, nikarin wisa zû wergerînin tiştên berbiçav. Ji ber ku asta fikirîna Tirkiyeyê ya ji bo vê tune ye. Ji xwe kesekî ku ramanên wî li ser Tirkiyeyê hebin jî tune ye.”
 
‘DÊ PÊŞIYA KURDAN VEBE’

 Rêberê KCK’ê destnîşan kir ku di rewşeke bicih hatina têgihiştina çareseriya wî de dê rê li kurdan vebe û wiha bi axaftina xwe de çû: “Kurd dê mîna neteweke demokratîk bibin xwedî hebûn. Heger karibe dê xwe bi xwe spor, perwerde, rêxistinbûyina olî, meclîs, şaredarî bi xwe biafirîne û bimeşîne.  Heta dê parastina wan a xweser jî hebe. Dê hêzeke ku pirsgirêkên wan yên navxweyî çareser bike hebe. Civakeke ku xwe birêxistin neke civakeke mirî ye. Ya girînge ew e ku bê axaftin ka piştî vê lihevkirina dewletê dê nava vê têgihiştinê çawa were dagirtin. Ji bo di vê pêvajoyê de em karibin bipêş bixin û rêya min were vekirin divê şert û mercên min werin sererastkirin. Ev pêvajoyeke topyekûn e. Pêwistî bi afirandina hin tiştan ya kêlî bi kêlî heye.” 
 
‘DIVÊ HER TIŞT BIGUHERE’ 
Ocalan di hevdîtina xwe de bi xetê qalind destnîşan kir ku ji bo pêvajo bigihije encamê pêwistiya guhertineke mezin heye û wiha berdewam kir: “Divê herkes û her tişt ji serî heta binî biguhere. Berê ez jî difikirîm ku ez jî şoreşeke mîna Şoreşa Cotmehê pêk bînim û dewletê ji nû ve sererast bikim. Serkeftinên giştî mîna Şoreşa Fransayê, mîna Şoreşa Rusyayê. Dê windahî û riskên wê yên mezin hebûna. Niha min ev derbas kirin, êdî ez dizanim di wateyeke klasîk de çareseriya bi dewletê bi xwe bêçereserî ye. Heta di vê wateyê de ne çareserî, asteng e. Ji bo jinûve avakirina civakê ez di wê nerînê de me ku heta hucreya herî biçûk pêwistî bi guhertinan heye.”
Ocalan têkildarî heman mijarê nirxandina xwe bi van gotinan berfirehtir kir: “Niha behsa perwedeya zimanê zikmakî, çandê falan tê kirin. Di çareseriya min de kurd û tirk zimanê xwe, çanda xwe û şêwazê xwe di deynîn holê, her dû li kêleka hev in. Kîjan were ecibandin û daxwazkirin dê wê bigirin. Civak dê bi xwe meşandin, rêvebirina xweser, perwerde heta parastina xweser ava bike. Saziyên deweletê dê li pêşiya rêxistina me nebe asteng. Dê astengiyên li pêşiya azadiya bûyina me ya neteweke demokratîk rabin.”  
 Ocalan têkildarî modela ku ew dixwaze de nerînê xwe bi van gotinan berfirehtir kirin: “Niha îro DYA mîna federasyona ku dane Barzanî ji min re jî federasyonê pêşniyar bike ez ê qebûl nekim. Çareseriya min vê yekê derbas dike. Bi şablon an qalibên klasîk na, bi nêzîkatiyê. Modela Ewropayê hinekî nêzî ya min e, lê modela Ewropayê ne tam demokratîk e.  Ev pêvajo gelekî zahmet in, di her aliyan de jî belavbûn çêdibe, dikare çêbibe. Rêbaza me zahmet e. Sebir, ked û hewldan pêwist e, ya rast jî ev e.”

‘AKADEMYEK BI TENÊ NABE’ 
Rêberê KCK’ê di hevdîtina xwe ya hefteyî de têkildarî akademiya li Amedê hate vekirin de jî nerînên xwe anîn ziman. Ocalan destnîşan kir ku bi vekirina akademiyekê tenê ev tişt çareser nabin: “Ev destpêkeke lê bi yeke tenê nabe, divê li bajarên din jî yên  mîna Dersim, Wan, Riha dikare were vekirin. Li Akademiyan dê jiyan were fêrkirin, jin dê li van akademiyan jiyaneke muazam fêr bibin.” Ocalan der barê hin pêvajo, peyman û protokolên dîrokî de jî agahî dan û got: “Protokolên Amasyayê yê dîroka 20-23’iyê Cotmeh a 1919’an de ye. Ev ji protokolên tên naskirin cudatir e. Ji van protokalan 3 vekirî 2 hêna veşartî ne. Di protolaka 22’yê Cotmeha 1919’an de ku bi îmzeya Mustafa Kemal e mafên nijadî û îçtîmayî yên kurdan cîh digirin. Yên vekirî di sala 1960’î de hatin kifşkirin. Ji wê wêdetir jî di 10’ê Sibata 1922’an de komcivînek heye. Ji girtîgehê hevalekî ji bo min nivîsandibû. Di wê civînê de beranberî 64 dengê ‘na’, bi 273’an belge tê qebûlkirin. Belgeya têkildarî xweseriya kurdan.”  

‘FETULLAH XOCE NEYÎNÎ NABÎNIM’
Ocalan têkildarî Fetullah Gulen  de jî nirxandin kir û wiha axivî: “Ez Fetullah hoca dişopînim, dixwînim. Neyînî nanirxînim. Li Kurdistanê dibistanên wî, cemaetê wî hene, rêxistinkirî ne. Bi şêwazekî demokratîk dualî nêzîkatiyek dikare pêk were.” Ocalan her wiha destnîşan kir ku bi şêwazên kevin desthilatdarî nabe her wiha muxalefet jî nabe û diyar kir ku heger provokasyonên mezin pêk neyên dê pirsgirêk bikeve rêya çareseriyê.

 

Aram bilbilê Rojhilata Navîn bû

Rêberê KCK’ê Abdullah Ocalan di hevdîtina xwe de xemgîniya xwe têkildarî wefata hunermend Aram Tîgran de anî ziman. Ocalan destnîşan kir ku Aram Tîgran di asta ozanê wî yê takekesî de bû û têkildarî wefata Tîgran ev nirxandin kir: “Di serî de malbata wî, tevahiya gelê me û gelê ermenî re sersaxiyê dixwazim. Aram bilbilê Rojhilata Navîn bû. Bi kurdî, ermenkî, suryanî, erebî û yewnanî, bi gelek zimana distra. Di heman demê de hozanê min yê şexsî bû. Dema ez li Enqerê bûm min di radyoyê de dengê wî guhdar kiribû. Wê demê min gotibû, ‘divê ev deng nemire, tim azad  bimîne’. Paşê min ew nas kir. Gelek nirxandinên min der barê wî de hene. Xweşikiyeke wisa dikare ji dengekî were, dikare bi jinekî bijî, an tiştekî din. Xweşikayî tiştekî girêdayî hunerê ye. Dengê Aram dengekî dawidî bû. Wî dengî ez birim Kurdistanê. Ev deng dê nemirim. Ez nikarim bêjim Aram mir. Ji bo wî dibêjim şehîd, ew nemir bû. Bi kûrahî têkoşîn dijiya, bi heyecan bû. Lewma ji bo wî dibêjim şehîdê mezin. Ji bo min Aram ne miriye, dengê wî namire. Jiyan û têkoşîneke wî ya bi rûmet hebû. Divê bîranîna wî werê jiyandin. Amûrên wî ji bo bîranîna wî di malekê de mîna muzeyê dikarin werin bicîh kirin. Ji bo bîranîna wî dikarin çalakiyên girîng pêk werin. Destûr nedane cenaze, lê dema şert û merc afirin disa dikarin bibin Amedê.”   

‘JIN BÊNEFES HATINE HIŞTIN’
Ocalan destnîşan kir ku ew rêzê ji jiyan û keda kesên temen mezin re  digire û silavê xwe ji wan re pêşkêş kirin. Her wiha bal kişande ser girîngiya mijara jinê û têkildarî mijarê wiha axifî: “ Ji bo min mijara jinê jîndarî ye. Mîna jin, mêr, zarok li meselê mêze nakim. Pirsgirêkek a ji 5 hezar sal tê ye. Ev 5 hezar sal in hatiye fetisandin û bênefes hiştin. Li Amedê Parka jinan heye. Dikare ev wergere Akademiya Azadiya Jinan. Ji jinan netirsin. Bila jin azad bibe bipêş bikeve. Ji jiyanê diafirîne, xweşiktir dike. 
Li girtîgehê 18 hevlên nexweşiya wan giran heye. Ji bo wan jî vê dibêjim. Bila bihêz bin. Jiyaneke bi rûmet meşandin, mirina wan jî dê birûmet be. Divê ji mirinê neyê tirsîn. Yên jiyaneke bi rûmet dan, mirina wan jî birûmet e. Ji bo gelê me yê li Kazakîstanê silavên xwe pêşkêş dikim. Hemû xebatkarên Roj TV silav dikim. Bila vê pêvajoyê baş bigirin dest. Ji bo hemû hunermendan jî silavên xwe pêşkêş dikim.”

‘DEWLET Û NETEWEYA DEMOKRATÎK’

Ocalan têkildarî guhertinên pêk werin û çareseriya ew dixwaze de jî nerînên xwe bi van gotinan formule kirin: “Di asta têgihiştinê de dê guhertin pêk werin. Min jî berê digot heger em dewletê saz bikin dê her tişt çareser bibe. Paşê gihiştim baweriyekê ku dewlet ne çavkaniya çareseriyê, berovajî ya pirsgirêka ye. Gotina Hegel a der barê nete-dewletê de ku dibêje, ‘Halê xwedê ya daketiye ser rûyê erdê’ girîng e. Rast e hebûna dewletê pirsgirêkan çareser nake, kûrtir dike.  Lewma jî ez çareseriyê di dewletê de nabînim. Devleteke federal a mîna başûr bidin min jî ez qebûl nakim. Ez di çareserkirina pirsgirêka kurd de nabêjim ‘bila dewlet nebe’. Dewlet dê hebe lê ji azadiyan re rêzdar be. Dîsa tiştên mîna, bila ev hebe, ev tunube an heger ev tunebe nabe jî ne girîng in. Tiştekî ku şêwazê bi hev re yê jiyana kurdan û folklor heta spora wan hembêz dike. An bi gotineke din, tiştên mîna, bila devlet vê bide, nizanim çi bide ne girîng in. Wezîrê Karê Hundir behsa modela Tirkiyeyê kir. Ez nizanim ka çawa difikire an dê karibin hundirê wê dagirin. Lê modela Tirkiyeyê girîng e, ne hesan e lê heger dilsoz bin dikare bi ser bikeve. Modela min a çareseriyê ev e: “Dê devlet hebe, li aliyê din jî civaka kurd a demokratîk dê hebe. Kurd dê hebûna dewletê nas bikin, devlet jî dê mafên demokratîk ê kurdan nas bike. Bi vê yekê re dê li navberê bigihijin hev, lihev bikin.  Bi kurtasî têgihiştina min ev e. Her tiştê din li pey vê yekê tê. Ev tê vê wateyê: Demokratîkbûna civaka sivîl. Yanî dê civaka sivîl ya demokratîk dê hebe. Paşê dewlet bixwaze dikare li her derê alên xwe hilde, bixwaze dê xizmetê bibe, bixwaze li her derê tirkî fêr bike.’

+ نوشته شده در  Mon 17 Aug 2009ساعت 2:48 PM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

له زيندانى شارى سنه ده‌ستدرێژی‌ سێكسی‌ ده‌كريَته‌ سه‌ر ژنێكی‌ كورد (فیلم)

 

به‌یان: له‌ وتوویژێك له‌ گه‌ڵ ره‌زا عه‌لامه‌ زاده‌ فیلمسازی‌ ئێرانى، ئازه‌ر ئال كه‌‌نعان ژنێكی‌ كوردی‌ دانیشتوی‌ شاری‌ سنه‌ ‌و چالاكی‌ سیاسی‌ دان به‌وه‌دا ده‌نێت كه‌ له‌ زیندانی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ ‌و له‌ لایه‌ن لێپرسراوانی‌ زیندانه‌وه‌ ده‌ستدرێژی‌ سیكسی‌ كراوه‌ته‌ سه‌ری‌..... ئه‌مه‌ ته‌نیا ده‌توانێت نمونه‌یه‌ك بێت له‌ قۆربانیانی‌ ده‌ست حكومتی‌ ئێران له‌ زیندانه‌كانی‌ ئه‌و وڵاته‌.

بڵاوبوونه‌وه‌ی‌ ئه‌و كورته‌ فیلمه‌ش دوای‌ بلاوكردنه‌وه‌ی‌ نامه‌یه‌كی‌ میهدی‌ كه‌روبی‌ پالێوراوی‌ پۆستی‌ سه‌ركۆماری‌  له‌ ئێران دێت كه‌ ئاشكرای ده‌كات له‌ زیندانه‌كاندا ده‌ستدرێژی‌ سیكسی‌ ده‌كرێته ‌سه‌ر ژنان‌و كچانی‌ زیندانی‌.

سایتی‌ به‌یان له‌ گه‌ڵ بلاوكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و كورته‌ ڤیدیۆیه‌، هاوكات پێشه‌كیه‌كی‌ به‌رهه‌مهێنه‌ری‌ فیلمه‌كه ش له‌ سه‌ر كاره‌كه‌ی‌ به‌ پینووسی‌ خۆی‌ كه‌ به‌ زمانی‌ فارسییه‌ بلاو ده‌كاته‌وه‌.

 

گفتگوی من با یکی از قربانیان تجاوز جنسی

 

ره‌زا عه‌لامه‌ زاده‌

 

چهار سال پیش به دعوت آقای «بابک عماد»، یکی از مسئولان «کانون زندانیان سیاسی ایران – در تبعید»، برای مصاحبه و فیلمبرداری از دو شیرزن ایرانی که با شهامت آمادگیشان را برای شهادت دادن در مورد فاجعه‌ی تجاوز جنسی در زندان‌های رژیم جمهوری اسلامی اعلام کرده بودند به استکهم رفتم، جائی که آندو نیز از انگلستان و آلمان، محل سکونتشان، به آنجا آمده بودند.

 

در طول این چهار سال منتظر فرصتی بودم تا توجه عمومی به این درد بزرگ اجتماعی در جامعه ما جلب شود تا این دو سند تاریخی را منتشر کنم. در طول بیست و چهار ساعت گذشته کاری جز این نکردم که گفتگویم را با یکی از این دو قربانی به ساده‌ترین شکل ممکن تدوین کنم تا کمترین خدشه‌ای به سندیت غیر قابل انکار آن وارد نشود.

 

ویدئوی پانزده دقیقه‌ای زیر حاصل این تلاش است. در فرصتی دیگر گفتگو با قربانی دیگر را هم به تماشا خواهم گذاشت.

 

ده‌توانن بۆ بینیی فيلمه كه ‌ ئیره‌ كلیك بكه‌ن

http://www.youtube.com/watch?v=RYtZqGd1gNo


 

ده‌ستدرێژی سێکسی ده‌کرێته‌ سه‌ر رۆیا تلوعی

 ساندی ته‌له‌گراف
رۆیا تلوعی چالاکڤانی بواری مافه‌کانی ژن له‌ وتوێژێکدا رایگه‌یاند که‌ له‌ کاتی ده‌ستبه‌سه‌ر کرانی له‌ به‌ندیخانه‌ی سنه‌ی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان، ده‌ستدرێژی سێکسی کراوه‌ته‌ سه‌ر.
رۆیا تلوعی، چالاکڤانی بواری مافه‌کانی ژن و خه‌ڵکی سنه‌ی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان، له‌ وتوێژێکدا له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌ی (ساندی ته‌له‌گراف)دا رایگه‌یاند که‌ له‌ کاتی ده‌ستبه‌سه‌رکرانی له‌ به‌ندیخانه‌دا، له‌ لایه‌ن هێزه‌کانی کۆماری ئیسلامییه‌وه‌ ده‌ستدرێژی سێکسی کراوه‌ته‌ سه‌ر و هه‌ره‌شه‌ی کوشتنی خۆی ومنداڵه‌کانی لێکراوه‌. ناوبراو که‌ ئێستا له‌ وڵاتی ئه‌مریکا ده‌ژی، له‌ درێژه‌ی ئه‌و وتووێژه‌دا گوتی " به‌ زۆری و به‌ ئازار و لێدانێکی زۆر، ناچاریان کردن دان به‌ شتێک بنێم که‌ هیچ بنه‌مایه‌کیان نه‌بوو" ناوبراو گوتیشی که‌ له‌ کاتی ده‌ستبه‌سه‌ر بوونی له‌ لایه‌ن هێزه‌ ئه‌منییه‌کانه‌وه‌، ده‌ستدرێژی سێکسی کراوه‌ته‌ سه‌ر.


Date: 1 Sep 2009 / Views: 91

فیلم، گزارش تجاوز در زندان اوین, خانم مارینا نعمت



گزارش تجاوز در زندان اوین, خانم مارینا نعمت .
مصاحبه‌، خانم مارینا نعمت نویسنده‌ کتاب " زندانی تهران" در مورد تجاوز در زندان اوین و بدرفتاری با زندانیان .






+ نوشته شده در  Sat 15 Aug 2009ساعت 2:38 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

دایکی گه‌ر‌یلایه‌کی به‌ره‌گه‌ز سویسریی ، بۆ پیرۆزی شۆڕشی کوردان فرمێسک ده‌رێژێت..
 
 
زۆری ماوه‌ داستانه‌کانی به‌رخۆدانی بژاڤی ررگاریخوازی کوردان له‌ باکوری کوردستان ببێ به‌ هه‌وێنی گه‌وره‌ترین رۆمان و تێیدا پیرۆزی خه‌باتی کوڕ وکجه‌گریلاکان له‌ پێناو ئازادی مرۆڤایه‌تیدا به‌ دنیادا نیشان بدرێت.
ئه‌م یوتوبه‌ هه‌رچه‌نده‌ به‌ زمانی کوردی نییه‌ ، به‌ڵام باس له‌ گریلایه‌ک ده‌کات که‌ خه‌ڵکی سویسرایه‌ له‌ خانه‌واده‌یه‌کی زۆر خۆشگوزه‌ران هاتووه‌ و له‌ ته‌ک مرۆڤی کورد ده‌ستی داوه‌ته‌ خه‌باتیک که‌ وه‌ک بۆ خۆی له‌ نووسینێکیدا ده‌نووسێت که‌ زۆر به‌ ره‌وا داده‌نێت ، ژیانی خۆشی سویسرا و باوه‌شی گه‌رمی دایک و باوکی گۆڕیته‌وه‌ به‌ ژیانی پڕ له‌ ئێش و ئازار و ماندووبوون به‌ڵام له‌ باوه‌شێکی گه‌رمتر خۆی دۆزیته‌وه‌ که‌ ئه‌ویش سه‌ری چیاکانی کوردستانه‌، ده‌یه‌وێ له‌ کوردستاندا ویژدانی مرۆڤایه‌تی خۆی راحه‌ت بکات.
باوکی ئه‌و گریلایه‌ سه‌رۆکی گه‌وره‌ترین دادگای فیدراڵی سویسرایه‌ ، به‌ڵام هه‌رگیز سه‌رکۆنه‌ی کوڕه‌که‌ی ناکات به‌ڵکو ده‌لێت: سه‌ربه‌رزم پێی.. خوێنه‌ری خۆشه‌ویست تۆ ته‌نها سه‌یری سیمای دایک و باوک و کوڕه‌که‌یان بکه‌ن که‌ چه‌نده‌ خاوه‌ن مۆڕاڵی به‌رزن ، چونکه‌ دڵنیان له‌وه‌ی به‌شدارییه‌کی مه‌زن ده‌که‌ن له‌ پێناو ئازادی مرۆڤه‌کان  ..حه‌یف و سه‌د مخابنیش ده‌بینین ئه‌و به‌ناو مه‌سئولانه‌ی کوردان له‌ باشوردا ، فێڵ له‌و ده‌وڵه‌تانه‌ ده‌که‌ن که‌ باوه‌شییانی بۆ کردوونه‌ته‌وه‌ ، دوو نمونه‌ی زۆر جیاواز ، تاکی کورد شه‌رم ده‌کات کاتێ ئه‌و نموونه‌ قیزه‌وه‌نانه‌ ده‌بینێت یا گوێ بیستیان ده‌بێت..ده‌با به‌یه‌که‌وه‌ ئه‌م فیلیمه‌ دۆکۆمێنتارییه‌ ببینین
 

+ نوشته شده در  Fri 14 Aug 2009ساعت 2:48 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

ناوی 111 ئه‌ندامه‌که‌ی په‌رله‌مانی نوێی کوردستان ‌۲۰۰۹

دوای ڕاگه‌یاندنی ئه‌نجامی ره‌سمیی کۆتایی هه‌ڵبژاردنه‌کانی کوردستان، كۆمیسیۆنی‌ باڵای‌ سه‌ربه‌خۆی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی‌ عێراق، ناوی‌ سه‌رجه‌م ئه‌و په‌رله‌مانتارانه‌ی‌ ڕاگه‌یاند كه‌ له‌دواهه‌مین هه‌ڵبژاردندا ده‌رچوون‌و دابه‌شبوونه‌ته‌ سه‌ر 10 لیستی‌ براوه‌‌و په‌رله‌مانتارێكی‌ تایه‌فه‌ی‌ ئه‌رمه‌ن.
شایانی باسه‌ له‌و هه‌ڵبژاردنه‌دا نزیكه‌ی‌ 2.5 ملیۆن ده‌نگده‌ر مافی‌ ده‌نگدانیان هه‌بوو‌، دواتریش كۆمیسیۆن رایگه‌یاند كه‌ رێژه‌ی‌ ده‌نگدان له‌ سه‌رانسه‌ری‌ هه‌رێمدا 78.5% بووه‌ به‌شێوه‌یه‌ك له‌ دهۆك 85.930% و له‌ هه‌ولێر 79% و له‌ سلێمانی‌ 74.5%ی‌ ده‌نگده‌ران ده‌نگیان داوه‌، له‌ كاتێكدا رێژه‌ی‌ ده‌نگده‌ران له‌ به‌غدا له‌ 15% تێنه‌په‌ڕی.
ئه‌مه‌ ناوی هه‌ر 111 په‌رله‌مانتاره‌که‌ی په‌رله‌مانی نوێی کوردستانه‌:

په‌رله‌مانتارانی لیستی کوردستانی "پارتی و یه‌کێتی" که‌ 59 کورسیان به‌ده‌ستهێناوه‌..
- به‌رهه‌م ئه‌حمه‌د ساڵح                           
2- رۆژان عه‌بدولقادر ئه‌حمه‌د باییز              
3- مه‌حمود محه‌مه‌د مه‌حمود سه‌عید
4-  سۆزان شه‌هاب نوری‌ ساڵح
5- محه‌مه‌د قادر عه‌بدوڵًلا محه‌مه‌د
6- ئه‌رسه‌لان باییز عه‌بدوڵلا محه‌مه‌د
7-زه‌كیه‌ ساڵح عه‌بدولخالق ره‌شید
8- رزگار محه‌مه‌د ئه‌مین حه‌مه‌ سه‌عید
9-حه‌سه‌ن محه‌مه‌د سوره‌ محه‌مه‌د
10-تارا ته‌حسین یاسین ته‌قیه‌ددین
11- فرسه‌ت ئه‌حمه‌د عه‌بدوڵلا ئه‌لیاس
12- عه‌ونی‌ كه‌مال سه‌عید عه‌زیز                       
13- ئه‌ڤین عومه‌ر ئه‌حمه‌د فه‌ره‌ج
14- عومه‌ر عه‌بدوڵره‌حمان عه‌لی‌ عه‌بدوڵلا
15- شێروان ناسیح عه‌بدوڵلا سه‌بغه‌ڵلا      
16- شیلان عه‌بدولجه‌بار عه‌بدولغه‌نی‌ ئیبراهیم
17- عومه‌ر حه‌مه‌د ئه‌مین خدر قادر                    
18- ئیسماعیل مه‌حمود عه‌بدوڵلا ئیبراهیم
19-كه‌یلی‌ ئه‌كره‌م ئه‌حمه‌د عومه‌ر
20- شوان عه‌بدولكه‌ریم جه‌لال مه‌حمود
21-عه‌بدولسه‌لام مسته‌فا سدیق عه‌لی‌
22- نیشتیمان مورشد سالح ئیسماعیل                 
23- عیماد محه‌مه‌د حوسێن                           
24- گوران ئازاد محه‌مه‌د عه‌بدوڵلا                      
25- سه‌بیحه‌ ئه‌حمه‌د مسته‌فا شوان
26- سه‌ردار ره‌شید محه‌مه‌د ئه‌حمه‌د                      
27- به‌شیر خه‌لیل تۆفیق عه‌بدولواحید                   
28- شه‌ونم محه‌مه‌د غه‌ریب ته‌ها                     
29- سه‌باح به‌یتوڵلا شوكری‌ مه‌حمود
30- شۆڕش مه‌جید حوسێن مورسه‌ل
31- شلێر محیه‌دین ساڵح محه‌مه‌د
32- ره‌فیق سابیر قادر ته‌ها                        
33- فازل محه‌مه‌د قادر نادر
34- تارا عه‌بدولره‌زاق محه‌مه‌د عومه‌ر
35- قادر حه‌سه‌ن قادر حه‌سه‌ن                         
36- سه‌روه‌ر عه‌بد وڵره‌حمان عومه‌ر                        
37- ئامینه‌ زكری‌ سه‌عید یوسف
38- محمد دلیر محمود فتاح عبد الله                 
39- خورشید ئه‌حمه‌د سه‌لیم یونس                      
40- شلێر محه‌مه‌د نه‌جیب عه‌بدولحه‌مید
41- حازم ته‌حسین سه‌عید عه‌لی                        
42- ئاراس حوسێن مه‌حمود كه‌ریم                      
43- ژیان عومر شه‌ریف عه‌بدوڵلا                    
44- سالار مه‌حمود موراد عه‌لی                       
45- دلشاد شه‌هاب حاجی محه‌مه‌د                      
46- په‌روین عه‌بدوڵره‌حمان عه‌بدوڵلا سه‌عید
47- شڤان ئه‌حمه‌د عه‌بدوڵقادر عه‌زیز
48- خه‌لیل عوسمان حه‌مه‌ده‌مین ره‌سوڵ
49- لانه ئه‌حمه‌د مه‌حمود عه‌بدولقادر
50- محه‌مه‌د ئه‌حمه‌د عه‌لی‌ عه‌بدوڵره‌حمان
51- به‌كر كه‌ریم محه‌مد سالح                        
52- گه‌شه دارا محه‌مه‌د سالح                        
53- عومه‌ر سدیق محه‌ه‌مد سالح ئیبراهیم              
54- دانا سه‌عید سۆفی حه‌مه‌د                         
55- سه‌میره  عه‌بدوڵلا ئیسماعیل مه‌عروف
56- عه‌بدوڵلا عه‌لی‌ ئیبراهیم حوسێن
57- جه‌مال تاهیر ئیبراهیم محه‌مه‌د
58- بێریڤان ئیسماعیل محه‌مه‌د سه‌رهه‌نگ              
59- عه‌لی حوسێن محه‌مه‌د حه‌سه‌ن                    
په‌رله‌مانتاره‌كانی‌ لیستی‌ گۆڕان كه‌ به‌ به‌ده‌ستهێنانی‌ 25 كورسی‌‌ دووه‌م لیستی‌ براوه‌ی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ بوو.
1- نه‌وشێروان مسته‌فا ئه‌مین
2-كوێستان محه‌مه‌د عه‌بدوڵلا
3-عوسمان عه‌ولا قادر
4-په‌یمان عیزه‌ددین عه‌بدوڵره‌حمان
5-محه‌مه‌د توفیق ره‌حیم
6-شاهۆ سه‌عید فه‌تحوڵلا
7- په‌یمان عه‌بدوڵكه‌ریم عه‌بدوڵقادر
8- كاردۆ محه‌مه‌د پیرداود حاجی‌
9-زانا ره‌ئوف حه‌مه كه‌ریم
10- په‌ریهان محه‌مه‌د عه‌لی‌
11-بوڕهان ره‌شید حه‌سه‌ن
12-كاروان ساڵح ئه‌حمه‌د
13-ڤیان عه‌بدوڵره‌حیم عه‌بدوڵلا
14-جه‌عفه‌ر عه‌لی ره‌سول محه‌ه‌مد
15-عه‌دنان عوسمان محه‌مه‌د
16-سیوه‌یل عوسمان ئه‌حمه‌د
17-رێباز فه‌تاح مه‌حمود
18-نه‌ریمان عه‌بدوڵلا  قادر ئه‌حمه‌د
19 په‌یام ئه‌حمه‌د محه‌مه‌د ئه‌مین
 20-ئیسماعیل سه‌عید محه‌مه‌د
21-پێشه‌وا تۆفیق مه‌غدید
22-عه‌زیمه‌ نه‌جمه‌دین حه‌سه‌ن
23-سه‌رهه‌نگ  فه‌ره‌ج محه‌مه‌د
24- عه‌بوڵلا محه‌مه‌د نوری‌
25-نه‌سرین جه‌مال مسته‌فا نه‌جیب
لیستی‌ خزمه‌تگوزاریی‌‌و چاكسازیی‌ كه‌ پێكهاتووه‌ له‌ یه‌كگرتوی‌ ئیسلامی‌ كوردستان‌و كۆمه‌ڵی‌ ئیسلامی‌ له‌ كوردستانی‌ عێراق‌و حزبی‌ سۆسیالیست‌ دیموكراتی‌ كوردستان‌و حزبی‌ زه‌حمه‌تكێشان كه‌ 13 كورسیی‌ به‌ده‌ستهێناوه‌.
1-عومه‌ر عه‌زیز به‌هائه‌ددین سادق
2-سه‌رگول حه‌سه‌ن حه‌مه خان
3- عه‌بدوڵلا مه‌حمود محه‌مه‌د سان ئه‌حمه‌د
4-به‌یان ئه‌حمه‌د حه‌سه‌ن كۆچه‌ری‌
5-فازڵ حه‌سه‌ن ئیسماعیل حه‌سه‌ن
6-سه‌باح محه‌مه‌د نه‌جیب حه‌سه‌ن
7-هاوراز شێخ ئه‌حمه‌د حه‌مه‌د مام باییز
8-سه‌میر سه‌لیم ئه‌مین به‌گ حه‌مه به‌گ
9-ئه‌حمه‌د سلێمان عه‌بدوڵلا حه‌مه‌
10-به‌فرین حوسێن محه‌مه‌د وه‌له‌دخان
11-حه‌مه سه‌عید حه‌مه عه‌لی محه‌مه‌د
12-ئه‌یوب نیعمه‌ت قادر ره‌حمان
13-ناسك تۆفیق عه‌بدولكه‌ریم عه‌بدوڵره‌حیم
په‌رله‌مانتارانی‌ لیستی‌ بزوتنه‌وه‌ی‌ ئیسلامی‌ له‌ كوردستانی‌ عێراق كه‌ توانی‌ دوو كورسی‌ به‌ده‌ستبێنێت:
1-ئه‌حمه‌د ئیبراهیم عه‌لی‌ ئه‌حمه‌د
2-گولیزار قادر قادر ئیسماعیل
لیستی‌ ئازادی‌‌و دادپه‌روه‌ریی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ كه‌ ته‌نها یه‌ك كورسی به‌ده‌ستهێنا :
1-هاژه سلێمان سته‌فا مه‌زهه‌ر
 
په‌رله‌مانتارانی‌ لیستی‌ كه‌مینه‌كان(كۆتا)ی‌ تایبه‌ت به‌ مه‌سیحییه‌كان‌و توركمان‌و ئه‌رمه‌ن بریتین له‌ :
سێ‌ ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ میللی‌ كلدانی‌ سریانی‌ ئاشوریی‌:
 1-سائر عه‌بدولئه‌حه‌د ئۆگستین
2- سۆزان یوسف خۆشابا
3- ئه‌میر كۆكه‌ یوسف
دوو ئه‌ندامی‌ لیستی‌ رافیده‌ین:
1-سالم تۆما كاكۆ
2-جیهان ئیسماعیل بنیامین
سه‌باره‌ت به‌ لیسته‌كانی‌ توركمانه‌كان، بزوتنه‌وه‌ی‌ دیموكراتی‌ توركمانی‌ له‌ كوردستان له‌ كۆی‌ پێنج كورسیدا توانی‌ سێ‌ كورسی‌ به‌ده‌ستبێنێت ئه‌وانیش بریتین له‌:
1-یه‌شار نه‌جمه‌دین نوره‌ددین
2-حه‌مدیه‌ مه‌عروف ئه‌حمه‌د
3-یاووز خورشید عوسمان
لیستی‌ هه‌ولێری‌ توركمانیش كورسیه‌كی‌ به‌ده‌ستهێنا ئه‌ویش درا به‌ :
1-شێردل ته‌حسین محه‌مه‌د
هه‌روه‌ها لیستی‌ چاكسازی‌ توركمانی‌ كورسی‌ پێنجه‌می‌ خۆیانی‌ به‌ده‌ستهێنا ئه‌ویش درا به‌ :
1-عه‌بدولقادر ئیكرام جه‌میل عه‌بدوڵسه‌مه‌د
تاكه‌ كورسی‌ ئه‌رمه‌نه‌كانیش درا به‌ :
1- ئارام شاهین داوود
+ نوشته شده در  Mon 10 Aug 2009ساعت 9:16 PM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

روانگەیەک بۆ ئیدئۆلۆژی و پێکهاتەی فکری کۆمەڵگا

نیگار عەنایەتی

تێۆریەکی سیاسی کە چۆن کۆمەڵگایەک بەڕێوەبچێت پێی دەڵێن ئیدیۆلۆژی.
وشەی ئیدیۆلۆژی بۆ یەکەم جار لە ساڵەکانی(1800)لە بواری سیاسی بە کارهێنرا.
لە جیهاندا زۆر بیروڕای فکری جیاواز هەیە کە چۆن کۆمەڵگا بەڕێوەبچێت.
بۆ ئەوەی بیروڕایەک و فکریەتیک ببێت بە ئیدیۆلۆژی پێویستە فکریەتەکە رێنیشاندەری هەموو چین و توێژێکی کۆمەڵگا بێت، و لە هەموو بوارەکاندا تێۆری دابڕێژێت...
لە هەمان کاتدا دەبێ وابەستەگیەکی لۆژیکی لە بەینی بەشەکانی ئیدیۆلۆژی هەبێت. ئیدیۆلۆژیەک دەبێ وەڵامدەرەوەی هەموو پرسیارە بنچینەیەکانی کۆمەڵگا بێت، کەچۆن کۆمەڵگا ئێستا بەڕێوەدەچێت و دەبێ لەداهاتوودا چۆن بەڕێوەبچێت، و بە پێی بە‌ڵگە‌ لە بواری سیاسی گۆڕانکاری لە کۆمەڵگا دروست بکات.
ئێمە لەو چەند سەد ساڵەی رابردوودا وشەی (ئیسم) بیستوە وەکو (کۆنفیدرالیسم ، ئیدەئالیسم، لیبرالیسم و ئیمپریالیسم، سوسیالیسم)ئەمانەی کە ئاماژەم پێ کرد هەمووی ئیدیۆلۆژین و هەر یەک لەوانە بەرنامەو پلانێکی تایبەتیان هەیە بۆ بەڕێوەبردنی کۆمەڵگاکان. دەبێ ئەوەش بزانین کە هەموو ئیدیۆلۆژیەک ناتوانێ وەڵام دەرەوەی هەموو پرسیارەکانی سیستمی نێو کۆمەڵگا بێت. ئیدیۆلۆژیەکان بە گوێرەی بارودۆخ و شوێن و کاتی کەسایەتیەکانی دا‌هێنەری فکریەتی نوێ دەگۆڕدرێت. بۆ نمونە ( کارڵ مارکس) لە بنەماڵەیەکی فکریەتی سەرمایەداری بە دەنیا هاتووە و بۆ چینی کرێکار خەباتی دەکرد، ئێستا ئێمە لەم کاتەی کە تەیدا دەژین ناتوانین فکریەتێکی مارکسیسمی لە کۆمەڵگای ئەمڕۆ پەێڕەو بکەین.
بۆیە پێویستە لە هەر سەدەیەکدا فکریەتێکی نوێ بە گوێرەی بارودۆخی کۆمەڵگا بێتە ئاراوە.
بەڵام ئەمە بەو واتایە نیە کە ئێمە ئەزمونی فکریەتی رابەردوو وەلانێین.
ئێستا ئێمە زۆر لە ئەزمونی فکریەتی رابردوو پەیڕەو دەکەین بەڵام بە شێوەیەکی نوێ و بە پێی هەلومەرجی رەخساو. لە کاتێکدا بارودۆخی کۆمەڵگایەک لە ئیدێۆلۆژیەک دا بەراورد دەکەین دەبێ رۆڵی ئیدیۆلۆژیەکە لە چەند خالێک دا هەڵسەنگێنین.
1- گۆڕانکاری بە سەر کۆمەڵگادا بە پێی بەڵگە؛
ئیدیۆلۆژیەک هەر بە مەبەستی لێکدانەوەی و شیکردنەوەی پێکهاتەی کۆمەڵگا نیە، وە دەبێ لە هەمان کاتدا چارەسەریەکی هەبێت بۆ کێشەکانی ناوخۆی کۆمەڵگاوە بە بەڵگە تۆژینەوەو رێگای چارەسەریەکانی بێنێتە روو. بۆ نمونە ئێمە دەتوانین سوسیالیسم بێنینەوە، ئەم فکریەتە تەنیا کێشەکانی کۆمەڵگا هەڵناسەنگێنێت، وە لە هەمان کاتدا رزگاری چینی بن دەست نیشان دەدات.
2- رۆڵی هێزی پاراستن؛
لە جموجۆلی سیاسی و گۆڕانکاریەکانی نێو کۆمەڵگا کێشەی جۆراوجۆر رووبەڕوو دەبێتەوە.
بۆ خۆپاراستن و مەتمانە بەخشین بە لایەنگرانی ئەم بیروبۆچوونە پێویستی بە هێزی پاراستن هەیە.
3- رۆڵی عادڵانە؛
دەبێ بە بێ جیاوازی لە بەینی چین و توێژێک رۆلیکی عادڵانە ببینێ.
4- رۆڵی کۆکردنەوە و بڵاوکردەنەوە.
یەک ئیدیۆلۆژی رۆڵی کۆکردنەوەو بڵاوکردنی گروپی جیاواز دەبینێ. دەبێ بتوانێت سیستمی بەڕێوەبەریەتی و کۆکردنەوەی لایەنگران و هاو فکران بە شێوەیەکی گشتی لە یەک نزیک کاتەوە. لە هەمانکاتدا دەبێ رۆلی دروست کردنی ناکۆکی لە بەینی گروپەکاندا ببینێ بۆ پێشخستنی پێشبرکێیەکی تەندروست و داهێنانی فکریەتی نوێ.
5- رۆڵی ئاین و شیکردنەوەی بەشێوەیەکی راست؛
یەک ئیدئۆلۆژی دەتوانێت شوێنی یەک سیستمی توندڕەوی دینی بگرێت. کاتێک فکریەتێک خۆی بە تەنیا رێگای راست و دروست و تەنیا ئالتەرناتیفێک دانا ئەوە ئەم فکریەتە لە چاڵاوێکی تاریک دایە و ڕێگای دیتنی راستیەکانی لە خۆی بەستووە. لایەنگرەکانیشی لە سیستمێکی بەستراو دا ماونەتەوە. لەو سیستەمە ستەمکاری و ماف پێشێل کردن و رێگا نەدان بە دیتنی راستیەکان لەوێ بەدی دەکرێت و تەنیا قوربانیەکانیشی ژنان و لاوانەن لەو سیستەمەدا.
با ئاماژەش بەوە بکەین کە نیوەی هەر پارتێک و رێکخراوەیەکی سیاسی لە ئیدیۆلۆژیەکەیەوە دێت. بەڵام مەرج نیە کە ئەو پارتە و سیاسەتەکەی هەمان ئیدیۆلۆژی پەیڕەو بکات ئەوە لە پراکتیکی کارەکانیاندا دەیبینین. نیوەی پارتەکە زۆرجار سیاسەتی پارتەکەمان بۆ دیار ناکات.
پارتێکی سیاسی دەبێ سیاسەتەکانی خۆی بە گوێرەی هەلومەرجی کۆمەڵگا رێکبخات و لە رووداوەکانی رۆژانە هەڵوێست نیشان بدات، بۆ بەدیهێنانی پڕۆژەکەی پێویستی بە هاوکاری پارت و رێکخراوە سیاسیەکانی دیکە دەبێت پێویستە بە شێوەیەکی دۆستانە هاریکاری یەکتر بکەن.
پرسیار لێرەدایە کە ئێمە وەک گەلی کورد کە گەلێکی بن دەستین چۆن دەتوانین رێگای چارەسەری گونجاو ببینینەوە بە پێی هەلومەرجی پێکهاتەی کۆمەلگا؟
رێبەرمان بەڕیز(عەبدوڵا ئۆجەلان) لە ساڵی(2005)دا فکریەتێکی نوێ و ریگا چارەیەکی چارەنوس سازی بە پێی پێک هاتەی کۆمەڵگای کورد هێنا ئاراوە.
ئەویش سیستمی کۆنفیدرالیسمی دیموکراتیە لە رۆژ هەڵاتی ناوین. ئەم سیستەمە رێگاچارەی ئازادی و بە دەست هێنانی مافی نەتەوەی بن دەستە. سیستمی کۆنفیدرالیسمی دیموکراتی نا دەوڵەتی (مەدەنی)و گەلیە. لەم سیستەمەدا گەل خاوەن بڕیارە، و هەموو چین و توێژیکی کۆمەڵگا بە رێکخستن دەبن، خاوەن هێزی پاراستنە.. هتد..
یەکێتی هەموو پارچەکانی کوردستان لە سیستمێکی کۆنفیدراڵی بە پێوێست دەبینی، یەکگرتوویی حیزب و ڕێکخراوە سیاسیەکان و رێکخراوە
مەدەنیەکان بە گرینگ دەبینێو بە نرخی دیموکراسی هەڵی دەسەنگێنێ (15)ی تەباخ رۆژێکی گرینگە بۆ گەلی کورد، لەم رۆژەدا بە دەرکەوتنی رێگا چارەسەری رێبەر ئاپۆ، سیاسەتی رۆژهەڵاتی ناوین ‌ گۆڕانکاریەکی مێژووی بەدی دێت. هەر بۆیەش پێویستە بە وردی نرخاندنی لە سەر بکردریت و لە پێناو دیموکراسی، هەنگاوی پیوێست هەڵبهێنین. دەبا هەموومان بۆ یەکگرتووی و ئەرکی نەتەوەیمان هەستین و هەست بە بەرپرسیاریەتی بکەین و بۆ سیستمیکی کۆنفیدرالیسمی دیموکراتی تێبکۆشین.
ئەڵبەت هەموو ئیدیۆلۆژیەک خاوەنی دیموکراسی نیە، بۆیە پێویستە بۆ وەدی هێنانی خەونەکانمان لە سیتمی کۆنفیدرالیسمی دیموکراتی بە شێوەیەکی ئازاد وە سەربەخۆ زیاتر پەرەی پێ بدەێن
سەرچاوەکان:
کتێبی مێژوی فکری سیاسی بە زمانی نۆروێژی
(politisk ide historie)
بەیان نامەی سیستمی کۆنفیدرالیسمی دیموکراتی

+ نوشته شده در  Mon 10 Aug 2009ساعت 3:1 PM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

Kongre Gel 7. Genel Kurulu gerçekleşti

  1 2 3 4 » 14




 

© 2009 Ajansa Nûçeyan a Firatê

 

+ نوشته شده در  Fri 7 Aug 2009ساعت 3:1 PM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

ماجرای شگفت انگیز توقیف ۱۸.۵ میلیارد دلار پول ایران توسط ترکیه

 
 
کانال تلویزیونی D ترکیه در یک خبر مدعی شد یک شخص ایرانی به نام اسماعیل صفریان نسب 18.5 میلیارد دلار پول نقد و شمش طلا را از ایران به ترکیه وارد کرده است. وکیل این تاجر ایرانی گفته است در حال تلاش برای بازگرداندن اصل پول به آقای صفریان می باشد. سوال اینجاست که دولت ایران چگونه مجوز خروج چنین مبلغ هنگفتی را به همین راحتی‌‌ داده، و این تاجر میلیاردر چگونه۲۰ تن طلا و ۷.۵ میلیارد دلار پول را به همین سادگی‌ به ترکیه وارد کرده است.


حالا این پول به کجا میرفته؟
از طرف چه کسی و برای چه کسی این پول در راه بوده؟
سرانجام این پول که الان در ترکیه است چه می شود؟
و هزاران پرسش دیگر...

***********************

نکاتی چند اندر عظمت 18.5 میلیارد دلار!

persian-pwb6a.posterous.com
در مورد 18.5 میلیارد دلار چند نکته تو ذهنم بود گفتم شاید بنویسمشون بد نباشه.....اول اینکه اگه دلار رو هزار تومن بگیریم می شه گفت 18.5 تیلیارد تومن! دوم اینکه اگه بخوایم به ریال بگیم من کلمه ای ندارم یعنی واحدی بلد نیستم می تونیم بگیم قیلیارد ریال!!! سوم اینکه اگه جمعیت ایران رو 72 ملیون نفر در نظر بگیریم با این پول میشه به هر نفر257 هزار تومن پول داد (در نظر داشته باشین که کلی آدم برای 50 تومن پول تو زندون خوابیدن). چهارم اینکه با این پول اگه پراید رو 7 ملیون تومن بگیریم میشه 2 ملیون 700 هزار تا پراید خرید. ماشینی که هنوز خیلیا تو کفشن داشته باشن!! پنجم اینکه باید افتخار کنیم چرا؟ چون تا ثروتمندترین فرد دنیا فاصله ای نداریم (بیل گیتس تا چند وقت قبل کل سرمایش 54 میلیارد دلار بود) با توجه به اینکه در مملکتمون برای نون شب کلیه می فروشن نهایتا می تونم به همه تبریک و تسلیت بگم. خوش باشید.

+ نوشته شده در  Sun 2 Aug 2009ساعت 3:54 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

ئەندام شارەوانی ئەسلۆ: هەڵبژاردنی پەرلەمانی
 
باشووری کوردستان پێویستە بایکۆت بکرێت
 

پارتی چاره‌ سه‌ ری دیموکراتی کوردستان

سیاسەتەکانی دەسەڵاتداران لەباشووری کوردستان، سیاسەتی داگیرکەرانە لەسەرکوردستان لەوانە یاسای فرەژنییە
نیگار عینایەتی لەدایک بووی شاری بۆکانی رۆژهەڵاتی کوردستان، لەتەمەنی نۆ ساڵیدا کۆچبەری باشووری کوردستان دەبن و پاش سێ ساڵ لەباشووری وڵات کۆچبەری ئەوروپا دەبێت و بۆ ماوەی (12) ساڵیش لە وڵاتی نەرویج دەژی و ئێستاش ئەندامی شارەوانی شاری ئۆسلۆیە لەوڵاتی نەرویج. سەبارەت بە رۆڵی شارەوانییەکان لە وڵاتی نەورویج چاوپێکەوتنێکمان لەگەڵی سازداوە کە ئەمە دەقی چاوپێکەوتنەکەیە.
ئا/خەسرەوئەحمەد
پرسیار: تێڕوانینتان بۆ وڵاتی نەرویج چییە؟ لەهەمانکاتدا رۆڵی کارگێڕی شارەوانییەکان لەو وڵاتەدا چۆن هەڵدەسەنگێنن؟
نیگار: سێ ساڵ لەمەوبەر لەبەرواری 7-9-2007 لەهەڵبژاردنی شارەوانییەکانی ئەو وڵاتەو لەسەر لیستی پارتی سوور بەشداریم کرد و پاشانیش وەکو ئەندامێکی گەنج لەهەڵبژاردنەکاندا توانیم رێژەیەکی زۆری دەنگەکان بەدەست بهێنم و دەربازی شارەوانەی شاری ئۆسلۆ بم.
وڵاتی نەرویج، وڵاتێکە کە لەسەر بنەمای ئازادی و دیموکراسییەوە بەرێوە دەچێت و توانیویەتى جەماوەریی خۆی بەشێوەیەکی ئاکتیڤ بەشداری بڕیارەکانی ناو وڵات بکات و ئیرادەی ئەوانیش بە ئەساس وەربگرێت. وڵاتێکی فرە نەتەوەیی و پێکهاتەکەى لەنەتەوەکانی وەکو سامەکان و نەرویجییەکانە. لەنێو نەرویجدا سامەکان بۆ خۆیان دەوڵەتێکی فیدراڵیان هەیە، واتا خۆیان سیستەمی حوکم بەرێوەدەبن، هەم سەرۆک کۆمارو پەرلەمانیشیان هەیە و سەربەخۆنە، واتا هیچ پەیوەندیکیان بە ناوەندی گشتییەوە نییە، تەنها بۆ گوازتنەوەی بیروڕا دەتوانن بیرو رای خۆیان ئاڵوگوڕ بکەن. لەهەمان کاتیشدا گەلانی تریش روویان کردۆتەوە وڵاتی نەرویج و لەوێ نیشتەجێ بوونە لەوانە، ئەفغانییەکان، پاکستانی، کورد بەرادەیەکی زۆر، چینی، ئەفریقا... شاری ئۆسلۆ شارێکی فرە کلتوورییە، رەنگێکی جۆراوجۆری تێدا بەدی دەکرێت، شاری ئۆسلۆ بە بۆنەی ئەوەی کە پایتەختی ئەو وڵاتەیە، پەرلەمان لەوێدا جێ دەگرێت و خاوەنی شارەوانی تایبەت بەخۆیەتی و خاوەن (59) کورسیە. هەموو حیزبەکان لە هەڵبژاردنەکاندا بەشداری دەکەن و بە پێی دەنگەکانی دەتوانێ ئەندام بنێرێتە شارەوانییەکانەوە. لە هەر شارێکی نەرویجدا شارەوانی تایبەت بەخۆی هەیە، کە بە پێی نفوسی جەماوەر لەو شارەدا ژمارەی کورسییەکان دیاری کراوە، هەر شارێک کورسیەکانی بەم رەنگە دیاری دەکرێت. نفوسی شاری ئۆسلۆ لە( 250)هەزار کەس تێپەر دەکات و حیزبەکانیش لە شارەکاندا دەکەونە هەڵبژاردنەوە و بە پێى ئەو دەنگانەی کە بەدەستیان هێناوە ئەندامی شارەوانی خۆیان دیاری دەکەن.
شارەوانى، سیستەمێکە کە لەچوارچێوەی یاسای پەرلەماندا شارەکە بەرێوە دەبات. شارەوانی دەتوانێ بڕیارێک سەبارەت بە شارەکە دەربکات و لەپەرلەمانیش دا بیکەنە یاسا. بەهەمان شێوە لەشارەکانی تریشدا دەتوانن پێشنیارەکانی خۆیان پێشکەش بە پەرلەمان بکەن و لە پەرلەماندا هەڵسەنگاندنیان لەسەر دەکرێت کە ئایا ئەو پێشنیارانە دەتوانن لە وڵاتدا جێگیر بکرێن یاخود نا؟. پرۆژەیەکی کە لەشاری ئۆسلۆدا جێگیر بکەن یان نا، لەهەمان کاتیشدا دەتوانرێت بۆ شارەکانی تریش کۆپی بکرێت و تەنسیق بکرێت. شارەوانییەکان خۆیان دابەش دەبن بە چەندین کۆمیتە، وەکو نموونە شارەوانی ئۆسلۆ لە (24)کۆمیتە پێکهاتووە. کۆمیتەی پەروەردە، کۆمیتەی رێگاوبان، کۆمیتە ئابووری، .... هەر ئەندام بەپێ خواستی خۆی دەتوانێ لە ناو ئەو کۆمیتانەدا جێ بگرێت و ئەو پێشنیارانەی کە لەلایەن حیزبەکەیەوە کراوە پێشکەش بە کۆمیتە بکات و بە پێى دەنگ ئەو پرۆژە ئەرێ یان رەد دەکرێتەوە. خاڵێکی گرنگ لە شارەوەکانیەکاندا حیزب راستگەرا و چەپگەرا هەن. کە هەر جارە یەکیان بەسەردەکەون، وەکو نموونە بۆ دروست کردنی فولکەیەَک، دەنگدان دەکرێت، کام لایەن دەنگێکی زۆری بەدەست هێنا، ئەو لایەنە سەر دەکەوێ. خاڵێکی تریش کە لە شارەوانییەکان زۆر گرنگی پێدەدەن، دروست کردنی باخچەی منداڵان و ماڵی پیرانە(پەککەوتووان و بەساڵاچووانە)و بوودجەیەکی باشیشی بۆ تەرخان دەکرێت. لەوانەش بەهەمان شێوە بۆ چاکسازی مەکتەب و پەروەردە پارەیەکی باش خرج دەکرێت. بەهەمان شێوە مامۆستایانیش لە نێو شارەوانییەکاندا نوێنەری خۆیان هەیە. بەم شێوەیەش دەنگی خوێندکاران دەگەێننە شارەوانییەکان و خواستەکانیان پێشنیار دەکەن، بەشی کلتووریش بەهەمان شێوەیە.
پرسیار: ئامانج لەسەردانەکەتان بۆ باشووری کوردستان چی بوو، دەتوانن باسی بکەن؟
نیگار: باشووری کوردستان ماوەی (18) ساڵە لەبوونی بەعس رزگار کراوەو دەسەڵاتدارییەتی لەدەستی خودی کوردان دایە، ئێمەش پێمان خۆش بوو لە سەردانەکەم رەوشی گەلەکەمان، گەنجان و بەتایبەتیش رەوشی ژنان لەنزیکەوە ببینم وهەڵسەنگاندنی بۆ بکەم، ئەمڕۆ هەموو چاوەکان لە بناری قەندیلە، کە ئێستاشی لەگەڵدا بێت، جەماوەری ئەو دەڤەرانە لەژێر بۆمبباران و هێرشی فڕۆکەکانی تورکیا و ئێرانن. جەماوەری ئەو ناوچەیە ئێستا لە ئاوارەبووندا دەژین و لەرەوشێکی نالەبار ژیان بەسەر دەبەن. ئامانج ئەوەیە کە بەچاوی خۆمان ئەو رەوشە ببینین و لەکاتی گەڕانەوەمان بۆ ئەوروپا، لەگەڵ وڵاتە ئەوروپەیەکانداو دەزگا مەدەنییەکان و مافخوازەکاندا باس و گفتوگۆیان لەسەر بکەین و دەنگی گەلەکەمان بە دونیا بگەیەنین. چونکە حکومەتی هەرێم تا ئێستا هیچ ئاوڕێکی لەو ناوچانە نەداوەتەوە و نەیتوانیووە هەڵوێستێک لەبەرامبەر ئەو هێرش و پەلاماردانانەی ئێران وتورکیا نیشان بدات. بەراستی ئەو ناوچانە بە خەڵکەکەیەوە پێویستیان بە یارمەتی هەیە، کە حکومەتی هەرێم لە جێی یارمەتی تەنیا توانیویەتى گەمارۆ لەسەر ئەو ناوچانە دابنێت ئەمەش خۆی لەخۆیدا یارمەتیدان بووە بە سیاسەتی داگیرکەران و لەناوبردنی گەلەکەمان.
پرسیار: لەسەردانەکەتان بۆ باشووری کوردستان و پاش رووخانی رژێم سەددام چ گۆڕانکارییەک بەدی دەکەن؟
نیگار: بە پێچەوانەوە تا ئێستا هیچ گۆڕانێک ناتوانین ببینین و پێشکەوتنێک لەلایەن هزری و رۆشنبیریەوە نەیتوانیوە پێش بکەوێ. تەنانەت دەتوانین بڵێین گۆڕانکارییەکان بەرەو دواوە چوون، نە بۆ پێشەوە. وەکو نموونە دەتوانین بەڕاشکاوانە بڵێین کە فرە ژنی لەپەرلەمانی کوردستاندا ئەرێ دەکرێت ئەوە بۆ پەرلەمانی کوردستان شەرمێکی مەزنە، چونکە کورد بە ساڵانە لەدژی داگیرکەری تێکۆشان دەکات، بەڵام ئێستا خۆی بۆخۆی بووەتە دوژمنی نەتەوە و نیشتمانەکەی خۆی. ئەوە بەڕێوە بردنی سیاسەتی دوژمنانە کە ئەمڕۆ لەسەر نەتەوەکەی خۆی بەرێوەی دەبات. سیمای شارەکە، سیمایەکی روخاوە، مرۆڤەکان بندەستتن. چاوبرسی. ژنێکی کە ناتوانێ لەبەر دەرگای ماڵەکەی خۆی دوربکەوێتەوە و بێ ئیرادە ماوەتەوە. لەدوای ئەو هەموو خەبات و دەربەدەرییەی کە ژنی کورد تووشی هاتووە، ئەمڕۆ سەد قات زیاتر لەماڵدا ماوەتەوە و تەنها بۆ خزمەت کردن بەکار دێ. واتای خۆی لە هیچ بۆ هیچی تر گۆڕاوە. لەشارعێکدا کە تێدەپەری بەسەدان فەقیر دەبینی، منداڵان سواڵ دەکەن، وڵاتێکی لە سواڵکەران دەتوانی ببینی. لێرەدا زۆرتر گرنگی بە رواڵەت (شکڵ) دراوە، تۆ ناتوانی گەنج لەم وڵاتەدا ببینی. هەموو شتێک تەقلیدە، گەنجان خۆیان بە شێوەیەکی تەقلیدی خۆیان نیشان دەدەن، رەنگی کوردایەتی زۆر کەمڕەنگتر بووە.
پرسیار: ئایا دەتوانیین لە کوردستاندا(باشووری کوردستان)شارەوانییەکی وەکو شارەوانییەکانی نەرویج ئاوا بکەین، یان نا؟
نیگار: نا، ناتوانین، بۆ ئەوەی ئێمە پێویستمان بە فرە حیزبی هەیە. پێویستمان بەوە هەیە، کە گەل ، خۆی خۆی بەرێوە ببات، و ئیرادەی گەل بەبنەما بگیرێت. چونکە شارەوانییەکان لەئەوروپا خۆیان، خۆیان ئیدارە دەکەن. بەرێوەبەریە حکومییەکان ناتوانن تەداخول لەکاروباری شارەوانییەکاندا بکەن. چونکە هەرکەس و لایەنێک نوێنەری خۆی ناردۆتە شارەوانییەکان و شارەوانییەکە خۆی خۆی بەرێوە دەبات. ئەگەر چاوێک لەکوردستان بکەین، هەموو شتێک لەنێوان دووحیزبدا کۆدەبێتەوە. ئەوان خۆیان هەم راست و هەم چەپیشن. پێویستی بە دەرکەوتنی کەسێکی تر نابینن. شوێن بۆ حیزبەکانی ترنییە. سیاسەتی ئەوان دیار نییە، رەنگێکی جودا ناتوانێ ببینی. ئەوە سیاسەتێکی چەوسێنەرە، خۆی بڕیار دەدات و خۆشی جێبەجێى دەکات. ئەمە سیاسەتە لەباشووری کوردستاندا. بۆ ئەمەش ئەگەر بخوازین لەباشووری وڵات شارەوانییەک بەواتای راستەقینەکەی خۆی ئاوا ببێت، پێویستی بە فرە حیزبی و بەبنەما گرتنی ئیرادەی گەلە. بەم شێوەش گەل دەتوانێ نوێنەرانی راستەقینەی خۆی هەڵبژرێت و بەپێ خزمەتگوزارییەکانیان هەڵسەنگاندنیان بۆ بکات. هەر ناوچەیەک پێویستێکی بەکۆمۆنی خۆی هەیە، لەهەمان کاتیش دا هەرگەڕەک و هەرکوڵان و هەر شارعێک پێویستیان بە نوێنەرایەتی خۆیان هەیە، پاشان پێویستە هەر شار نوێنەرایەتی خۆی دیاری بکات، کەواتە دەبێتە ئەنجوومەنی شار. لە وەها حاڵەتێکدا دەتوانین بڵێین شارەوانى بەواتای راستەقینەی خۆی دەتوانێ ئەرکەکانی خۆی بەجێ بهێنێ. ئەگەر سیستەم لەسەرەوە دابڕێژرێت، لەم حاڵەتەدا ناتوانین باس لە دیموکراتی و ئیرادەی گەل بکرێت.
پرسیار: هەروەکو ئاگادارن لەم رۆژانەی پێشمان دا، هەڵبژاردنی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان بەرێوە دەچێت، بەڕای بەرێزتان ئەم هەڵبژاردن چۆن دەبێنن؟
نیگار: بەپێ ئەو هەلومەرجەی کە ئێستا بەچاوی خۆمان بینیم، دەتوانم بەراشکاوانە بڵێیم ئەم هەڵبژاردنە، هەڵبژاردنێکی دیموکراتی نییە و لە بارودۆخێکی دیموکراتیانەشدا بەرێوە ناچێت. چونکە لەسەرەتای دامەزراندنی سیستەمین وەکو کورد، بەڵام بەداخەوە لیستەکان رووبەڕوى گوشار دەبنەوەو بەبیانووی نایاسایی و نادیموکراتی و نانەتەوەییەوە هەڵس وکەوت دەکرێت، لەوانە قەدەخەکردنی لیستی هیوا نموونەیەکی بەرچاووە. باڵادەستی دوو حیزبی سەرەکی، ئەمڕۆ ئاستەنگن لەبەرامبەر دەرکەوتنی لایەنەکانی تر لەوانە دەزگا مەدەنی و جەماوەرییەکان. تەنانەت لەم هەڵبژاردنەدا ئەوەی کە خەڵک بەدیارەیەوە دانیشتوون کە گوایا گۆڕانکاری دروست ببێت، باوەڕ ناکەم هیچ گۆڕانکارێک پێک بێت، چونکە ئەقڵییەت هەمان ئەقڵییەتە. ئەو یاسایانەی کە ئەمڕۆ لەهەرێمی کوردستاندا ئەرێ کراون لەسەربنەمایەکی دینی دامەزراون. کاریگەری دوو وڵاتی داگیرکەر لە سەر هەڵبژاردنەکان هەیە، ئەو رەنگدانەوەش رەنگدانەوەیەکی نادیموکراتیانەیە. تۆ ناتوانی کەسانی سەربەخۆ لەم هەڵبژاردنانەدا ببینی. بۆچی، نازانم، بەم بوونەوە منیش هەڵبژاردنێکی دیموکراتی نابێنم و لەسەر ئەم ئەساسە، ئەم هەڵبژاردنە بایکۆت دەکەم. چونکە حساب بۆ ئیرادەى گەل ناکرێت.

+ نوشته شده در  Tue 21 Jul 2009ساعت 5:39 PM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

نام احزاب نشانی اینترنتی


اتحاد جمهوری خواهان ایران www.jomhouri.com

اتحاد چپ کارگری ایران www.etehadchap.org

اتحاد سوسیالیستی کارگری www.wsu-iran.org

اتحادیه انقلابیون کردستان www.rukurdistan.com

اتحادیه دموکراتیک کردستان www.ydkurdistan.net

جبهه دمکراتیک ایران www.idf.bravehost.com

جبهه دمکراتیک مردمی احواز www.alahwaz.com

جبهه متحد بلوچستان www.balochunitedfront.org

جبهه مردم بلوچستان
جبهه ملی ایران www.jebhe.org

جمهوری خواهان ملی ایران www.iran-jommelli.com

جنبش دمکراتیک یارسان www.yarsan-dm.com

جنبش رهایی بخش لرستان www.lorestan11.com

جنبش ملی بلوچستان ایران www.zrombesh.org

جنبش مقاومت مردمی ایران www.junbish.blogspot.com

تشکیلات مقاومت ملی آذربایجان www.diranish.org

چریکهای فدائی خلق ایران www.siahkal.com

حرکت بیداری ملی آذربایجان جنوبی www.gamoh.biz

حرکت ملی آذربایجان جنوبی www.milliharakat.com

حرکت ملی ترکمنستان ایران www.erkinlik.org

حرکت ملی - دمکراتیک ترکمن www.turkmenlik.org

حزب آزاد کردستان (پاک) www.pazadik.org

حزب اتحاد کمونیسم کارگری www.wupiran.com

حزب استقلال آذربایجان جنوبی
حزب استقلال طلب کردستان www.psk2006.org

حزب ایران www.melliun.org/hezbeir02

حزب حیات آزاد کردستان (پژاک) www.pjak.org

حزب دمکرات ایران www.irandp.org

حزب دمکرات کردستان www.kurdistanukurd.com

حزب دمکرات کردستان ایران www.kurdistanmedia.com

حزب توده ایران www.tudehpartyiran.org

حزب یان ایرانیست www.pan-iranist.blogfa.com

حزب سبزهای ایران www.iran-e-sabz.org

حزب سوسیال دمکرات ایران www.spiran.com

حزب لیبرال دمکرات کردستان
حزب کار ایران (توفان) www.toufan.org

حزب کمونیست ایران www.cpiran.org

حزب کمونیست ایران (م.ل.م) www.sarbedaran.org

حزب کمونیست کارگری ایران www.wpiran.org

حزب کمونیست کارگری -حکمتیست www.hekmatist.com

حزب کومله کردستان ایران http://fa.komala.org

حزب مرز پر گهر www.marzeporgohar.org

حزب مشروطه ایران www.irancpi.net

حزب مردم بلوچستان www.fas.balochpeople.org

حزب همبستگی دمکراتیک اهواز www.alahwaz.info

سازمان آزادی بخش ترکمن صحرا www.azatlyk.net

سازمان اتحاد فدائیان خلق ایران www.etehadefedaian.org

سازمان اتحاد فدائیان کمونیست www.fedayi.org

سازمان زنان مترقی www.pwoiran.com

سازمان سوسیالیستهای ایران www.ois-iran.com

سازمان فدائیان - اقلیت www.fadaian-minority.org

سازمان فدائیان خلق ایران - اکثریت www.fadai.org

سازمان کارگران انقلابی ایران www.rahekargar.net

سازمان مجاهدین خلق ایران www.mojahedin.org

شورای اتحاد ملی آذربایجان جنوبی
شورای موقت سوسیالیستهای چپ ایران www.tarhino.com

کومله ( شاخه کردستان حزب کمونیست ایران ) www.komalah.org

کومله زحمتکشان کردستان www.komala.eu

لیبرال دمکراتهای ایران www.iranliberal.com

نهضت ملی ایران (ملیون ایران ) www.melliun.org

نهضت مقاومت ملی ایران www.namir.info

نهضت نجات ملی ایران www.nehzat.info

همبستگی ملی ایرانیان (هما ) www.hambastegimelli.info

حزب ملت ایران www.hezbemellateiran.com

سازمان جبهه اتحاد ملی و میهنی ایران www.ufin.org/home_FA.html

+ نوشته شده در  Mon 20 Jul 2009ساعت 4:55 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

"کۆماندۆی تێرۆر" ئاشکرا کردنی ده‌ستي
 کۆماری ئیسلامی له‌ تێرۆری رێبه‌راني کورددا (فیلم)
 

 فیلمی "کۆماندۆی تێرۆر" که‌ فیلمێکی دێکۆمێنتییه‌ که‌ ده‌رهێنه‌ری سۆئێدی( ئۆسکار هێدین ده‌ریهێناوه‌ که‌ به‌ نۆبه‌ي خۆی توانیوێتی رۆڵێکي باش بگێڕێ له‌ ئاشکرا کردنی ده‌ستي ڕه‌شی کۆماری ئیسلامی له‌ ئه‌نجامی تێرۆر کردنی رێبه‌راني کورد له‌ ده‌ره‌وه‌ي وڵاتدا.
هه‌ر چه‌ند ئه‌م فیلمه‌ له‌ درێژایي ساڵانی پێشودا له‌ لايان هه‌ندێک تله‌ڤیزیۆنی ده‌ره‌کی بۆ نه‌ته‌وه‌کاني ئه‌وروپا بڵاوکراوه‌ته‌وه،‌ به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ ئه‌م نه‌ته‌وه‌يه‌ي که‌ زۆرتر نیازي هه‌يه‌ بۆ بینیني ، به‌ هۆی نه‌بوني ده‌زگایه‌کی سه‌ربه‌خۆ یا به‌هۆي به‌رژه‌وه‌ندی حیزبی هه‌ر وه‌ها ڕقه‌به‌رایه‌تی کردني حیزبه‌ کوردیيه‌کان له‌گه‌ڵ خۆیان و له‌گه‌ڵ حيزبه‌کاني تری کوردیدا به‌ جۆره‌ی پێویست گرینگی ئه‌م فیلمه یان‌ زه‌ق نه‌کردۆته‌وه‌‌ .

بینیني ئه‌م فيلمه‌ بؤ هه‌ر تاکێکی کورد به‌ گشتی و هه‌ر کوردێکي دانیشتوی ده‌ره‌وه‌ به‌ تایبه‌تي له‌ دوو روانگه‌وه‌ پێویسته‌، یه‌که‌میان بۆ ئه‌وه‌ که‌ هه‌ر کوردێک بزانه‌ که‌ دوژمنه‌ داگیرکه‌ره‌که‌ی تا چ ڕاده‌یه‌ک مه‌ترسیدار و بێبه‌زه‌یییه‌
دوهه‌میان بۆ ئه‌وه‌ که‌ ئاستی زانیاری هه‌ر کوردێک ئه‌وه‌نده‌ به‌ره‌و ژور بچێت که‌ بتوانێ هه‌ستي نێشتیمان په‌روه‌ری و دلسۆزی خۆي نه‌فرۆشێ و نه‌ خۆی ببێته‌ قوربانی نه‌ به‌ هۆی هاوکاری ئه‌وه‌وه‌ له‌ گه‌ڵ ده‌زگاکانی جاسووسی و تێرۆری دوژمنانی نه‌ته‌وه‌که‌یی که‌سی دیکه‌ش ببێته‌ قوربانی .
له‌خواره‌وه‌ ئه‌م فیلمه‌ له‌ 6 به‌شدا ئاماده‌کراوه‌ و بۆ چاولێکردنی له‌ سه‌ر به‌شه‌کانی خواره‌وه‌ کلیک بکه‌ن
________________________________________











بۆرۆژهه‌ڵات-ناوه‌ندی هه‌واڵ

+ نوشته شده در  Mon 6 Jul 2009ساعت 7:10 PM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

لیستی هیو کارنامه‌ی خۆی بۆ هه‌ڵبژاردنه‌کانی پارله‌مانی باشوری
 
 کوردستان ئاشکرا کرد
 




کارنامەیە کە لە سێ تەوەردا چڕکراوەتەوە و پرسەکانی هەرێمی کوردستان، پرسەکانی ئێراق و پرسی نەتەوەیی له‌خۆ ده‌گرێت، له‌ 35 خاڵدا ڕاگه‌یه‌ندراوه که‌ ‌ سه‌رنجتان بۆسه‌ر ڕاده‌کێشین.

بەشی یەکەمی کارنامه‌ی لیستی هیوا، سەبارەت بەپرسەکانی هەرێمی کوردستان، به‌م شێوه‌یه‌:
لەپێناوی بونیادنانی سیستەمێکی دیموکراتدا:
1 ـ داڕشتنی دەستوورێکی دیموکراتی بۆ هەرێمی کوردستان، کە مافی هاوڵاتیبوونی ئازاد بۆ سەرجەم هاوڵاتیان و مافە نەتەوەییەکانی (عەرەب،تورکمان، کلدانی، ئاشووری وسریانی) رەگەز، گروپ، ئەتنیک، ئایین، ئاینزا و باوەڕییەکان دەستەبەر بکات.
2 ـ کار دەکەین بۆ ئەوەى پەرلەمان ببێتە پەرلەمانێکى ئەکتیڤ و جێگەى بڕیاردان و دەرکردنى یاساى دیموکراتى و چاودێرى کردنى حکومەت لەجێبەجێکردنى یاساکاندا. واتە پەرلەمان لە ژێر سایەى مەکتەبى سیاسى حزبەکان دەربهێنین. بەواتایەکی تر جیاکردنەوەی کاروباری حزب لەکاروباری دەوڵەت.
3 ـ کار دەکەین بۆ داڕشتنی یاسایەک کەبێ لایەنی سەرۆکی هەرێم گەرەنتی بکات لەکاتی دەست بەکاربوونیەوە. واتە ئەگەر حزبی بێت دەست لەکاروباری حزب بەربدات.
4 ـ کاردەکەین بۆ ئەوەی حکومەت بکەینە دەزگایەک لەچوارچێوەی یاسادا کار بکات، لە ژێر سێبەرى حزب رزگاری بکەین و کارەکانى بە شەفافى بەڕێوەببات، بودجەى ساڵانە و راپۆرتى ساڵانەى ئاشکرا بکات بۆ جەماوەر. هەتا کۆتایى بەو گەندەڵییە سیستماتیکە بهێنرێت.
5 ـ دەزگاى دادوەرى بە سەربەخۆیی ڕێکبخرێت و لە دەسەڵاتى حزب، حکومەت و پەرلەمان داببڕێت، تا بتوانێت کارەکانى بە سەربەخۆیی بەڕێوەببات. لێکۆڵینەوە لەهەموو ئەو تاوان و رووداوانە بکرێت کە لەچوارچێوەی (خیانەتی نەتەوەیی، رەشەکوژی، تاڵانی، دیلکوشتن، سیخوڕی، فایلداری، جاشایەتی، ئەنفالکردن، کوشتن و بەگرتندان، ئاوارەکردن، زەوتکردنی سەرمایە و موڵکی گشتی و تایبەت.... هتد)دا ئەنجامدراون.
6 ـ هێزى پێشمەرگە، ئاسایش، دەزگاى هەواڵگرى، پۆلیس و سەرجەم دەزگاکانى تر بە سەربەخۆیی وبێلایەنانەو لە چوارچێوەى یاسادا رێکبخرێن هەتانەکەونە خزمەتی هیچ حزبێکەوە. کەمکردنەوەی ژمارەی پۆلیس، ئاسایش و هێزە تایبەتەکان و کردنیان بەهێزی کارو بەرهەمهێنان.
7 ـ یاسای پارتە سیاسیەکان بەشێوەیەک دابڕێژرێت کە پارتەکان بکات بەشێک لەرێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی.
8 ـ رێکخراوەکانى کۆمەڵگاى مەدەنى، راگەیاندنەکان بە پێى یاسایەکى دیموکراتى رێکبخرێن کە سەربەخۆییان بپارێزرێت و رێگە لە دەستێوەردانى حزبەکان و دەسەڵات بگرێت.
9 ـ رزگارکردنی سیستەمی پەروەردەو فێرکردن، زانکۆکان وخوێندنی باڵا لەژێردەستی پارتەکان ودەسەڵاتی سیاسی و رێکخستنەوەى بە شێوەیەک کە بتوانێت بەهرەى نەوەکانى دواڕۆژ مەزن بکات.
10 ـ سیستەمی بەڕێوەبردن و شارەوانی‌‌ لەسەر بنەمای سیستەمی کۆنفیدراڵی دیموکراتی، بۆ کەمکردنەوەی دەستڕۆیی (سەلاحییەت)ی ناوەند و زیادکردنی دەستڕۆیی هەرێمەکان و شارەوانییەکان، سیستەمێکی نوێی بەڕێوەبردن (ئیداری)ی شار و قەزا و ناحیە و گوندەکان دابڕێژرێت.
11 ـ لەپێناو بنەبڕکردنی گەندەڵی ئیداری و داراییدا، کاردەکەین بۆ دروستکردنی لیژنەی دەستپاکی بۆ لێکۆڵینەوەو لێپێچینەوەی یاسایی لەسەرجەم ئەو کەسانەی کە لە18 ساڵی رابردوودا پۆستی ئیداریان لە (پەرلەمان، حکومەت، دادوەری) وەرگرتووە، یان لە‌حزبەکاندا بەرپرسیارێتیان هەبووە، یان بەهۆی پەیوەندی خزمایەتی، حزبایەتی بەشداری گەندەڵیان کردووە.
12 ـ گەڕاندنەوەی هەموو ئەو موڵک و دەزگایانەی کە موڵکی گشتیین و تاپۆکراون لەسەر بەرپرسان یان دەزگاحزبیەکان.
13 ـ کاردەکەین بۆ هەڵوەشاندنەوەی سەرجەم ئەو پرۆژە و گرێبەست و رێککەتن و پەیماننامانەی واژۆکراون و ناکەونە خزمەت بەرژەوەندی نەتەوەیی و دیموکراتیەوە.
14 ـ ـ دەرکردنی سەرجەم ئەو هێزە سەربازی و دەزگاو ناوەندە ئیستیخباراتیانەی کەزیان بە ئاسایشی نەتەوەییمان دەگەیەنن.
15 ـ لێسەندنەوەی ئیمتیازاتی سیفەتی (وەزیر، فەرماندە، راوێژکار) و (بڕوانامەی ماستەر و دکتۆرا.... هتد) لەهەموو ئەو کەسانەی کە بەشێوەیەکی کرداری ئەو پۆست و ئەرکەیان‌ رانەپەڕاندووە، یان ئەو بڕوانامەیەیان وەرنەگرتووە و تەنیا لەروانگەیەکی بەرژەوەندیپارێزیەوە پێیاندراوە.

هه‌ر له‌ درێژه‌ی بەشی یەکەمی کارنامه‌که‌دا، سەبارەت بە پرسەکانی هەرێمی کوردستان، لیستی هیوا لە پێناو ئاوەدانکردنەوەی کوردستان و باشکردنی گوزەرانی هاوڵاتیاندا، به‌و شێوه‌یه ده‌نوسێت.

1 ـ کارکردن بۆ ئەوەی لە دەستووری هەرێمدا یەکسانی ژن و پیاو لە ماف و ئەرکدا گەرەنتی بکرێت و هەڵوەشانەوەی هەر یاسایەک کە بنەماکانی یەکسانی ژن و پیاوی تیادا فەرامۆشکراوە، وەکو یاسای باری کەسێتی. سەرلەنوێ داڕشتنەوەی یاسای باری کەسێتی بەمەرجێ فرەژنی قەدەغە بکات. هەروەها رێژەی ژنان لە پۆستە حکومی و ئیداریەکاندا لە40% کەمتر نەبێت. دەرکردنی یاسایەکی تایبەت بە ژنکوژی و بڕینەوەی سزای هەتاهەتایی بۆ هەر ژنکوژێک. بە مەرجێک هیچ لێبوردنێکی گشتی نەیانگرێتەوە.

2 ـ کار دەکەین بۆ ئەوەی ژیان و پێداویستیەکانی گەنجان بۆ گوزەران، خوێندن، گەشتکردن، هاوسەرگیری، خۆرێکخستن و مومارەسەکردنی چالاکی مەدەنی، رۆشنبیری، وەرزشی گەرەنتی بکەین. هەتا لاوان بتوانن ئایندەی کۆمەڵگا گرەنتی بکەن و کۆتایی بەکۆچکردنی لاوان بێت.

3ـ کار دەکەین بۆ زیادکردنی موچەی فەرمانبەران و کەمکردنەوەی موچەی بەرپرسان، بەڕێژەیەک کە جیاوازی نێوان نزمترین ئاستی موچەی فەرمانبەران و بەرزترین ئاستی موچەی بەرپرسان لە پێنج قات تێپەر نەکات.

4 ـ دانانی یاسایەکی تایبەت بە گەرەنتی کۆمەڵایەتی بۆ سەرجەم هاوڵاتیان بەگوێرەی نۆرمی جیهانی مافەکانی سێ نەوە، لەپێناوی باشکردنی باری گوزەرانی کرێکاران، زەحمەتکێشان، جوتیاران و توێژە کەمدەرامەتەکان، لێرەدا مافی منداڵان، پیرو پەککەوتە و کەم ئەندامان گەرەنتی بکرێت.

5 ـ لەسەر بنەمای خۆبژێوی و هاوسەنگکردنی بەرهەمهێنان و پێداویستی بەکاربردندا؛ داڕشتنی ستراتیژییەکی درێژخایەن بۆ بوژاندنەوەی ژێرخانی ئابووری و پەرەپێدانی کەرتی کشتوکاڵی و پیشەسازی و وەبەرهێنان. دامەزراندنی سیستەمی بانکی گشتی، ئاوەدانکردنەوەو گەشەپێدانی گوندەکان. خۆماڵیکردنی سەرجەم بەرهەمی سەرزەوی و ژێر زەوی. لە بوارى ئابووریدا بودجەى هەرێم وا رێکبخرێت کە بەشى زۆرى بۆ کەرتی پەروەردە، بەرهەم هێنان، خزمەتگوزارى و تەندروستی خەرج بکرێت، بۆ ئەمەش گرنگى بدرێت بە دروستکردنى کارگە و جێگەى بەرهەم هێنان و بوژاندنەوەى کشتوکاڵى کوردستان. بەمڕەنگە کێشەى بێ کارى چارەسەر بکرێت.
6 ـ لە بوارى خزمەتگوزاریدا بەرنامەیەکی (4) ساڵی دابڕێژرێت کەکێشەی ئاو، کارەبا و ڕێگەو بانەکان بە تەواوی چارەسەر بکات.


7 ـ لەمیانەی پلانێکی 4 ساڵییدا لەسەرجەم شار و قەزا و ناحیە و گوندەکاندا، بەگوێرەی پێداویستی و رێژەی دانیشتوان خوێندنگا، نەخۆشخانە، پارک، یاریگا، پەرتوکخانە، هۆڵی کۆبوونەوە و چالاکییەکان و نمایشە هونەری و رۆشنبیرییەکان دابین بکرێت.
8 ـ بۆ پاراستنی ژینگەی هەرێم ‌رێژەی 20%ی رووبەری شارەکان (شوێنی نیشتەجێی دانیشتوان) بکرێتە سەوزایی.

9 ـ سەرجەم دەرچوانی زانکۆ و پەیمانگا و ئامادەییە پیشەییەکان دەرفەتی (کاری گەرەنتیکراو)یان بۆ دابین بکرێت. هەروەها سەرجەم خوێندکارانی وەرنەگیراو لە زانکۆ و پەیمانگاکان وەربگیردرێن.

10 ـ کارکردن بۆ نەهێشتنی کرێچێتی و کێشەی نیشتەجێبوون لە ماوەی چوار ساڵی داهاتوودا.

11 ـ دەرخستنی یاسایەکی تایبەت بۆ کێشەی زەویە کشتوکاڵی و موڵکدارییەکان و گەڕاندنەوەی مافی موڵکێتی بۆ جوتیاران.

12 ـ لە چوارچێوەی یاسای تایبەتی کۆنترۆڵی جۆرێتی (کوالێتی)دا کۆنترۆڵی هەموو ئەو خواردەمەنی و دەرمان و کەلوپەلانەی بەرهەمدەهێنرێن یان هاوردە دەکرێن، بکرێت و پێداویستییە ژیانییەکانی هاووڵاتیان دابین بکرێت.

13ـ کەمکردنەوەی باج لەسەر ئەو سەرمایەدارانەی کە گرنگی بە بوژانەوەی ژێرخانی ئابووری کۆمەڵگا دەدەن و سەرمایە پێشدەخەن.

14 ـ کاردەکەین بۆچارەسەرکردنی یاساییانەی کێشەی ئەو زیندانیانەی کە ماوەیەکی درێژە لەزینداندان و لەچوارچێوەی یاسادا مامەڵەیان لەگەڵدا نەکراوە.

بەشی دووەم، سەبارەت بەپرسەکانی ئێراق، به‌م شێوه‌یه‌:

1 ـ هەوڵدان بۆ گۆڕان و هەموارکردنەوەی دەستووری هەمیشەیی ئێراق بەئامانجی چەسپاندن و گەرەنتیکردنی تەواوی ماف و ئازادییە نەتەوەیی و دیموکراتییەکانی گەلی کوردستان و گەلانی تری ئێراق.
2 ـ گەڕاندنەوەی کەرکوک و خانەقین و شەنگار و سەرجەم ناوچە دابڕاوەکانی تر بۆ سەر هەرێمی کوردستان، لەسەر بنەمای چارەسەری ئۆتۆنۆمی دیموکراتیانە و گەرەنتی کردنی لە دەستوری هەرێم و ئێراقدا.
3 ـ کارەساتی ئەنفال و هەڵەبجە و کیمیابارانکردنی کوردستان، دەرککردنی کوردە فەیلییەکان لەسەر ئاستی ئێراق و نێودەوڵەتیدا بەکۆمەڵکوژی (ژینۆساید) بناسرێت و گەلی کورد بە گشتی و کەسوکاری شەهیدان و قوربانیان لەرووی مەعنەوی و ماددییەوە قەرەبوو بکرێنەوە.

بەشی سێیەم، سەبارەت بەپرسە نەتەوەییەکان، لیستی هیوا وه‌ها ده‌نووسێ:

1 ـ کارکردن بۆ بەستنی کۆنفرانسێکی نەتەوەیی لەپێناو داڕشتنی ستراتیژییەکی نەتەوەیی بۆ گەلی کورد.
2 ـ پشتگیرکردن لە پارچەکانی تری کوردستان وەکو ئەرکێک بۆ هەرچی زووتری چارەسەری دیموکراتیانەی کێشەی کورد لەو پارچانە.
3 ـ پاراستن و پێشخستنی کەلتوور و هەست و هۆشیاری نەتەوەیی لە چوارچێوەیەکی دیموکراتیدا.

+ نوشته شده در  Fri 26 Jun 2009ساعت 3:14 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

له‌ شاری ستۆکهۆڵم، ڕێپێوانێک له‌ دژی ئه‌حمه‌دینه‌ژاد به‌ڕێوه‌ چوو. / ڕاپۆڕت و وێنه
 



ڕۆژی پێنجشه‌ممه‌ کاتژمێر 4ی ئێواره‌، نزیکه‌ی 3500 که‌س له‌ دژبه‌رانی ڕژیمی ئێران، بۆ پڕۆتستۆ کردنی ڕژیمی ئێران و هه‌روه‌ها سه‌ر له‌ نوێ هاتنه‌ سه‌ر کاری ئه‌حمه‌دینه‌ژاد بۆ پۆستی سه‌رۆک کۆماری، ڕپێوانێکیان به‌ڕێوه‌ برد.

ڕێپێوانه‌که‌ له‌ مه‌یدانی سێرگێل ستۆری ده‌ستی پێ کرد. له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌ش دا که‌ باران ده‌باری، به‌ڵام چالاکگه‌ران سوور بوون له‌ سه‌ر ڕێپێوانه‌که‌یان.

له‌و ڕێپێوانه‌ دا ژماره‌یه‌ک له‌ چه‌په‌کانی فارس، شاپه‌ره‌سته‌کان و پان ئێرانیسته‌کان، که‌سانی دێمۆکراتی خواز، لایه‌نگرانی مووسه‌وی و هه‌روه‌ها کوردانی ناڕازی، به‌لووچ و ئازه‌ری و... هتد، ئاماده‌بوون.


چالاکگه‌ران دواتر به‌ره‌و پارله‌مانی سوێد ڕێیان پێوا و له‌ کاتژمێر 7 ڕێپێوانه‌که‌ کۆتایی پێ هات.

له‌ خواره‌وه‌ ده‌توانن چه‌ند وێنه‌یه‌ک له‌و چالاکیه‌ ببینن. < بۆ گه‌وره‌ دیتنی وێنه‌کان، له‌ سه‌ریان کلیک بکه‌ن >

stockholm-2009-1.JPG stockholm-2009-10.JPG stockholm-2009-11.JPG stockholm-2009-2.JPG stockholm-2009-3.JPG stockholm-2009-4.JPG stockholm-2009-5.JPG stockholm-2009-6.JPG stockholm-2009-7.JPG stockholm-2009-9.JPG stockholm-2009.JPG


ئاماده‌کردنی ڕاپۆڕت: ڕۆژهه‌ڵات نیوز
فۆتۆگراف: شێرکۆ جیهانی
+ نوشته شده در  Thu 25 Jun 2009ساعت 10:6 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  | 

 

تماس تلفنی یک دختر جوان از تهران با سی ان ان امروز ۲۴/۶/۲۰۰۹

 

+ نوشته شده در  Thu 25 Jun 2009ساعت 9:44 AM  توسط عومه‌ر عینایتی  |